Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 73.4.25

Nighaṇṭunirvacana 73.4.25

Language
Sanskrit

73.4.25

(128) vundaḥ| (129) vṛndam| bhinda iti vā bhayada iti vā bhāsamāno dravatīti vākyārthapadavacanaṃ vidāraṇabhayadānabhāsamānadravaṇalakṣaṇānāmartheṣu sambhavāt padalakṣaṇavarṇasāmānyāccedamuktam| 'vṛṅ sambhaktau (svā0 ā0)'| 'bhūtusukubhyo danūc'—iti danūcpratyayaḥ| vavayorabhedaḥ| vāhulakāt lugabhāvaśca| anekārthatvāt pūrvoktārthavṛttitvaṃ boddhavyam| vundo vajram| "sādhurvundo hiraṇyayaḥ (ṛ0 saṃ0 6, 5; 30, 6)"| "indro vundaṃ svātaṃtam (ṛ0 saṃ0 6, 5, 30, 1)" || vṛndeṣu śatruvidāraṇabhayadāraṇabhayadānabhāsamānadravaṇarūpā arthāḥ sambhavanti| prasiddhatvābhigamo na pradarśitaḥ || (130) kiḥ| karoteḥ 'veño vayiḥ'—iti vāhulakāt inpratyayaḥ| kartṛtayarthaḥ| "ayaṃ yo hotā kiru sa yamasya (ṛ0 saṃ0 8, 1, 12, 3)" || (131) ulvam| urṇotirvṛṇotervā| 'aliśalorita ucca'— iti vidhiyamāno bapratyayo vāhulakād bhavati, prakṛterulbhāvaśca| garbhasyācchādanamabhidheyam| "mahattadulvaṃsthaviraṃ tadāsīt (ṛ0 saṃ0 8, 1, 10, 1)"| jarāyorantargarbhaveṣṭanaṃ śrutam || (132) ṛbīsam| pṛthvīvyabhidhyeyam| apagatabhāsamityevamādyāḥ (niru0 6, 35) śabdasamāmnaya utpadyante| dhātvanyatvakṛto viśeṣaḥ| apagatāpacitāpahatāntarhitaśabdānāmanyatamat pūrvapadaṃ bhāsaśabda uttarapadam| pūrvasya ṛbhāvaḥ, bhakārasya bakāra ākārasya īkāraśca || "ṛbose atrimaśvināvanītam (ṛ0 saṃ0 1, 8, 6, 3)" || adhyāyaparisamāptikaṃ dvirvacanam || iti devarājayajvaracite naigamakāṇḍanirvacanaṃ samāptam ||

Linked texts (1)