Nighantu 73.4.8
Nighaṇṭunirvacana 73.4.8
- Language
- Sanskrit
73.4.8
amūra| amūḍhetyarthaḥ| “mūrā amūra na vayaṃ cikitavaḥ (ṛ0 saṃ0 7, 5, 32, 4)” || (38) śaśamānaḥ| vyākhyāto'rcatikarmasu (338 pṛ0)| sa nigamaḥ (ṛ0 saṃ0 2, 2, 21, 2)|| (39) devodevācyā kṛpā| devaśabdopapadāt arcateḥ 'arhatvig (3, 2, 56)'—ityādinā kvin, 'aniditām (6, 4, 24)'—iti nalopaḥ 'acaḥ (6, 4, 138)'—ityakāralopaḥ, (6, 3, 138)'—iti dīrghe 'arcateścopasaṅkhyānam (4; 1, 6, vā0)'—iti ṅīpi 'viṣvagdevayośca ṭeraḍyaḍ ca tāvapratyaye (6, 3, 62)' na bhavati, 'kṛpū sāmarthye (bhū0 ā0)' kvipi| devān prati gatayā stutyetyarthaḥ| “devodevācyā kṛpā (ṛ0 saṃ0 2, 1, 12, 1)” || (40) vijāmātuḥ| dhanādanye kulīnatvādayo vigatā jāmātṛguṇā yasmāt, so'yamaprāptaguṇo vijāmātā kanyāpatirucyate| tataḥ pañcamī| “vijāmāturuta ghā ghā syālāt (ṛ0 saṃ0 1, 7, 28, 2)” || (41) omāsaḥ| avateḥ pālanārthasya tarpaṇārthasya vā kartari karmaṇi vā 'avisivisiśuṣibhyaḥ kit (u0 1, 141)'—iti manpratyaye 'jvaratvara (6, 4, 20)'—ityādinā ūṭhi ūmāsa iti prāpte vyatyayena guṇaḥ| jas| 'ājjaserasuk (7, 1, 50)'| rakṣitārastarpayitārastarpaṇīyāḥ| “omāsaścarṣaṇī dhṛtaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 1, 6, 1)” || sunotermaninpratyayaḥ| ami somānam| sotāram| abhiṣotāraṃ somānām| "somānaṃ svaraṇam (ṛ0 śaṃ0 1, 1, 34, 1)" || anavayavaśabdasyānavāya-bhāvaḥ| anavayavaṃ sakalamityarthaḥ| kimidānīṃ kasya kiściditi carati, kimidaṃ varttata iti vā carati| sādhujanavairī sadā viruddha-buddhiḥ piśuno'bhidheyaḥ| kimidaṃśabdasya vākyasya vā kimīdina-bhāvaḥ| "dveṣo dhattamanavāyaṃ kimīdine (ṛ0 saṃ0 5, 7, 5, 2)" ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit