Nighantu 74.4.3

74.4.3

"mahāntamindra parvataṃ ciyadvavaḥ (ṛ0 saṃ0 4, 1, 32, 1)" || (5) parjanyaḥ| tṛperantarṇītaṇyarthāt kvipi tarpayatīti tṛp| janahito janyaḥ hitārthe yat| tṛp cāsau janyaśceti tṛpśabdasya parabhāvaḥ| paraśabdopapadāt jāyaterjanayatervā abhnyāditvāt yat, num, paraśabdāto lopaśca nipātyate| paraḥ prakṛṣṭo jetājanayitā vā| prasśabdopapadādrjayate vā abhnyāditvāccipātanantena parjanyaḥ prakarṣeṇopārjayitā saṅgṛhītā rasānām| "yat parjanyastanayan hanti duṣkṛtaḥ (ṛ0 saṃ0 4, 4, 27, 2)" || (6) bṛhaspatiḥ| bṛhacchabdo vyākhyāto mahannāmasu (308 pṛ0) patiśabdastu īśvaranāmasu (301 pṛ0)| atra pivaterapi bāhulakāt patiḥ| bṛhataḥ somasya vāgvātamanā pātā pālayitā rakṣitā vā| pitā rakṣayitā mahato jagato vā| "bṛhaspatirviraveṇā vikṛtya (ṛ0 saṃ0 8, 2, 18, 2)" || (7) brahmaṇaspatiḥ| (8) kṣetrasya patiḥ| 'kṣi nivāsagatyoḥ (tu0 pa0)'| 'gudhūvīpavivaciyamimanitanisadikṣadibhyastran (u0 4, 162)'— iti tranapratyayaḥ| nivasanti hi yena ca hetubhūtena, tasya pātā| "kṣetrasya patinā vayam (ṛ0 saṃ0 3, 8, 6, 1)" || (9) vāstoṣpatiḥ| 'vasa nivāse (bhū0 pa0)' 'vasestun ṇic iti| sāmarthyāttacca vāstvantarikṣam, tasya pātā viśvatvena| "amī vahā vāstoṣpate (ṛ0 saṃ0 5, 4, 22, 1)" || (10) vācaspatiḥ| prāṇātmendraḥ| aṃtaḥ prāṇasya vāgrūpatayāpyavasthānāt prāṇo vācaspatiriti vyapadiśyate| "punarehi vācaspate (atharva saṃ0 1, 1, 2)" || (11) apānnapāt| tanūnapāt vyākhyātaḥ (456 pṛ0)| "apānnapānmadhumatīrapodāḥ (ṛ0 saṃ0 7, 7, 24, 4)" || (12) yamaḥ| madhyasthāno vāyuḥ| yacchati prayacchati stotṛbhyaḥ kāmāni| pacādyac|