Nighantu 74.5.8
Nighaṇṭunirvacana 74.5.8
- Language
- Sanskrit
74.5.8
(21) dadhyaṅ| dhyānaṃ jñānaṃ lokakṛtyākṛtyaviṣayaṃ lokapālatvāt| dhyānaṃ pratigataṃ pratyaktamasmin dhyānamiti vā| dhyānaśabdopapadāt añcateḥ kini pṛṣodarāditvāt dhyānaśabdasya dadhibhāvaḥ, 'kinpratyayasya kuḥ (8, 2, 62)' || (22) atharvā| vyākhyāto'tharvāṇa ityatra (477 pṛ0)| iha tu uttamo vācyaḥ| na hyayaṃ svādhikāraṃ vyabhivarati, rasādinādikaṃ nityamanutiṣṭhatītyarthaḥ || (23) manuḥ| manyatermananārthādarttikarmaṇo vā 'śṛsvṛsnihitradhyasivasihanikkadivandhimanimyaśca (u0 1, 10)'—ityupratyayaḥ| mananāt svādhikārādeḥ, arcyate iti vā manurādityaḥ| "yāmatharcā manuṣvitā dadhyaṅ dhriyamatta (ṛ0 saṃ0 1, 5, 31, 6 )" || āṅpūrvāt dāterdīpyatervā aruṇyāditvāt (u0 4, 108) yatpratyayaḥ| ākārekārayorikāraḥ, dāñstuk dīpyateḥ pakārasya takāraśca nipātyate| bhuvo rasaṃ raśmibhirā- datte| jyotiṣāṃ candranakṣatragrahādīnāṃ bhāsamādatte vā, tadvadaye'- tadvānādānavyapadeśaḥ| ādīptaḥ jyotirantarāpekṣayā hi svabhāsā| aditeḥ putrā vā ādityāḥ 'dityadityāditya (4, 1, 85)'—iti ṇyaḥ| tathā ca 'aditeḥ putrakam'—ityādi brāhmaṇam| jasi ādityāḥ mitrādayaḥ| "imā gira ādityebhyo ghṛtasnūḥ (ṛ0 saṃ0 2, 7, 6, 1 )" || vyākhyātāḥ (56 pṛ0)| raśmayaḥ| ṣaḍindriyāṇi vā manaḥṣaṣṭhāni vidyāsaptamāni| "sapta ṛṣayaḥ pratihitāḥ śarīre (yao vā0 saṃ0 34, 55)" ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit