Yāska's Nirukta 105.2
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 105.2
- Language
- Sanskrit
105.2
“kṛttiḥ ( 67 )"- ityanavagatam, anekārthañca | “kṛntateḥ” - iti' dhātunirdeśaḥ | "yaśo'nnaṃ vā"-ityarthavacanam | karttanamiti nyāyyam, yaśo hi dviṣatāṃ marmāṇi kṛntati, annamapyasamyagupayuktamāyureva kṛntati || "tamu̍ tvā nūnama̍sura pracetan rādho̍ bhāgami̍vemahe | ma̱hīva̍ kṛ̱ttiḥ śara̍ṇā ta̍ indra̱ pra ta̍ su̱mnā nau aśnavam || ( ṛ0 saṃ0 6, 6 13, 6) "- iti || nṛmedhasaḥ priyamaidhasaśceyārṣam | sato bṛhatī | aindrī | caturviṃśādiṣu sāttrikeṣvahaḥsu mādhyandine brāhmaṇācchaṃsinaḥ śastre stotriyānurūpavarge viniyuktā | 'tam u tvā' he 'asura' prajñāvan ! 'pracetasaṃ' vivṛddhaprajñānaṃ 'rādhaḥ' dhanaṃ svamiva pitryaṃ 'bhāgam' utpannapraṇayitvāt 'īmahe' yācāmahe tanno dehi sthiraśarīrāṇāṃ tadetadastu naḥ | kiñca, “mahīva kṛttiḥ" mahadiva yaśaḥ, mahat vā annam"śaraṇā" śaraṇam, - gṛham | “te” tava he "indra !" yat “antarikṣaloke” tadahaṃ 'prābhavam' | kiñca, 'te'tava 'sumnā' sumnāni balasambandhiāni sukhāni, tvadbhogyānītyarthaḥ | yadvā-sumnāni, sukhasādhanāni, apsaraḥ prabhṛtīni prāpnuyāmaham | tadahaṃ somaṃ sunvānaḥ tasyābhiṣavakarmaṇo māhābhāgyena, yena tvatsāyujyamaśnuyām, dehapātottarakālamiha cāmutra caitat naḥ phaladvayamastu tvatta ityabhiprāyaḥ | yaśo hi vistīrṇaṃ bhavati, tena hi gṛhasyopamānamupapadyate | yadanupraviṣṭānām aśanāpipāse na staḥ, tadahaṃ tava gṛhaṃ prāpnuyāmityevamanenopamānamupapadyate || "iyam api itarā kṛttiḥ etasmādeva sūtramayī |” kantheti yā prasiddhā, sāpyetasmādeva kṛntateḥ, sā hi vastrāvayavaiḥ sūtrairgrathitā bhavati | “upamārthe vā” carmāpi kṛttirityucyate | tayetarā sūtramayī upamīyate, vikarttanasāmānyāt | kṛttiriva kṛttiḥ kanthā| "kṛtti vasāna ācara pinākaṃ bibhradāgahi" iti hi nigamaḥ| “arvatata dhanvā pinākahastaḥ kṛttivāsāḥ”-iti | vyākhyāto'yaṃ tṛtīye'dhyāye nigamaḥ |
5|
22|
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit