Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 122.9

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 122.9

Language
Sanskrit

122.9

“udakamapi pātha ucyate” “pānāt” || “abhivo̍ de̱vīṃ dhiya̍ṃ dadhidhva̱ṃ pra vo̍ de̱va̱trā vāca̍ṃ kṛṇudhvam || ā ca̍ṣṭa āsā̱ṃ pātho̍ nadī̱nāṃ varu̍ṇa u̱graḥ sa̱hasra̍cakṣāḥ || (ṛ0 sa 5, 3, 25, 9–10)”–iti || vasiṣṭhasyārṣam | vyūḍhasya daśarātrasya caturthe'hani tṛtīyaṃ savanaṃ vaiśvadeve śastre śasyate | he ṛtvijaḥ ! ‘abhi’ vadāmi ‘vaḥ’ etāṃ ‘devī, ‘dhiyaṃ’ yūyam etān viśvān devān prati ‘dadhidhvam’ dhārayadhvam | kiñca, ‘pravo devatrā vācaṃ kṛṇudhvam’ | bravīmi ca etat devatrā devagāminīm etāṃ vācaṃ stutilakṣaṇāṃ kṛṇudhvam| kiñca, “ā caṣṭa āsāṃ pātho nadīnāṃ varuṇaḥ” | varuṇo'pi devaḥ ādityaḥ, ācaṣṭe iva, prakathayatīva janānāṃ varṇam, utsṛjam āsāṃ vadbhimanadīnāṃ svabhūtam, udakaṃ pāthaḥ | kilakṣaṇaḥ punarvaruṇaḥ 1 ācaṣṭe,–‘ugraḥ’ udgūrṇaḥ, ‘sahasracakṣāḥ’ bahudarśana ityarthaḥ || evamatra “pāthaḥ” śabdena “udakam” ityucyate, nadīsambandhāt |

Linked texts (1)