Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 14.1.1

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 14.1.1

Language
Sanskrit

14.1.1

"athāpi" idamaparamārambhaprayojanamasya | āha-kim iti ? ucyate-^1"jñānapraśaṃsā bhavatyajñānanindā ca " jñānaṃ ca praśasyate, ajñānaṃ ca nindyate | tatraivaṃ sati vayaimanindyāḥ syāma praśasyāśceti pariśeyaṃ niruktam | ato hi ādhyātmyadhidevatādhiyajñābhidhāyināṃ mantrāṇāmarthāḥ parijñāyinte, te ca parijñātāḥ santaḥ puruṣasyottamāya śreyase bhavanti | tadevamakhilapuruṣārthopakārasamarthaśāstramiti nyāyyamārabdhum || kva punarśānaṃ praśasyate'jñānaṃ ca nindyate ? iti | ucyate-loke, śāstre ca | loke tāvad yaḥ kaścid vidvān bhavati, sa pūjyate puṇyaphalairabhibhijainaiḥ, tadetat pratyakṣata eva dṛṣṭam | śāstre'pi "sthāṇurayaṃ bhārahāraḥ"^2-ityādi | sthāṇurvṛkṣaḥ, sa yathā patrapuṣpaphalānāmātmīyānāṃ dhāraṇamātreṇaiva sambadhyate, na tajjairgandharasarūpasparśopabhogasukhaiḥ | evañca "kila" asau "adhītya vedaṃ na vijānāti yo'rtham" tasya vedasyādhyayanabhāramātrameva hyasau vibharti | "yo'rthajña in sakalaṃ bhadramaśnute" ya evārthajño bhavati na granthamātrādhyetā, sa eva sakalamanavakhaṇḍitaṃ bhadram aśnute, arthaparijñānaphalamaśnute prāpnoti | kiṃ punastat ? iha loke pūjyatāmupetya śiṣṭānām, ito lokādantakāle "nākameti " yatrāmukhaṃ kiñcidapi nāsti, ādhyātmikamādhidaivikamādhibhautikaṃ vā, ["kaṃmiti sukhanāma, tat pratiṣiddhaṃ pratiṣidhyeta ' na vā amuṃ lokaṃ jagmuṣe kiñca nākam|' na vā amuṃ lokaṃ gatavate kiñca nāsukham | puṇyakṛto hyeva tatra gacchanti" iti nai0 kā0 a02,kha0 14,] tat sthānameti niratiśayam | kasmāt punarasauvīdṛśaṃ sthānameti iti ?

Linked texts (1)