Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 14.4

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 14.4

Language
Sanskrit

14.4

tadyathā“aśva̱ṃ na tvā vāra̍vantaṃ vanda̱dhyā a̱gniṃ namo̍bhiḥ | . samrāja̍ntamadhva̱rāṇā̍m || (ṛ0 saṃ0 1, 2, 22, 1)” | asyāmṛci aśvo naighaṇḍukaḥ agniḥ pradhānam | śunaḥśepasyārṣam | gāyatrī | vāravatīyānuśaṃsane viniyuktā | sāmnaśca vāravantīyasya eṣā yoniḥ | 'aśvaṃ na tvā' aśvamiva tvāṃ he agne ! 'agnim' agre netāraṃ devānāṃ, 'vāravantaṃ' vālavantaṃ vṛṣāśvam | sa hi atitarāṃ vālavān bhavati | vanyate paricaryyaṃta ca | naṃ tathānye | tamiva tvāṃ 'vandadhye' vandāmahe stumaḥ | 'namobhiḥ' namaskāraiḥ, annairvā havirbhirudyataiḥ | ka punaravasthitam ? kathaṃ vā vandāmahe ? iti | 'samrājantam' dīpyamānam 'adhvarāṇāṃ' yajñānāṃ madhye'vasthitamuttaravedyādiṣu dhiṣṇyeṣu abhipretārthasiddhaye vandāmahe || vālaśabdasya nigamaprasaktasya nirvacanam,-“vālā daṃśa [ni']vāraṇārthā bhavanti” | tairhi daṃśādayo nivāryyante || daṃśaśabdasya prasaktānuprasaktasya nirvacanam,-"daṃśo 'daśateḥ” iti | daśati hyasau |
20 |

Linked texts (1)