Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 15.5

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 15.5

Language
Sanskrit

15.5

adhunaivamuktvā viśayavatyo bhavantīti, arthavaśena vyākaraṇe'pi śabdavipariṇāmo bhavatītyevaṃ darśayati, - "prattamavattamiti dhātvādi eva śiṣyete" ityevamādi | 'ḍu dāñ dāne (ju0 ubha0)' tasya prapūrvasya prattamiti | atra dakāra ākāraśca dhātuḥ, paro niṣṭhāpratyayastakāraḥ, tatraivaṃ sati 'do dad ghoḥ (pā0 7, 4,46 )'-iti varttamāne 'aṃca upasargāt taḥ (pā0 7, 4, 47 )'-iti ākārasya takāro bhavati, 'jharo jhari savarṇe (pā0 8, 4, 65 )'-iti dhātvantasya takārasya lope kṛte 'khari ca (pā0 8, 4, 55)'-iti dakārasya carve kṛte 'paraḥ sannikarṣaḥ saṃhitā (pā0 1, 4, 19)'iti dhātuttakāraḥ pratyayatakāreṇa sākaṃ saṃyogatāmupaiti 'halo'nantarāḥ saṃyogaḥ (pā0 1, 1, 7)'-iti, tataḥ prādisamāse kṛte prattam-iti bhavati | evameva 'do avakhaṇḍane (di0 pa0 )'-ityasyāvapūrvasya avattam-iti | atrāpi dakāra okāraśca dhātuḥ, paro niṣṭhātakāraḥ | atra 'ādeca upadeśe'śiti (pā0 6, 1, 45)'-ityokārasyākāre kṛte tabhāvalopacartvaparagamanaprādisamāsāḥ pūrvavadeva | evamanayordhātvādi eva śiṣyete | yathānayorevamanyeṣāmapi dṛṣṭvā yathāsambhavamanuvidheyam |

Linked texts (1)