Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 156.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 156.2

Language
Sanskrit

156.2

“vātāpyam (113)”-ityanavagatam | “udakaṃ bhavati” ityabhidheyavacanam | “vātaḥ” hi “etat” udakam “āpyāyayati” śītīkaroti | athavā-āpyāyatirvṛddhyarthaḥ syāt, puro vātena hi vṛṣṭibhūtamudakaṃ saṃvarddhate || “nū̱no ra̱yimupa̍māsva nṛ̱vanta̍ṃ pu̱nāno vā̱tāpya̍ṃ vi̱śvaśva̍ndram| pra va̍ndi̱turi̍ndo tā̱ryāyu̍ḥ prā̱tarma̍kṣū dhi̱yāva̍surjaga̱myāt || ( ṛ0 saṃ0 7, 4, 3, 5)”-iti || nodhaso gautamasyārṣam | pāvamānī saumī | he soma ! ‘nūnaḥ’ kṣipramasmākam ‘rayim’ dhanam ‘upamāsva’ upanirmiṇuhi | ‘nṛvantaṃ’ putrapautraiḥ sahitam | “punānaḥ” pūyamānaḥ | “vātāpyam” udakaṃ prāpya dravībhūtaḥ | “candraṃ” cāyanīyamudakam | ‘viśvaḥ’ ca sarvaḥ pūyamānaḥ | kiñca, ‘pratāri’ pratīrṇaṃ dīrghaṃ kuru-he ‘indo’ soma ! ‘vandituḥ’ stotuḥ ‘āyuḥ’ | kiñca, tathā upamāsva, juṣasva, yathā ‘prātaḥ’ nityameva ‘dhiyāvasuḥ’ karmavasuḥ | indraḥ tvāṃ pātumasmākam ‘ājagamyāt’ āgacchedityarthaḥ || evamatra “vātāpyam = udakam” arthāvirodhācchabdopapatteśca |
6 |
28 |

Linked texts (1)