Yāska's Nirukta 159.30
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 159.30
- Language
- Sanskrit
159.30
"krivirdatī (122 )” - ityanavagatam | “vikarttanadantī”- ityavagamaḥ || "yūryaṃ na̍ u̱grā ma̍rutaḥ suce̱tunā̍riṣṭa̱grāmāḥ su̱ma̱tiṃ pi̍pa̱rttana̍ | yatrā̍ vo di̱dyudrada̍ti kri̱virda̍tī ri̱ṇāti̍ pa̱śvaḥ sudhi̍teva ba̱rhaṇā̍ || ( ṛ0 saṃ0 2, 4, 2, 1 )” iti || agastyasyeyamārṣam | jagatī | he 'marutaḥ !' 'ugrāḥ' udgūrṇāḥ, 'ariṣṭagrāmāḥ' anupahiṃsitamaṅghātāḥ yūyam, asmāka 'sucetunā' śobhanena prajñānena, etāṃ 'sumatiṃ' śobhanāṃ matim 'piparttana' pūrayata poṣayata vā | kena punaḥ pūrayata ? kuto vā pūrayata ? iti, “yatrā vo vidyut” | yatra yasmin megha vidyut āyudhaṃ kṣiptaṃ yuṣmābhiḥ, tameva meghaṃ “radati” vilikhati, vidārayati varṣārtham | kiṃlakṣaṇā punarvidyut ? iti, “krivirdatī” vikarttanasamarthaiḥ dantaiḥ yā radati | kathaṃ punaryā radati ? “riṇāti paśvaḥ sudhiteva” iti | yathā paśvaḥ paśoḥ aṅgāni riṇāti pṛthaka karoti, suhitā svadhityā, 'barhaṇā' parivṛḍhayā hiṃsrayā, evamasmin meghe vidyudaḥ tā radanti | tataḥ prassṛṣṭenodakena sumatirasmākaṃ piparttana || evamatrārthānvirodhādāyudhaṃ “krivirdatī”-śabdenocyata ityupapadyate |
6 |
3 ||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit