Yāska's Nirukta 16.6
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 16.6
- Language
- Sanskrit
16.6
evamayamapi samprasāryyāsamprasāryyaviśeṣaḥ parijñeyaḥ śabdān nirbruvatā puṃsā- "athāpi bhāṣikebhyo dhātubhyo naigamāḥ kṛto bhāṣyante” athāpi idamaparamupekṣitavyamanena śabdān nirbuvatā | āha-kim iti ? ucyate-bhāṣikebhyo dhātubhyaḥ | bhāṣāyāṃ ye prāyeṇa prasiddhaprayogāste bhāṣikāstebhyaḥ | naigamāḥ chandoviṣayāḥ | kṛtaḥ kṛtpratyayāntāḥ śabdāḥ | bhāṣyante vipriyante nirucyanta ityarthaḥ | tadyathā,-"damūnāḥ kṣetrasādhā iti” | 'dama upaśame (di0 pa0 )' tasya bhāṣāyāṃ dāmyati anaḍḍān, damayati anaḍvāham,
dāntaḥ anaṅghān-ityevamādayaḥ prayogā bhavanti, chandasi punaḥ damūnā abhraṃrucyate sa bhāṣāśabdasāmānyena kenacinnirvaktavyāḥ-damamanā ityevamādinā | evameva sādhyate bhāṣāprāyovṛtteḥ sādhyā iti | “mitraṃ na kṣetrasādhasaṃm ( ṛ0 saṃ0 6, 2, 40, 4 )”ityevamādayo mitramiva kṣetrasādhayitāramityevamādinā prakāreṇa nirvaktavyāḥ |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit