Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 187.7

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 187.7

Language
Sanskrit

187.7

"yatho etat"- "nivit sauryavaiśvānarī bhavatīti" | "asyaiva" agneḥ "sā bhavati" | katham ! iti | tasyāṅge padaṃ bhavati "yo viḍbhyo mānuṣībhyo dīdediti"| tataḥ kim? "eṣa hi viḍbhyo mānuṣībhyo dīpyate"|| "agnirvaiśvānaraḥ somasya matsat | viśveṣāṃ devānāṃ samin | ajasraṃ daivyaṃ jyotiḥ| yo viḍbhyo mānuṣībhyo dīdet | śuṣu pūrvāsu didyutānaḥ | ajara uṣasāmanīke | ā yo dyāṃ bhānyā pṛthivīm | aurvamantarikṣam | jyotiṣā yajñāya śarma saṃyat | agnirvaiśvānara iha śravadiha somasya matsat | premāṃ devāṃ devahūtimavatu devyā dhiyā | predaṃ brahma predaṃ kṣatram | premaṃ sunvantaṃ yajamānamavatu | citraścitrābhirūtibhiḥ | śravad brahmaṇyavasāgamana"-itīyaṃ nivit ābhimaCascadeārute śasyate || "nivit purorucaḥ praiṣā viśvāmitrasya sarvaśaḥ |"iti sarvā viśvāmitrasyārṣam | "agnirvaiśvānaraḥ somasya matsan" tṛpyatu | nṛptaśca "premāṃ devo devahūtimavatu" | pra prakarṣeṇa imāma agniḥ vaiśvānaraḥ devaḥ devahūtiṃ devānāmasmākamāhvānam avatu rakṣatu | yaḥ 'viśveṣāṃ devānāṃ' 'samin' samindhanaḥ, sa idaṃ karotu | yaśca 'ajasraṃ' nityaṃ 'jyotiḥ' | yaśca "viḍbhyaḥ" "mānuṣībhyaḥ" "dīdet" dedīpyate | yaśca 'śuṣu pūrvāsu' pūrveṣvahaḥsu 'didyutānaḥ' dīpyamāna evāsīt | yaścāsau 'ajaraḥ' jarāvimuktaḥ 'uṣasāmanīke' agnihotrādiṣu dyotate | 'yaḥ' ca 'ā' 'bhāti' bhāsayati 'dyāṃ' sūryātmanā, 'ā' bhāsayati ca 'pṛthivīm' agnyātmanā, 'ā' bhāsayati 'uru' ca 'antarikṣaṃ' madhyamātmanā | evaṃ tribhirjyotirbhiḥ yaśca 'jyotiṣā' 'yajñāya' 'śarma' sukhaṃ 'saṃyan' yacchati, dadāti | saḥ 'agniḥ' vaiśvānaraḥ 'iha' 'śravat' śṛṇotu asmākaṃ stutīḥ | 'iha' ca karmaṇi 'somasya' 'matsat' tṛpyatu | kiṃca, 'prāvatvimāṃ devo devahūtiṃ' 'devyā dhiyā' devānāṃ yā dātrī dhīḥ prajñā, tayā 'avatu' rakṣatu | 'predaṃ brahma, predaṃ kṣatram' idaṃ brahma prāvatu idaṃ kṣatraṃ prāvatu | 'premaṃ sunvantam' abhiṣuṇvantaṃ 'yajamānaṃ prāvatu' | 'citraḥ' cāyanīyaḥ pūjyo vaiśvānaraḥ, 'citrābhiḥ ūtibhiḥ' śobhanābhiḥ gatibhiḥ prītibhirvā | 'śravat' śṛṇotu imāni 'brahmāṇi' asmākaṃ nityaṃ ca asmān prati 'āgamat' pratyāgacchatu 'avasā' pālanābhiprāyeṇa manasā karmasu | ityetadāśāsmahe |
24 |

Linked texts (1)