Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 32.5

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 32.5

Language
Sanskrit

32.5

"catasra upamāḥ”-iti yaduktaṃ bhāṣyakāreṇa, tadapi parisaṃkhyāya tāḥ upamāḥ upapāditāḥ asmābhiḥ | evam “abhrā̱teva̍ puṃsa e̍ti pratī̱cī”-ityanena pādenāsyāmṛci anirvāho darśitaḥ || anyatrāpi coktam,-“nābhrātṛkāmupayaccheta tokaṃ hyasya tad bhavati-iti” | ayamasmin vākye nābhrātṛkāmupayaccheta-iti pratyakṣa evopayamanapratiṣedho vivāhārthe pāṇigrahaṇapratiṣedha ityarthaḥ | pūrvayorhi mantrayorupamayā ligato vivāhapratiṣedho darśitaḥ,
etasmiṃstu vākye sākṣādeva pratiṣedhaḥ āhatya vidhānenaiva nābhrātṛkāmupayaccheteti | ata idamuktam,-"upayamanapratiṣedhaḥ pratyakṣaḥ”-iti || āha-kimupayamanapratiṣedha eva ? netyucyate-“pituśca putrabhāvaḥ” pratyakṣaḥ śrūyate | katham ? "tokaṃ hyasya tad bhavati"-iti | tokamityapatyanāma | yadapatyamabhrātṛkāyāḥ tat piturbhavati, netarasya voḍhuḥ, ityevamitarasya vivāhapratiṣedha eva netyucyate putrabhāvāditarasya ca putrikāpiturapatyaprāptiriti | tasmādupapannaṃ bhavati,-yaivābhrātṛmatī, saiva paitṛkaṃ dhanamarhati netareti |

Linked texts (1)