Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 48.6

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 48.6

Language
Sanskrit

48.6

‘“bhyasate, rejate” “iti” ete nāmanī “bhayavepanayoḥ” | “yasya śuṣmādrodasī”–“rejate agne pṛthivī”—“iti” “nigamā” (ṛ0 saṃ0 2, 6, 7, 1 ‘0, 1, 8, 4) “bhavataḥ” ||
upariṣṭād vyākhyayaḥ ||
bharadvājasyeyamārṣam | triṣṭup | cāturmāsya vaiśvadeve parvaṇi yājyā | “agnimārutaṃ pṛśnimālabheta vṛṣṭikāmaḥ”—ityasya paśoḥ ṣaḍṛcaṃ ceyam || he stotāraḥ ‘ ! ‘citram arkam’ cāyanīyaṃ stoma ‘gṛṇate’ stuvate, stanayitnuśabdena kṛtsnaṃ jagat upaśabdāyate |
'turāya' tvaramāṇāya 'svatavase' svātmabalāvaṣṭambhine 'mārutāya' marutāṃ gṛṇāya 'prabharadhvaṃ' praharadhvam | kīdṛśānāṃ punarmarutāṃ gaṇāya yasmai prabharadhvam iti ? 'ye'marutaḥ 'sahasā' svena balena 'sahāṃsi' pareṣāṃ balāni 'sahante' abhibhavanti, "rejate" bibheti, kampate vā || kebhyaḥ marudbhyaḥ ? 'pṛthivī makhebhyaḥ' makhendraśca ityarthaḥ | ya evaṅguṇayuktā marutaḥ, teṣāṃ yo gaṇaḥ, tasmai prabharadhvam citramarkam | tvamapi he 'agne' ! vahaitad dravyaṃ tebhyaḥ yadā tāvanmārutameva kevalaṃ havistadaivamagnirapradhānaḥ,yadā punarāgnimārutaṃ tadā bharadhvaṃ citramarkam agnaye mārutāya ca gaṇāyeti stāṃtṝn sambodhya tato'gniṃ bravīti, - he bhagavannagne ! śṛṇu tvamapyetamarkamevaṅguṇayuktairmarudbhiḥ saha gṛhāṇeti |
21 |

Linked texts (1)