Yāska's Nirukta 3.21
Nirukta 3.21
- Language
- Sanskrit
3.21
rambhaḥ pinākam iti dandasya/
rambha ārabhanta enam/[335]
``ā tvā rambham na jivrayo rarambha/''.ity api nigamo bhavati/[335]
ārabhāmahe tvā jīrṇā iva dandam/[335]
pinākam pratipinasty,.enena/[335]
``kṛttivāsas1.pināka hasto avatata dhanvā/''.ity api nigamo bhavati/[336]
menā gnā iti strīnām,.striyas tyāyater apatrapana karmaṇas/[336]
menā mānayanty enāh,.gnā gacchanty enāh/[336]
``amenāṃścit janivataś cakartha/''.``.gnās tv ākṛṇtann apaso atanvata/''.ity api nigamau bhavatah/[336]
śepo vaitasa iti puṃs prajananasya/
śepas śapateḥ spṛśati karmaṇas,.vaitaso vitastam($).bhavati/[336]
``yasyām uśantaḥ praharāma śepam/''.``.triḥ sma mā ahnaḥ śnathayas vaitasena/''.ity api nigamau bhavatah/[336]
ayā enā ity upadeśasya/''.ayā te agni8.samidhā vidhema/''.iti striyāh/[336]
``enā vo agnim/''.iti napuṃsakasya/[336]
``enā pati ā tanvam sam mṛjasva/''.iti puṃsah/[337]
sisaktu sacata iti sevamānasya/[337]
``sa naḥ sisaktu yas turah/''.sa naḥ sevatām yas turah/[337]
``sacasvā naḥ svasti4/''.sevasva naḥ svasti4/[337]
svasti ity avināśi nāma astir abhipūjitaḥ su asti iti/[337]
bhyasate rejata iti bhaya vepanayoh/[337]
``yasya śusmād rodasī abhyasetām/''.``.rejate agni7.pṛthivī makha4bhyah/''.ity api nigamau bhavatah/[337]
dyāvā pṛthivī nāmadheyāny uttarāni caturviṃśatis tayor eṣā bhavati/[320]
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (4)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit