Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 5.21

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 5.21

Language
Sanskrit

5.21

kanaḥ punarasāviti ? ucyate,-"ceti" kadācidayameva 'samuccayārthaḥ' 'ubhābhyām' anyarthībhyāṃ vigṛhītābhyāmeva saṃyuktaḥ 'prayujyate' | yathā ca,-"a̱haṃ ca̱ tvaṃ ca̍ vṛtraha̱ntsaṃyu̍jyāva̱ sani̍bhya̱ ā | a̱rā̱tī̱vā ci̍dadrivo'nu̍ no śūra̱ maṃsa̍te bha̱drā indra̍sya rā̱taya̍ḥ ||” (ṛ0 saṃ0 6, 4, 41, 5) iti |
ghoraputraḥ pragātho'nayā aindrayā paṅktyā indrasya sakhyārthī sannabravīt | he 'vṛtrahan' indra ! 'ahaṃ ca' pragāthaḥ 'tvaṃ ca' 'saṃyujyāva' | ekasminnarthe sati prāptilakṣaṇe yujyāvahai 'ā sanibhyaḥ' āprāpteḥ | 'arātīvā' ityekaṃ padam | athaivamāvāṃ saṃyuktau dṛṣṭvā he 'adrivaḥ' 'arātīvā cit' adānaśīlo'pi dānaśīlatāmupetyānumaṃsyata evāvayorrdānam | 'bhadrā' bhandanīyā 'indrasya' 'rātayaḥ' dānānītyevaṃ manyamānaḥ | ko hi nāma tvatsaṃyuktānā - masmākaṃ na dadyādityabhiprāyaḥ |

Linked texts (1)