Yāska's Nirukta 94.1.4
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 94.1.4
- Language
- Sanskrit
94.1.4
hāriyojanasyāyaṃ praiṣaḥ | he 'indra !' 'addhi' bhakṣaya 'dhānāḥ' | 'somānām' eteṣām svabhūtaṃ rasam 'piba ca' asya hāriyojanasya somasya | kiñca, "babdhām" bhakṣayatāṃ "te" tava etāvaśvau "harī" etāḥ "dhānāḥ" "upa ṛjīṣaṃ jighratām" upajighratāmṛjīṣañca | 'ā rathacarṣaṇe siñcasva' jaṭhare somamenam | he rathacarṣaṇe rathagamana ! āsiñcasva | kiñca, 'yantvā pṛcchāt' yadi tvāṃ pṛcchet gṛgamanuprāptamasmadyajñāt he 'vṛṣan' varṣitaḥ ! 'patnī kāmamamadathāḥ' kva pītavāṃstvam ? ato brūyāstvamasya yajamānasya nāma gṛhītvā, 'asmin' 'sunvati' somamabhiṣuṇvati 'yajamāne' tataḥ sā yadi punarapi pṛcchet 'tasmai' parituṣṭaḥ tvaṃ 'kimarāsthāḥ' kiṃ dattavānasi ? tataḥ tāṃ prati brūyāḥ- 'suṣṭhu' 'suvīryyaṃ' śobhanaṃ vīryam ahamasmai dattavān | 'yajñasya āgura udṛcam' yadasāvanena yajñena āgūrṇavān prārthitavān abhūt, tat sarvamahamadām, 'yajñasya' cotkṛṣṭāṃ ruciṃ dīptimahamadāmasmai || kiṃ bahunā, 'yadyat' 'acīkamatā-' yadyatkāmitavānayaṃ yajamānaḥ phalamasya karmaṇaḥ, 'tat' 'sarvametat 'tathā' prārthitameva 'abhūt' na kaścidapyasya mṛṣā kāmo babhūvetyabhiprāyaḥ | he 'hotaḥ !' tvamapi yo'yamevaṅguṇaviśiṣṭa indraḥ, taṃ saha haribhyāṃ 'yaja' - iti || evamatra "harī upajighratām"ityetasmād viśeṣaliṅgāt ṛjīṣitvamaśvayoḥ, aśvayogācca ṛjīṣitvaṃ lakṣitalakṣaṇayā indrasyopapadyate | 5 | 12 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit