Yāska's Nirukta 94.12
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 94.12
- Language
- Sanskrit
94.12
"śmaśā" ( 46 ) - ityanavagatam | "śvāśinī" "śmāśinī"-iti vāvagamaḥ | śvāśinī-śīghrāśinī-śīghravyāpinī kulyā, nadī vā | śmāśinī punarnāḍī, sā hi imaṃ śarīraṃ vyāpnoti | evametadiha vigṛhyamāṇamanekārthamapi bhavatyeva || "ka̱dā va̍so sto̱traṃ harya̍ta̱ ārva̍ śma̱śāru̍dhaddvāḥ | dī̱rghaṃ su̱taṃ vā̱tāpyā̍ya || ( ṛ0 saṃ0 8, 5, 26, 1 )" - iti || kutsaputrasya durmitrasyārṣam | uṣṇik | aindrasya sūktasya prathamaiveyam | he 'vaso' vasuman ! indra ! 'kadā' kasmin kāle 'stotram' etanmayodīritam 'asya' yajamānasya 'haryataḥ' kāmayataḥ, kāmān prārthayataḥ, tvām "rudhat" uparotsyati | "śmaśā" iva "vāḥ" kulyevodakaṃ visarpamāṇam, nāḍīva vā, athavā ādhyātmikī nāḍī, śarīrāśritaṃ rasam | āha-katatat stotram ? iti, ucyate-yadetat 'dīrghaṃ sutaṃ' somaṃ satrākhyaṃ - sutamabhiṣutaṃ pravarttate, 'vātāpyāya' udakārtham || evametasmin "śmaśā"- ityetat nāḍyabhidhānaṃ kulyābhidhānaṃ “vāḥ" śabdopapatteśca "iti" |
5 |
2 ||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit