Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 1.16

Nirukta 1.16

Language
Sanskrit

1.16

arthavantaḥ śabda sāmānyāt
``.etad vai yajñasya smṛddham yad rūpa samṛddham yat karma kriyamāṇam ṛg yajur vā abhivadati.''.(ṅB.2,2,6).iti ca brāhmaṇam
``.krīḷantau putrair naptṛbhiḥ.''.(ṛV.X,85,42).iti
yatho etan niyata vāco yuktayo niyata ānupūrvyā bhavanti iti laukikeṣv apy etad
yathā indrāgnī pitāputrāv iti
yatho etad brāhmaṇena rūpa sampannā vidhīyanta ity udita anuvādaḥ sa bhavati
yatho etad anupapanna arthā bhavanti ity āmnāya vacanād ahiṃsā pratīyeta
yatho etad vipratiṣiddha arthā bhavanti iti laukikeṣv apy etad
yathā asapatno ayam brāhmaṇo anamitras rājā iti
yatho etat jānantam sampreṣyati iti jānantam abhivādayate jānate madhu parkam prāha iti
yatho etad aditiḥ sarvam iti laukikeṣv apy etad
yathā sarva rasā anuprāptāḥ pānīyam iti
yatho etad avispaṣṭa arthā bhavanti iti na eṣa sthānor aparādho yad enam andho na paśyati puruṣa aparādhaḥ sa bhavati
yathā jānapadīṣu vidyātaḥ puruṣa viśeṣo bhavati pārovaryavitsu tu khalu veditṛṣu bhūyovidyaḥ praśasyo bhavati

Commentaries (4)

Linked texts (4)