Yāska's Nirukta 1.9
Nirukta 1.9
- Language
- Sanskrit
1.9
``.akṣaṇvantaḥ karṇavantaḥ sakhāyo manojaveṣv asamā babhūvuḥ.''.(ṛV.X,71,7)
``.ādaghnāsa upakakṣāsa u tve hradā iva snātvā u tve dadṛśre.''.(ṛV.X,71,7)
akṣimantaḥ karṇavantaḥ sakhāyaḥ
akṣi caster anakter ity āgrāyaṇaḥ
``.tasmād ete vyaktatare iva bhavataḥ.''.(untraced).iti ha vijñāyate
karṇaḥ kṛṇtater nikṛtta dvāro bhavaty ṛcchater ity āgrāyaṇaḥ
``.ṛcchanti iva khe udagantām''.iti ha vijñāyate
manasām prajaveṣv asamā babhūvur āsya daghnā apara upakakṣa daghnā apare
āsyam asyater āsyandata enad annam iti vā
daghnam daghyateḥ sravati karmaṇo dasyater vā syād vidastataram bhavati
prasneyā hradā iva eke dadṛśire prasneyā.(prasneyā dadṛśire.Bh).snāna arhā
hrado hrādateḥ śabda karmaṇo hlādater vā syāc śītī bhāva karmaṇaḥ
atha api samuccaya arthe bhavati
``.paryāyā iva tvad āśvinam.''.(ṃB.17,4)
āśvinaṃś ca paryāyāś ca iti
atha ye pravṛtte arthe amita akṣareṣu grantheṣu vākya pūraṇā āgacchanti pada pūraṇās te mita akṣareṣv anarthakāḥ kam īm id v iti
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (4)
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit