Yāska's Nirukta 2.5
Nirukta 2.5
- Language
- Sanskrit
2.5
atha ato anukramiṣyāmah/
gaur iti pṛthivyā nāmadheyam,.yad dūram gatā bhavati/(2,5)
yac ca asyām bhūtāni gacchanti/(2,5)
gāter vā au kāro nāma karaṇah/(2,5)
atha api paśu nāma iha bhavaty etasmād eva/(2,5)[177]
atha apy asyām tāddhitena kṛtsnavat nigamā bhavanti/(2,5).[used in a derivative sense]
``gobhiḥ śrīnīta matsaram/''.iti payasah/(2,5)[177]
matsaraḥ somo mandates tṛpti karmaṇah/(2,5)
matsara iti lobha nāma abhimatta enena dhanam bhavati/(2,5)[177]
payas pibater vā pyāyater vā/(2,5)
kṣīram kṣarater ghaser vā īro nāma karaṇah,.uśīram iti yathā/(2,5)[177]
``aṃśum duhanto adhyāsate gavi''.ity adhisavana carṇamah/(2,5)
aṃśuḥ śam aṣṭa mātro bhavaty,.ananāya śam bhavati iti ca/(2,5)
carma carater vā uccṛttam bhavati iti vā/
atha api carma ca ślesmā ca/
``gobhiḥ samnaddho asi vīlayasva''.iti ratha stuti7/(2,5)[177]
atha api snāva ca ślesmā ca/''.gobhiḥ samnaddhā patati prasūtā''.iti iṣu stuti7/(2,5)
jyā api gaur ucyate/(2,5)
gavyā cet tādhitam,.atha cet na gavyā gamayati isūn iti/2,5/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (3)
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit