Yāska's Nirukta 2.7
Nirukta 2.7
- Language
- Sanskrit
2.7
``tā vām vāstūny uśmasi gamadhyai yatra gāvas bhūri śṛṇgā ayāsah/
atra āha tad uru gāyasya vṛsnaḥ paramam padam avabhāti bhūri/''.tāni vām vāstūni kāmayāmahe gamanāya yatra gāvas bhūri śṛṇgā bahu śṛṇgāh/(2,7).[186].
bhūri iti bahuno nāmadheyam prabhavati iti satah/(2,7).[186]
śṛṇgam śrayater vā śṛṇāter vā śamnāter vā śaranāya udgatam ivi vā śiraso nirgatam iti vā/(2,7).[186]
ayāso ayanāh/
tatra tad uru gāyasya visnor mahā gateḥ paramam padam parārdhyastham avabhāti bhūri/(2,7).[186]
pādaḥ padyates tat nidhānāt padam/
paśu pāda prakṛtiḥ prabhāga pādah/
prabhāga pāda sāmānyād itarāni padāni/
evam anyesām api sattvānām saṃdehā vidyante/
tāni cet samāna karmāṇi samāna nirvacanāni,.nānā karmāṇi cet nānā nirvacanāni yathā artham nirvaktavyāni/(2,7).[186]
iti imāny ekaviṃśatiḥ pṛthivī nāmadheyāny anukrāntāni/
tatra nirṛtir niramanād ṛcchateḥ kṛcchra āpattir itarā/
sā pṛthivyā saṃdihyate,.tayor vibhāgas tasyāḥ eṣā bhavati/2,7/[186]
Commentaries (4)
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit