Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 3.20

Nirukta 3.20

Language
Sanskrit

3.20

dviśa.[in pairṣ].uttarāni nāmāni/[324]
pravitve abhīka ity āsannasya,.prapitve prapte,.abhīke abhyakte/[324]
``āpitve naḥ prapitve tūyamā gahi/''.``.abhīke cid u loka kṛt/''.ity api nigamau bhavatah/[324]
dabhram arbhakam ity alpasya/[324]
dabhram dabhroteḥ sudambham bhavaty,.arbhakam avahṛtam bhavati/[324]
``upa upa me parā mṛśa mā me dabhrāni manyathāh/''.``.namo mahadbhyo namo arbhaka4bhyah/''.ity api nigamau bhavatah/[325-325]
tiras sataḥ iti prāptasya/[325]
tiras tīrṇam bhavati,.satas saṃsṛtam bhavati/[325]
``tiraścid aryayā pari vartir yātam adābhyā/''.``.pātrā iva bhindant sata eti rakṣasah/''.ity api nigamau bhavatah/[325]
tvo nema ity ardhasya/[325]
tvo apatatas,.nemo apanītas/[325]
ardham harater viparītād dhārayater vā syād uddhṛtam bhavaty ṛghnoter vā syād ṛddhatamas vibhāgah/[325]
``pīyati tvo anu tvo gṛṇāti/''.``.neme devā neme asurāh/''.ity api nigamau bhavatah/[325]
ṛkṣāḥ stṛbhir iti nakṣatrānām/[325]
nakṣatrāni nakṣater gati karmaṇas,.na imāni kṣatrāni iti ca brāhmaṇam,.ṛkṣā udīrṇāni iva khyāyante/[325]
``amī ya ṛkṣā nihitāasa uccā/''.``.paśyanto dyām iva stṛbhih/''.ity api nigamau bhavatah/[325-326]
vaṃrībhir upajihvikā iti sīmikānām,.vaṃrī o vamanāt,.sīmikā syamanād upajihvikā upajighri ah/[326]
``vaṃrībhiḥ putram agruvas adānam/''.``.yad atty upajihvikā yad vaṃro atisarpati/''.ity api nigamau bhavatah/
ūrdaram kṛdaram ity āvapanasya ūrdaram udīrṇam bhavaty ūrje dīrṇam vā/[326]
``tam ūrdaram na pṛṇatā yanena/''.ity api nigamo bhavati/[326]
tam ūrdaram iva pūrayati yanena/
kṛdaram kṛtadaram bhavati/[326]
``samiddho añjan kṛdaram matīnām/''.ity api nigamo bhavati/[327]

Commentaries (4)

Linked texts (8)