Yāska's Nirukta 3.8
Nirukta 3.8
- Language
- Sanskrit
3.8
``tad adya vācaḥ prathamam masīya yena asurān abhi devā asāma/
ūrjāda uta yajñiyāsaḥ pañca janā mama hotram jusadhvam/''.[267]
tad adya vācaḥ paramam mansīya yena asurān abhibhavema devāh/[267]
asurā asuratā sthānesv,.astā sthāna5bhya iti vā/[267]
api vā asur iti prāna nāma,.astaḥ śarīre bhavati tena tadvantaḥ.[asurāḥ ṭ]/[267]
sor[abl..of su:.praśasta nāman].devān asṛjata tat surānām suratvam,.asor asurān asṛjata tad asurānām asuratvam iti vijñāyate/[267]
.ūrjāda uta yajñiyāsah/
anna adāś ca yajñiyāś ca/[267]
ūrj ity anna nāma,.ūrjayati iti satah,.pakvam supravṛknam iti vā/[267]
pañcajanā mama hotram jusadhvam/
gandharvāḥ pitā devā asurā rakṣāaṃsi ity eke/[267]
catvāro varṇā nisādaḥ pañcama ity aupamanyavah/[267]
nisādaḥ kasmāt,.nisadano bhavati,.nisannam asmin pāpakam iti nairuktāh/[267]
``yat pāñcajanyayā viśā/
pañcajanīnayā viśā/[268]
pañca pṛktā saṅkhyā strī puṃs napuṃsakeṣv aviśistā/[268]
bāhu nāmāny uttarāni dvādaśa/[268]
bāhū kasmāt,.prabādhata ābhyām karmāṇi/[268]
aṅguli nāmāny uttarāni dvāviṃśatih/[268]
aṅgulayaḥ kasmād,.agra gāminyo bhavanti iti vā agra gālinyo bhavanti iti vā agra kārinyo bhavanti iti vā agra sārinyo bhavanti iti vā aṅkanā bhavanti iti vā añcanā bhavanti iti vā api vā abhyañcanād eva syuh/[268]
tāsām eṣā bhavati/[268]
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (12)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads — Arthur Berriedale Keith, English
- Tribes in Ancient India — Bimala Churn Law, English
- Social and Rural Economy of Northern India, cir. 600 B.C.–200 A.D. — Atindranath Bose, English
- Śūdras in Ancient India: A Social History of the Lower Order down to circa A.D. 600 — R. S. Sharma, English
- Die Hymnen des Rigveda, Bd. I: Metrische und textgeschichtliche Prolegomena — Hermann Oldenberg, German
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit
- The History of Indian Literature — Albrecht Weber, English