Yāska's Nirukta 4.16
Nirukta 4.16
- Language
- Sanskrit
4.16
``upo adarśi śundhyuvo na vakṣo nodhas iva āvirakṛta priyāni/
admasat na satato bodhayantī śaśvat tam āgāt punar eyusīnām/''.[386]
upādarśi śundhyuvaḥ śundhyur ādityo bhavati śodhanāt tasya eva vakṣo bhāṣo abhyūdham/[386]
idam api itarad vakṣas etasmād eva adhyūdham kāye/[386]
śakunir api śundhyur ucyate śodhanād eva udaka caro bhavaty āpo api śundhyuva ucyante śodhanād eva/[386-387]
nodhas ṛṣir bhavati navanam dadhāti sa yathā stuti ā kāmān āviskuruta evam usas rūpāny āviskurute/[387]
admasad adma annam bhavaty admasādinī iti vā annasāninī iti vā/[387]
sasato bodhayantī śaśvat tam āgāt punar eyusīnām/
svapato bodhayantī śāśvati katam āgāt punar āgaminīnām/[387]
``te vāsīmanta isminah/''.īsanina iti vā eṣanina iti vā ārṣina iti vā/[387]
vāsīti vāc nāma vāśyata iti satyāh/[387]
``śaṃśāva adharyu8.prati me gṛṇīhi indrāya vāhaḥ kṛṇavāva justam/''.[387]
abhivahana stutim abhisavana pravādām stutim manyanta aindrī tv eva śasyate/[387]
paritkamya ity upariṣṭād vyākhyāsyāmah/[387]
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (2)
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit