Yāska's Nirukta 5.26
Nirukta 5.26
- Language
- Sanskrit
5.26
``prīṇīta aśvān hitam jayātha svasti vāham rathamit kṛṇudhvam/
droṇāhāvam avatam aśma cakram aṃsatra kośam siñcatā nṛpāṇam/(ṛV.10,101,7)''
prīṇīta aśvān suhitam jayatha jayanam vo hitam astu svasti vāhanam ratham kurudhvam/
droṇāhāvam droṇam drumamayam bhavaty āhāva āhvānād āvaha āvahanāt/
avato avātito mahān bhavaty aśma cakram aśana cakram asana cakram iti vā aṃsatra kośam aṃsatrāṇi vaḥ kośa sthānīyāni santu/
kośaḥ kuṣṇāter vikuṣito bhavaty/
ayam api itaraḥ kośa etasmād eva saṃcaya ācitamātro mahān bhavati/
siñcata nṛpāṇam nara pāṇam kūpa karmaṇā saṃgrāmam upamimīte/
kākudam tālv ity ācakṣate jihvā kokuvā sāsmin dhīyate jihvā kokuvā kokūyamānā varṇān nudati iti vā kokūyater vā syāc śabda karmaṇah/
jihvā johuvā/
tālu tarates tīrṇatamam aṅgam latater vā syād lamba karmaṇo viparītād yathā talam latety aviparyayah/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (3)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit