Yāska's Nirukta 8.5-6
Nirukta 8.5-6
- Language
- Sanskrit
8.5
``samiddho adya manuso durone devo devān yajasi jātavedah/
ā ca vaha mitramahaś cikitvān tvam dūtaḥ kavir asi pracedāh/''.
samiddho'adya manuṣyasya manuṣyasya gṛhe devo devān yajasi jātavedah,.ā ca vaha mitramahaś cikitvāṃś cetanāvāṃś tvam dūtaḥ kavir asi pracetas1.pravṛddha cetas1/(8,4)
yajñe[$].idhma iti kātthakyas,.agnir iti śākapūnih/
tanūnapād ājyam bhavati/
napād ity anantarāyāḥ prajāyā nāmadheyam/
nirṇatatamā bhavati/
gaur atra tanūr ucyate/
tatā[prepared].asyām bhogās/
tasyāḥ payo jāyate/
payasa ājyam jāyate/
agnir iti śākapūnir/
āpas atra tanū1p ucyante/
tatā antarikṣe/
tābhya odashi vanaspatayo jāyante,.osadhi vanaspatibhya eṣa jāyate/
tasya eṣā bhavati/
8.6
``tanūnapāt patha ṛtasya yānān madhvā samañjan svadayā sujihva/
manmāni dhībhir uta yajñam ṛṇdhan devatrā ca kṛṇuhy adhvaram nah/''..
tanūnapāt patha ṛtasya yānān yajñasya yānāt,.madhunām samañjan svadaya kalyāṇa jihva/
mananāni ca no dhīibhir yajñaṃś ca samardhaya/
devān no yajñam gamaya/
narāśaṃso yajña iti kātthakyah,.narā asminn āsīnāḥ śaṃsanti/
agnir iti śākapūnir naraiḥ praśasyo bhavati/
tasya eṣā bhavati/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (7)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Ṛjvarthā — Durga or Durgācārya, Sanskrit
- भारतीय प्राचीन लिपिमाला (Bhāratīya Prācīna Lipimālā: The Palaeography of India) — Gaurishankar Hirachand Ojha, Hindi
- Vedic Mythology — Arthur Anthony Macdonell, English