Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c64.44

v1.c64.44

आयते दीर्घरथ्या स्याद्विस्तारे दीर्घमेव च ॥
एकत्रिषञ्चसप्तयो (सप्त) वीथी (ध्यः) पूर्वांद्विपक्षयुक् ।
एकद्वित्रिचतुष्पञ्चमार्गं वा परिकल्पयेत् ॥
एवं बहिर्गतं मार्गं तत्र पक्षं न कारयेत् ।
पक्षयुक्ता तु वीथी स्यात्पक्षहीनं तु मार्गकम् ॥
महामार्गं तु सर्वेषां (र्वासां) वीथीनां कर्करीकृतम् ।
मध्येषां तु (मध्य एषां) यथारज्जुः (ज्जु) क्षुद्रमार्गं प्रयोजयेत् ॥
त्रिचतुः (तुष्) पञ्चदण्डं वा वीथीनां विस्तृतिर्भवेत् ।
षट्सप्ताष्टदण्डं वा नन्दपङ्क्तीशभानुषु (नुं वा) ॥
केचि (काञ्चि) द्रथ्या विशालाश्च सर्वेषां तत्समं तु वा ।
महामार्गविशालं (तु) यद्वीथीनन्दसमं तु वा ॥
महारथ्या (मार्ग) समं मध्ये वीथीविस्तारमिष्यते ।
मध्ये (वीथी) समं तु मध्ये च मार्गमेवं विशालकम् ॥
तदष्टांशोनमेवं वा त्रिपादं चार्धमेव वा ।
अन्यासां सर्ववीथीनां यथातत्सममेव वा ॥
तत्समं (सर्वासां) वा त्रिपादं वा महामार्गं (र्गं) विशालकम् ।
तत्त्रिपादार्धं तु विस्तारं क्षुद्रमार्गविशालकम् ॥
एवं विन्यासमुद्दिष्टं भूसुराणां तु योग्यकम् ।
अथाष्टाधिकं पञ्चाशदष्टोत्तरशतं तु वा ॥
त्रिंशत्तैर् (त्रिंशत) विप्रसंख्या (विप्रसंघं) च भ्र (चाप्य) ष्टोत्तरसहस्रकम् ।
सहस्रत्रयव(वि)प्रं वा सहस्रैश्च चतुष्टयम् ॥
दे (द्वे) वमनुतु (मानुष) पैशाचे भूसुरान् (सुरैः) परिपूर्णकम् ।
एवं मङ्गलमाख्यातं यस्तु वास्तुर् (स्तुं) विनिर्दिशेत् ॥
नृपवैश्यादिजातीनामेवं चेत् पुरमुच्यते ।
वैश्यशूद्रादीनां योग्यमग्रहारं प्रशस्यते ॥
एवं मर्त्यपदेनान्तः भूसुराणां गृहान्वितम् ।
दैवमानुषपैशाचे चद्व्राजगृहमेव च ।
तत्पैशाचपदे वैश्यशूद्रजात्यादिकालयम् ।
पैशाचे च द्विरथ्या वा त्रिचतुष्पञ्चषडेव वा ॥
सप्तकं (काः) वा तथा रथ्या वा यथा विशालं तथा न्यसेत् ।
दक्षिणे प्रथमार्थ्ये (मरथ्यायां) वैश्यकानां तु वेश्मनि ॥
वारुणे चक्रवर्ती स्याद्देवमालयस्य विधिः ।
अथ मित्रपदे चैव जयन्ते रुद्रजये तथा ॥
एवं राजगृहं प्रोक्तं तत्रैव (च) योधकालयम् ।
नैर्ऋत्ये च पदे देशे श्रीकराणां तु हर्म्यकम् ॥