Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c64.45

v1.c64.45

सामन्तप्रमुखादीनामसुरे सोष्ठ (शोष) केऽपि च ।
तत्रैवामात्यहर्म्यं स्यात्स्वासिकालयमेव च ॥
पुरोहितालयं सुग्रीवे पुष्पदन्तपदेऽपि च ।
दौवारिकश्च सुग्रीवे रक्षकारालयं भवेत् ॥
गन्धर्वरोगशोषे वा वाचकाद्यादेशालयम् ।
तत्रैव गणिकादीनां नृत्तयोग्यांदिश (दिका) लयम् ॥
वायव्ये वा नरे (नागे) वाऽपि स्थपतीनां तथालयम् ।
नागे चाथवा मुख्ये वा नेत्ररत्नकरालयम् ॥
उत्तरे शल्यशालाश्च (तत्र) कञ्चयासका (कञ्चुककारा) लयम् (यं वा) ।
अदितिश्वादितिश्चैव वैद्यकादितथा (दीनामा) लयम् ॥
ईशे वाऽथ जयन्ते वा ग्रामरक्षितकालयम् (च) ॥
महेन्द्रे वाऽथ सत्ये वा कर्णिकारालयं भवेत् ॥
भृशे वा चान्तरिक्षे वा आं (चा) हूयक्रम (कर्म) हर्म्यकम् ।
एवं प्रथमावरणे द्वितीयावरणमुच्यते ॥
तैलोपजीविनां वासश्रेष्ठितो(त ऽ)त्तरवीथिके ।
तत्रैव नानाहर्म्यं स्यात्कुलालालयमेव च ॥
मत्स्योपजीविनां वास (सं) मांसव्यापारिकादीनां च ।
पश्चिमे वालयश्रेणः किरातानां तु दक्षिणे ॥
आग्नेये वायवे वापि रजकस्यालयं भवेत् ।
दक्षिणे पूर्वदेशे वा नृत्तकारालयं भवेत् ॥
उत्तरे वा नैर्ऋते वापि सूति (चि) कारालयं भवेत् ।
एवं द्वितीयावरणे तृतीयावरणे(णमु) च्यते ॥
दक्षिणे कर्मकारस्य तत्र श्रेण्यालयं भवेत् ।
उत्तरे चाग्निदेशे वा पेटिकारालयं भवेत् ॥
पश्चिमे पूर्वके वापि शस्त्रकर्मकरालयम् ।
उत्तरे चर्मकारस्य तच्छ्रेण्यालयमेव वा ॥
अन्यथा (दा) वरणाः (णाम्) सर्वमन्यत् कर्मोपजीविनाम् ।
एवं नरालयं प्रोक्तं देवानामधुनोच्यते ॥
आयादिषु चतुर्दिक्षु ग्रामस्यापि चतुर्दिशि ।
एवं यथेष्टदिग्देशे विष्णुधिष्ण्यं प्रकल्पयेत् ॥
अथवा बहिरङ्गे तु चेष्टदिग्विष्णु (ष्णो) शालयम् ।
इन्द्रादिषु चतुर्दिक्षु विष्णुस्थानं तु राक्षसे ॥
पूर्वके श्रीधरं प्रोक्तं दक्षिणे वामनं तथा ।
पश्चिमे वासुदेवं वा चादिविष्णुं जनार्दनम् ॥
उत्तरे केशवं प्रोक्तं नारायणमथापि वा ।