Pramāṇa · Search · About · API

Sattari (Sattarī)

सत्तरी

The Seventy (verses)

Old Karmagrantha on the combinations of karmic types in bondage, rise and existence; counted as the sixth Karmagrantha.

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit
Date
500–900 CE
Author
Candrarṣi Mahattara
Extent
345 passages, 20,085 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Saptatika Prakaran Namak Karmgranth Bhag-6; ed. Śrīcand Surānā 'Saras', Devakumār Jain; Śrī Marudharakesarī… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

1.2

kaha baṃdhato veyai kaī kaī vā payaḍisaṃtaṭhāṇāni
mūluttarapagaīsu bhagavigappā u bodhavvā

1.1-2

mohanīya karma ke binā śeṣa chaha karmoṃ kā bandha kevala dasave guṇasthāna—
chaha prakṛtika baṃdhasthāna ke svāmī haiṃ| vedanīya karma kā vadha gyārahave,
vāle jīva eka prakṛtika baṃdhasthāna ke svāmī haiṃ

1.1-3

utkṛṣṭa baṃdhakāla antarmuhūrta hai | ataḥ āṭha prakṛtika baṃdhasthāna kā
jaghanya va utkṛṣṭa kāla antarmuhūrta pramāṇa jānanā cāhiye
sāta prakṛtika baṃdhasthāna kā jaghanya kāla antarmuhūrta hai| kyoki
jo apramattasaṃyata jīva āṭha mūla prakṛtiyoṃ kā bandha karake sāta prakṛhaṇa karake antarmuhūrta kāla me sūkṣmasaṃparāya guṇasthāna ko prāpta ho
jātā hai to usake sāta prakṛtika baṃdhasthāna kā jaghanya kāla antarmuhūrta
prakṛtika sthāna kā baṃdha hone lagatā hai tathā sāta prakṛtika baṃdhasthāna
kā utkṛṣṭa kāla chha māha aura antarmuhūrta kama eka pūrva koṭi varṣa
kā tribhāga adhika tetīsa sāgara haiṃ| kyoṃki jaba eka pūrva koṭi varṣa
pramāṇa āyu vāle kisī manuṣya yā tiryaṃca ke āyu kā eka tribhāga
śeṣa rahane para antarmuhūrta kāla taka parabhava sambandhī āyu kā baṃdha hotā
sāgara pramāṇa utkṛṣṭa āyu-vāle devo me yā nārako me utpanna hokara
aura vahā āyu ke chaha māha śeṣa rahane para puna parabhava sambandhī āyu
kā baṃdha karatā hai, taba usane sāta prakṛtika baṃdhasthāna kā utkṛṣṭa
chaha prakṛtika baṃdhasthāna kā jaghanyakāla eka samaya aura utkṛṣṭa
kā svāmī sūkṣmasamparāya guṇasthānavartī jīva hai| ata ukta guṇasthāna
vālā jo upaśāmaka jīva upaśama śreṇi para caḍhate samaya yā utarate
dūsare samaya me avirata samyagdṛṣṭi deva ho jātā hai, usake chaha
prakṛtika baṃdhasthāna kā antarmuhūta pramāṇa utkṛṣṭa kāla sūkṣmasamparāya
samparāya guṇasthāna kā utkṛṣṭa kāla antamuhūta pramāṇa hai
eka prakṛtika baṃdhasthāna kā jaghanyakāla eka samaya aura utkṛṣṭa
ki jo upaśama śreṇi vālā jīva upaśāntamoha guṇasthāna me eka samaya
śāntamoha vāle jīva ke eka prakṛtika baṃdhasthāna kā jaghanyakāla eka
māta māha garbha me rahakara aura tadanantara janma lekara āṭha varṣa pramāṇa
karmoṃ kā udaya terahave sayogikevalī aura caudahave ayogikevalī
ina tīna udayasthāno me se āṭha prakṛtika udayasthāna ke kāla ke
sānta | iname se abhavyo ke anādi-ananta, bhavyo ke anādi-sānta
'sādi-sānta vikalpa kī apekṣā āṭha prakṛtika udayasthāna kā
jaghanyakāla antarmuhūrta aura utkṛṣṭakāla kucha kama apārdhapudgala
kāla ke bhītara upaśamaśreṇi para car̤hakara upaśamamohī ho jātā hai,
usa jīva ke āṭha prakṛtika udayasthāna kā jaghanya kāla antarmuhūrta
karmoṃ kī yā mohanīya ke binā sāta karmoṃ kī tathā vedanīya, āyu,
mohanīya ke binā sāta kī yā cāra aghātī karmoṃ kī sattā pāī
jātī hai

1.3

ata sāta prakṛtika sattāsthāna ke svāmī kṣīṇamoha guṇasthāna vāle
guṇasthāna taka pāī jātī hai, ata āṭha prakṛtika sattāsthāna ke svāmī
ādi ke gyāraha guṇasthāna vāle jīva ha

1.2-2

aṭṭhavihasattachabbadhagesu aṭṭheva udayasattāi
egavihe tivigappo egavigappo abadhammi ||31

1.4

sattaṭṭhabaṃdhaaṭṭhudayasaṃta terasasu jīvaṭhāṇesu
egammi paṃca bhaṃgā do bhaṃgā huṃti kevaliṇo

1.55

krama
saṃkhyā vadhasthāna udaya
sthāna sattā
sthāna svāmī kāla
jaghanya utkṛṣṭa
, 1 āṭha pravṛ0 jāṭha
praka0 āṭha
pravṛ0 miśra ke
sivāya apra0
guṇasthāna
taka
6 guṇasthāna antamuhūta antamuhūta
2 sāta pravṛ0 āṭha
praka0 , āṭha
prakṛ0 ādi ke 6
guṇasthāna antamuhūta chaha māha
aura anta0
kama pūrva
koṭi kā
tribhāga
adhika
taitīsa sāgara
3 chaha prakṛ0 āṭha
praka0 āṭha
prakṛ0 sūkṣma
samparāya eka
samaya antarmuhūrta
4 eka prakṛ0 sāta
praka0 āṭha
prakṛ0 upaśānta
moha eka
samaya antamuhūrta
5 eka prakṛ0 sāta
praka0 sāta
prakṛ0 kṣīṇamoha antamuhūta antamuhūta
6 eka prakṛ0 cāra
praka0 cāra
prakṛ0 sayogi
kevalī antamuhūta deśona pūrvakoṭi
7 0 cāra
praka0 cāra
prakṛ0 ayoli
kevalī antamuhūta antamuhūta
bandha prakṛti udaya prakṛti sattā prakṛti jīvasthāna kāla kāla
bandha prakṛti udaya prakṛti sattā prakṛti jīvasthāna jaghanya utkṛṣṭa
8 8 8 14 antarmuhūrtta antamuhūta
7 8 8 14 , yathāyogya
6 8 8 maṇī paryāpta eka samaya antamuhūta
1 7 8 sañjī paryāpta eka samaya antamuhūta
1 4 4 sayogi kevalī antamuhūta deśona pūrva-koṭi
0 4 4 ayogi kevalī pāca hrasva svaroṃ ke uccāraṇa kālapramāṇa, pāca hrasva svaro ke uccāraṇa kālapramāṇa
aṭṭhasu egavigappo chatsu vi guṇasaniesu duvigappo
patteya patteya baṃdhodayasatakammāṇa

1.7

pāṃca prakṛtika sattā isa bhaṃga ke kāla ke anādi-ananta, anādi-sānta
upaśāntamoha guṇasthāna ko prāpta nahīṃ huā| sādi mithyādṛṣṭi jīva
samyagdarśana aura cāritra ko prāpta karake tathā śreṇi para ārohaṇa
karake upaśāntamoha yā kṣīṇamoha ho jāte haiṃ, unake anādi-sānta
sādi-sānta vikalpa hai
jñānāvaraṇa aura antarāya karma ke saṃvedhapadoṃ kā vivaraṇa
cāhie—
baṃdhassa ya saṃtassa ya pagaiṭṭhāṇāīṃ tinni tullāīṃ
udayaṭṭhāṇāīṃ duve cau paṇagaṃ daṃsaṇāvaragaṃ

1.8

boyāvaraṇe navabadhagesu cau pañca udaya nava sattā
chaccaubadhe ceva cau bandhudae chalasā ya

1.6

ucarayabadhe cau paṇa navasa caurudaya chacca causattā |¹
1 nau prakṛtika baṃdha, cāra prakṛtika udaya aura nau prakṛtika
2 nau prakṛtika baṃdha, pāca prakṛtika udaya aura nau prakṛtika
sattā pūrvavata samajhanā cāhie| arthāta chaha prakṛtika vadha, cāra yā
pāca prakṛtika udaya aura nau prakṛtika sattā tathā cāra prakṛtika baṃdha,
prakṛtika baṃdha, cāra yā pāca prakṛtika udaya, nau prakṛtika sattāsthāna,
tīsare samyagmithyādṛṣṭi guṇasthāna se lekara upaśāmaka apūrvakaraṇa
cāra prakṛtika baṃdha, cāra yā pām̐ca prakṛtika udaya, nau prakṛtika sattāsthāna upaśāmaka apūrvakaraṇa guṇasthāna ke dūsare bhāga se lekara sūkṣma1-chaha prakṛtika baṃdha, cāra prakṛtika udaya aura nau prakṛtika
sattā
2-chaha prakṛtika baṃdha, pāca prakṛtika udaya aura nau prakṛtika
sattā
3-cāra prakṛtika baṃdha, cāra prakṛtika udaya aura nau prakṛtika
sattā
4-cāra prakṛtika baṃdha, pāca prakṛtika udaya aura nau prakṛtika
sattā
kintu kṣīṇamoha guṇasthāna me styānaddhitrika kā abhāva hai, kyoki
isakā kṣaya kṣapaka anivṛttikaraṇa me ho jātā hai tathā kṣīṇamoha guṇado bhaga hote haiṃ
moha guṇasthāna me upāntya samaya me pāyā jātā hai
udaya chuṭṭā cau sattā'
darśanāvaraṇa karma ke bhaṃgoṃ sambandhī matāntara
yahā darśanāvaraṇa karma kī uttara prakṛtiyo me gyāraha sabadha bhaga
(1) cāra prakṛti bagha, cāra prakṛti udaya aura chaha prakṛti
sattā
(2) cāra prakṛti udaya aura chaha prakṛti sattā
(3) cāra prakṛti udaya aura cāra prakṛti sattā
hai—granthakāra ke khayāla kā yahī mata rahā hai ki kṣapakaśreṇi me nidrā
ṇiruddhassa iccāi gāhāpacchaddhaṃ paribhāvyam
kṣapakaśreṇi aura kṣīṇamoha guṇasthāna me nidrādvika kā udaya nahī
kintu pañcasaṃgraha ke kartā kṣapakaśreṇi aura kṣīṇamoha guṇasthāna me pāca
digambara paramparā me sarvatra vikalpa vālā mata pāyā jātā hai
caḍhane vālā jīva āyu aura vedanīya karma ko choḍakara udayaprāpta
sena svāmī ne jayadhavalā kṣapaṇādhikāra me likhā hai ki kṣapakaśreṇi
kadācit avyakta udaya hone me koī virodha nahī ātā hai|⁵ asitikrama baṃdha udaya sattā guṇasthāna
veyaṇiāuyagoe vibhajja2 mohaṃ paraṃ vocchaṃ

2.2

bhaga
krama kāla baṃdha udaya sattā guṇasthāna
1 abadhakāla 0 naraka naraka 1, 2, 3, 4
2 baṃdhakāla tiryaṃca naraka na0 ti0 1, 2
3 baṃdhakāla manuṣya naraka na0 ma0 1, 2, 4
4 upa0 baṃdhakāla 0 naraka na0 ti0 1, 2, 3, 4
5 upa0 baṃdhakāla 0 naraka na0 ma0 1, 2, 3, 4
sattā pāṃcave guṇasthāna taka, devāyu kī sattā gyārahave guṇasthāna taka
yahī eka mata pāyā jātā hai
"bandhe tu vyavacchinne manuṣyāyuṣa udaye nāraka-manuṣyāyuṣī satī, eṣa
vikalpo'pramattaguṇasthānaka yāvat, nārakāyurbandhānantara sayampratipatterapi sambhavāt | manuṣyāyuṣa udayastiryaṅ-manuṣyāyuṣī satī, epo'pi
vikalpo'pramattaguṇasthānaka yāvat | manuṣyāyuṣa udayo manuṣya-manuṣyāyuṣī satī, eṣo'pi vikalpa prāgvat | manuṣyāyuṣa udayo deva-manuṣyāyuṣī
satī, eṣa vikalpa upaśāntamohaguṇasthānaka yāvat, devāyuṣi
baddhe'pyupaśamaśreṇyāroha sambhavāt |” —saptatikā prakaraṇa ṭīkā, pṛ0 160
ke nau sabedha bhaṅgo kā vivaraṇa nimna prakāra samajhanā cāhiye—
ekkāussa tibhagā sambhavaāūhi tāḍide ṇāṇā
jīve dugibhavabhagā rūūṇaguṇeṇamasaritthe
gotrakarma ke saṃvedha bhaṃga
bāvīsa ekkavīsā, sattarasā teraseva nava paṃca
cau tiga dugaṃ ca ekka baṃdhaṭṭhāṇāṇi mohassa ||10

2.1

veda kā ho, strīveda kā ho yā napuṃsakaveda kā ho tathā hāsya-rati
eka yugala kā badha hogā| donoṃ yugala eka sātha baṃdha ko prāpta nahīṃ
kisī eka yugala ke kama karane para vāīsa prakṛtiyāṃ śeṣa rahatī haiṃ
anantānubandhī kapāya catuṣka kā vandha dūsare guṇasthāna taka hī
kyoki apratyākhyānāvaraṇa kapāya catuṣka kā vandha cauthe avirata
anādi-sānta vikalpa hai | kyoki kālāntara me unake vāīsa prakṛtika
ko prāpta ho jāte hai, unake sādi-sānta vikalpa pāyā jātā hai
vadhasthāna kā jaghanya kāla antarmuhūrta aura utkṛṣṭa kāla deśona
ikkīsa prakṛtika vadhasthāna kā svāmī sāsādana guṇasthānavartī
pramāṇa samajhanā cāhiye | satraha prakṛtika vadhasthāna ke svāmī tīsare
virata guṇasthāna kā jaghanyakāla antarmuhūrta aura utkṛṣṭakāla deśona
pūrvakoṭi varṣa pramāṇa hone se teraha prakṛtika vadhasthāna kā jaghanya va
utkṛṣṭa kāla utanā samajhanā cāhiye | nau prakṛtika vadhasthāna chaṭhave,
jaghanyakāla antarmuhūrta aura utkṛṣṭakāla deśona pūrvakoṭi varṣa pramāṇa
ekka ca do va cauro etto ekkāhiyā dasukkosā
oheṇa mohaṇijje udayaṭṭhāṇā nava havaṃti ||12

2.12

udayasthāna
guṇasthāna
kāla
jaghanya
utkṛṣṭa
1 pra0
nauveṃ kā aveda bhāga va dasavāṃ
eka samaya
antarmuhūrta
nauveṃ kā saveda bhāga
pāṃcavā
aṭṭhagasattagachaccautigadugaegāhiyā bhave vīsā
terasa bārikkārasa itto pacāi ekkūṇā

2.13

satassa pagaiṭhāṇāi tāṇi mohassa huṃti pannarasa
bandhodayasatte puṇa bhaṃgavigappā bahū jāṇa

2.14.1

sthāna kā jaghanyakāla antarmuhūrta aura utkṛṣṭakāla sādhika ekasau
chabbīsa prakṛtiyo kī sattā vālā koī eva mithyādṛṣṭi jīva
jaba upaśama samyaktva ko prāpta karake aṭṭhāīma prakṛtiyo kī sattā
pūrvaka anantānuvandhī catuṣka kī visayojanā karake cauvīsa prakṛti kī
sattā vālā ho jātā hai, taba aṭṭhāīsa prakṛtika sattāsthāna kā jaghanya
battīsa sāgara isa prakāra samajhanā cāhiye ki koī mithyādṛṣṭi jīva
upaśama samyaktva ko prāpta karake aṭṭhāīsa prakṛti kī sattā vālā
huā, ākara vedaka samyaktva ko prāpta karake prathama chiyāsaṭha sāgara
kāla taka samyagamithyātva me rahakara phira vedaka samyaktva ko prāpta
karake dūsarī bāra chiyāsaṭha sāgara samyaktva ke sātha paribhramaṇa
kiyā| anta me mithyātva ko prāpta karake samyaktva prakṛti ke sabase
utkṛṣṭa palya ke asakhyātava bhāga pramāṇa kāla ke dvārā samyaktva
prakāra aṭṭhāīsa prakṛtika sattāsthāna kā utkṛṣṭakāla palya ke
anya sattāsthāno ko prāpta karatā hai| parantu isase ukta utkṛṣṭa
sattāsthāna kā utkṛṣṭakāla palya kā asaṃkhyātavā bhāga adhika
vālā 66 sāgara taka vedaka samyaktva ke sātha rahā aura paścāt
samyagdṛṣṭi huā, tatpaścāt puna 66 sāgara taka vedaka samyaktva ke
sātha rahā aura ata me jisane mithyādṛṣṭi hokara palya ke asaṃkhyātaveṃ
bhāga kāna taka samyaktva kī udvelanā kī, usave 28 prakṛtika sattā
sthāna isase adhika kāla nahī pāyā jātā, kyoki isake bāda vaha
sthāna kā utkṛṣṭakāla palya ke tīna asaṃkhyātaveṃ bhāga adhika 132
sāgara bana jātā hai | yathā—koī eka mithyādṛṣṭi jīva upaśama

2.14.2

samyaktva ko prāpta karake 28 prakṛtiyo kī sattā vālā huā | anantara
mithyātva ko prāpta hokara samyaktva ke sabase utkṛṣṭa udvelanā kāla
palya ke asaṃkhyātaveṃ bhāga ke vyatīta hone para yaha 27 prakṛtika sattā
vālā honā para aisā na hokara vaha udvelanā ke antima samaya ma puna
upaśama samyaktva ko prāpta huā | tadanantara prathama 66 sāgara kāla
taka samyaktva ke sātha pari bhramaṇa karake aura mithyātva ko prāpta
hokara puna samyaktva ke sabase utkṛṣṭa palya ke asaṃkhyātaveṃ bhāga pramāṇa
udvelanā kāla ke antima samaya ma upaśama samyaktva ko prāpta huā,
tadanantara dūsarī bāra 66 sāgara kāla taka samyaktva ke sātha paribhramaṇa
karake ora ata me mithyātva ko prāpta hokara palya ke asaṃkhyātaveṃ
vāle jisa sādi mithyādṛṣṭi jīva ne samyaktva aura samyagmithyātva
chabbīsa prakṛtika sattāsthāna ke kāla ke ukta tīna vikalpo me
trikaraṇa dvārā antarmuhūta meṃ samyaktva ko prāpta karake puna aṭṭhāīsa
samyaktva ko prāpta huā aura mithyātva me jākara usane palya ke
asaṃkhyātave bhāga pramāṇa kāla ke dvārā samyaktva aura mamyagmithyātva
vaha śeṣa apārdha pudgala parāvarta kāla taka mithyādṛṣṭi rahā kintu
jaba sasāra me rahane kā kāla antarmuhūta śeṣa rahā taba puna vaha
kā utkṛṣṭakāla palya kā asakhyātavā bhāga kama apārdha pudgala
catuṣka ko visayojanā ho jāne para caubīsa prakṛtika mattāsthāna prāpta
anantānubandhī catuṣka kī vimyojanā kara caubīsa prakṛtika sattāprāpta karake antarmuhūrta kāla ke bhītara kṣapaka śreṇī para car̤hakara madhya

2.14.3

tetīsa sāgara isaliye hai ki ukta samayapramāṇa taka jīva ikkīsa
prakṛtika sattāsthāna ke sātha raha sakatā hai
ikkīsa prakṛtika sattāsthāna me se apratyākhyānāvaraṇa catuṣka
aura pratyākhyānāvaraṇa catuṣka, ina āṭha prakṛtiyo kā kṣaya ho jāne
prakṛtika sattāsthāna prāpta karane me antarmuhūrta kāla lagatā hai
bāraha prakṛtika sattāsthāna se gyāraha prakṛtika sattāsthāna ke prāpta
hone me antarmuhūrta kāla lagatā hai
ata aise jīva ke bāraha prakṛtika sattāsthāna nahī pāyā jātā hai
usake strīveda kā kṣaya ho jāne para gyāraha prakṛtika sattāsthāna hotā
utkṛṣṭa kāla antarmuhūrta pramāṇa hai| kyoki hāsyādi chaha nokaṣāyo ke
kṣaya hone me antarmuhūrta samaya lagatā hai
gyāraha prakṛtika sattāsthāna me chaha nokaṣāyo ke kṣaya ho jāne para
'tatra sarvaprakṛtisamudāyo'ṣṭāviṃśati | tataḥ samyaktve udvalite
saptaviṃśatiḥ | tato'pi samyagmithyātveudvalite ṣaḍviṃśati., anādimithyādṛṣṭervā ṣaḍviṃśatiḥ | aṣṭāviṃśatisatkarmaṇo'nantānubandhicatuṣṭayakṣaye
caturviṃśatiḥ | tato'pi mithyātve kṣapite trayoviṃśatiḥ | tato'pi samyagmithyātve
kṣapite dvāviṃśatiḥ | tataḥ samyaktve kṣapite ekaviṃśatiḥ | tato'ṣṭasvapratyākhyānapratyākhyānāvaraṇasañjñeṣu kaṣāyeṣu kṣīṇeṣu trayodaśaḥ | tato napuṃsaka vede kṣapite
dvādaśa | tato'pi strīvede kṣapite ekādaśa | tataḥ ṣaṭsu nokaṣāyeṣu kṣīṇeṣu
pañca | tato'pi puruṣavede kṣīṇe catasraḥ | tato'pi sañjvalanakrodhe kṣapite tisraḥ
tato'pi saṃjvalanamāne kṣapite dve | tato'pi sañjvalana māyāyāṃ kṣapitāyāmekā
prakṛtiḥ satīti |'

2.14.4

tara samānatā hai| lekina kucha sthāno ke bāre me digambara sāhitya
aṭṭhāīsa prakṛtika sattāsthāna ke kāla ke bāre me digambara sāhitya
yahām̐ batalāte haiṃ
śvetāmbara sāhitya me sattāīsa prakṛtika sattāsthāna kā svāmī
svāmī mithyādṛṣṭi jīva hī batalāyā hai—
sattāvīsāe vihattio ko hodi ? micchāiṭṭhī
paṃcasaṃgraha ke saptatikā saṃgraha kī gāthā 45 kī ṭīkā me sattāīsa
prakṛtika mattāsthāna kā kāla palya ke asaṃkhyātaveṃ bhāga pramāṇa
batalāyā hai| lekina jayadhavalā me saketa hai ki sattāīsa prakṛtiyo
sattāīsa prakṛtika mattāsthāna ke prāpta hone ke dūsare samaya meṃ hī
jisane upaśama samyaktva ko prāpta kara liyā, usakā sattāīsa prakṛtika
mattāsthāna eka samaya taka hī dekhā jātā hai
śvetāmbara sāhitya me sādi-sānta chabbīsa prakṛtika mattāsthāna kā
ukta sthāna kā jaghanya kāla eka samaya batāyā hai—
'chabbīsāvihattī kevaciraṃ kālādo ? jahaṇṇeṇa egasamao
udvelanā hone ke bāda eka samaya kā antarāla dekara jo upaśama
samyaktva ko prāpta ho jātā hai, usake chabbīsa prakṛtika mattāsthāna
karmagrantha meṃ caubīsa prakṛtika mattāsthāna kā utkṛṣṭa kāla eka
sthāna kā utkṛṣṭa kāla sādhika eka sau battīsa sāgara batāyā hai—
'cauvīsavihattī kevaciraṃ kālādo ? jahaṇṇeṇa aṃtomuhutta, ukkasseṇa be
chāvadvisāgarovamāṇi sādireyāṇi |'
samyaktva ko prāpta karake jisane anantānubandhī kī visaṃyojanā kī
anantara chiyāsaṭha sāgara kāla taka vedaka samyaktva ke sātha rahā, phira
antarmuhūrta taka samyagmithyādṛṣṭi rahā | anantara mithyātva kī kṣapaṇā

2.14.5

lekara mithyātva kī kṣapaṇā hone taka ke kāla kā yoga sādhika eka
ikkīsa prakṛtika sattāsthāna kā jaghanyakāla antarmuhūrta aura
utkṛṣṭakāla sādhika tetīsa sāgara donoṃ paramparāo meṃ samāna rūpa
'ekkavīsāe vihattī kevaciraṃ kālādo ? jahaṇṇeṇa aṃtomuhuttaṃ, ukkasseṇa tettīsa sāgarovamāṇi sādireyāṇi |'
isa utkṛṣṭa kāla kā jayadhavalā me spaṣṭīkaraṇa karate hue likhā
āyu vāle manuṣyo meṃ utpanna huā | anantara āṭha varṣa ke bāda antaṇavari bārasaṇhaṃ vihattī kevaciraṃ kālādo ? jahaṇṇeṇa egasamao
mohanīya karma ke pandraha sattāsthānoṃ kā guṇasthāna, kāla sahita
chabbāvīse cau ikvīse sattarasa terase do do
navabadhage vi donni u ekkekkamao para bhagā

3.1

vedo me, se koī eka veda kahanā cāhie| ata yahā do yugalo ko
ikkīsa prakṛtika badhasthāna me se anantānubadhī catuṣka ko ghaṭā
cauthe guṇasthānavartī jīva haiṃ| anantānubadhī kapāya kā udaya nahī
hote haiṃ
satraha prakṛtika badhasthāna me se apratyākhyānāvaraṇa kapāya catuṣka ke
teraha prakṛtika badhasthāna ma se pratyākhyānāvaraṇa catuṣka ke rama
aura āṭhava - pramattasayata, apramattasayata aura apūvakaraṇa - guṇasthāna
apramattasayata aura apūvakaraṇa ma hāsya-rati rūpa eka hī bhaga pāyā
jātā hai

3.15

pāṃca prakṛtika badhasthāna ukta nau prakṛtika badhasthāna me se hāsya,
dasa bāvīse nava ikkavīsa sattāi udayaṭhāṇāīṃ
chāī nava sattarase tere paṃcāi aṭṭheva

3.16

cattārimai navabaṃdhagesu uvakosa satta udayaṃsā
paṃcavihabaṃdhage puṇa udao doṇhaṃ muṇeyavvo

3.17

itto caubaṃdhāī ikkekkudayā havaṃti savve vi
baṃdhovarame vi tahā udayābhāve vi vā hojjā

4.1

śreṇigata sāsādana samyagdṛṣṭi jīva ke viṣaya me do kathana pāye
carittuvasamaṇaṃ kāuṃkāmo jati veyagasammaddiṭṭhī to puvvaṃ aṇaṃtāṇubaṃdhiṇo
niyamā visajoeti | eeṇa kāraṇeṇa virayāṇa aṇatāṇubadhivisajoyaṇā
bhannati

4.2

āsāṇa yā vi gacchejjā

4.18

sagraha prakṛtika vadhasthāna ke rahate—'chāī nava sattarame'—chaha
ekkaga chakkekkārasa dasa satta caukka ekkagā ceva
eesa cauvīsagayā cauvīsa dugekkamikkārā

4.20

navatesīyasaeṃhi udayavigappehi mohiyā jīvā
auṇattarisīyālā paryāvidasaeṃhi vinneyā

4.21

prakāra haitinneva ya bāvīse ikvīse aṭṭhavīsa sattarase
cha cceva teranavabaṃdhagesu paṃceva ṭhāṇāīṃ

4.22

paṃcavihacauvihesuṃ cha chakka sesesu jāṇa paṃceva
patteyaṃ patteyaṃ cattāri ya baṃdhavocchee

5.1

samyagmithyādṛṣṭi guṇasthāna ko prāpta karatā hai to usake caubīsa
prakṛtika sattvasthāna pāyā jātā hai| aisā jīva cāro gatiyo me pāyā
visaṃyojanā karatā hai

5.2

“caugaiyā pajjattā tinni vi sajoyaṇe vijoyaṃti
karaṇehi tīhiṃ sahiyā ṇaṃtarakaraṇaṃ uvasamo vā

5.3

arthāt cāro gati ke paryāpta jīva tīna karaṇo ko prāpta hokara
gati ke jīva, deśavirati me tiryañca aura manuṣya jīva tathā pramattavirati
anantānubandhī kī visaṃyojanā karane ke bāda kitane hī jīva pariṇāmoṃ
siddha huā
naimittika avirata samyagdṛṣṭi jīva ke sāta prakṛtika udayasthāna rahate
"paṭṭavago u maṇūṃso niṭṭhavago causu vi gaīsu
uvasamasammaddiṭṭhī antarakaraṇe ṭhio koī desaviraiṃ koī pamattāpamattabhāvaṃ
pi gacchai, sāsāyaṇo puṇa na kimavi lahaī
egāvosā tirikkhesu saṃjayāsaṃjaesu na sabhavai | kaha ? bhaṇṇai—saṃkhejjavāsāuesu tirikkhesu khāigasammaddiṭṭhī na uvavajjai asaṃkhejjavāsāuesu
uvavajjejjā, tassa desaviraī natthi
puruṣaveda ke baṃdha ke samaya taka chaha nokaṣāyoṃ kī sattā pāī jātī
28 aura 24 prakṛtika sattāsthāna to upaśama samyagdṛṣṭi ko upaśamaprakṛtika sattāsthāna to upaśama samyagdṛṣṭi jīva ko hī upaśamaśreṇi
kṣaya na hone taka pāyā jātā hai

5.2-2

ke eka āvalī pramāṇa prathama sthitigata dalika ko aura do samaya kama
do āvalī pramāṇa samayaprabaddha ko chor̤akara śeṣa sabakā kṣaya ho jātā
ke dvārā kṣaya ko prāpta hogā, kintu jaba taka isakā kṣaya nahī huā
śreṇi para ārohaṇa karake sūkṣmasaṃparāya guṇasthāna ko prāpta karatā hai,
guṇasthāna
baṃdhasthāna
bhaṃga
udayasthāna
joḍa
udaya
cobīsī
joḍa
udayabhaṃga
joḍa
udayapada
joḍa
udaya padavṛnda saṃkhyā
joḍa
sattāsthāna
ε
tiryaṃcagati ke yogya vadha karane vāle jīvo ke sāmānya se 23, 25,
ndriya ke yogya prakṛtiyo kā vadha karane vāle jīvo ke 23, 25 aura
26 prakṛtika, ye tīna vadhasthāna hote haiṃ

5.25

uname se 23 prakṛtika vadhasthāna me tiryaṃcagati, tiryaṃcānupūrvī,
ekendriya jāti, audārika śarīra, taijasa śarīra, kārmaṇa śarīra, huḍasasthāna, varṇa, rasa, gadha, sparśa, agurulaghu, upaghāta nāma, sthāvara nāma,
aparyāpta ekendriya ke yogya prakṛtiyo kā vadha karane vāle mithyādṛṣṭi
no suhumatigeṇa jasa
cattāri vīsa solasa bhagā egidiyāṇa cattālā
egaṭṭha aṭṭha vigalidiyāṇa ikkaṇṇa tiṇha pi
huṃḍaṃ asaṃpatta va sāsaṇo na baṃdhai
'guṇatīse tīse vi ya bhagā aṭṭhāṇhiyā chayālasayā
paciṃdiyatitirijoge paṇavīme vadhi bhagikko
paṇuvīsayammi ekko chāyālasayā ahuttara gunīse
maṇutosaṭṭhe u sacce chāyālasayā u sattarasā
aṭṭhaṭṭha ekka ekkaga bhaṃgā aṭṭhāra devajogesu
abhī taka tiryaṃca, manuṣya aura devagati prāyogya prakṛtiyoṃ aura unake
bhaṃgoṃ ko batalāte haiṃ
narakagati ke yogya prakṛtiyoṃ kā rūpa isa
cau paṇavīsā solasa nava vāṇauīsayā ya aḍayālā
eyālauttara chāyālasayā ekkekka baṃdhavihī

5.126

vīsigavīsā cauvīsagāi egāhiyā u igatīsā
udayaṭṭhāṇaṇi bhave nava aṭṭha ya huṃti nāmassa

5.27

krama bandhamāna maṃga 13675 āgāmī bhavaprāyogya vadhaka
1 23 4 aparyāpta ekeṃdriya prāyogya 4 tiyaṃca, manuṣya 4
2 24 25 ekendriya 20, dvīṃdriya 1, trīṃdriya 1, caturiṃdriya 1, paṃcedriya tiyaṃca 1, manuṣya 1 tiyaṃca, manuṣya 25, deva 8
3 26 16 payāla ekāṃndraya prāyogya 16 tiyaca, manuṣya va deva 16
4 28 6 vagati prāyogya 8, narakagati prāyogya 1 paṃcedriya tiyaca, manuṣya 6
5 26 6240 trīṃdriya 8, trīṃdriya 8, ca 8, pa 0 ti 4608, manuṣya 4608, deva 8 tiyaṃca 6240, manuṣya 6248, deva 6216, nā 6216
6 30 4641 dvī 8, trī 8, ca 8, pa ti 4608, manuṣya 8, deva 1 tiyaṃca 4632, manuṣya 4632 deva 4616, nā 4616
7 31 1 deva prāyogya 1 manuṣya 1
8 1 1 aprāyogya 1 manuṣya 1
bhaṃgo ko ayaśa kīrti ke sātha kahanā cāhiye jisase cāra bhaga hote haiṃ
tathā bādara paryāpta ko yaśa kīrti ke sātha kahane para eka bhaga aura
prakṛtiyo me vikalparūpa tīna yugala hone ke kāraṇa 2×2×2=8 bhaga
paryāptiyo kā prārambha hī nahī honā, phira bhī paryāpta nāmakama kā
ina ikkīsa prakṛtiyo me audārika śarīra, huḍasasthāna, upaghātamilāne para tathā tiryaṃcānupūrvī prakṛti ko kama kara dene se śarīrastha
haiṃ tathā vāyukāyika jīva ke vaikriya śarīra ko karate samaya audākevala bādara, paryāpta, pratyeka aura ayaśa kīrti, ye prakṛtiyāṃ hī kahanā
cāhiye, isaliye isakī apekṣā eka bhaga huā| tejaskāyika aura
cauvīsa prakṛtira udayamyāna me kula gyāraha bhaga hote haiṃ
anantara śarīra paryāpta sa paryāpta ho jāne ke bāda 24 prakṛtika
udayamyāna ke sātha paraghāta prakṛti ko milā dene para 25 prakṛtika
eṃgadayaudaesu paca ya ikkāra satta terasa yā
chakkakka kamaso bhagā ghāyattā huṃti savve vi
tiga tiga duga cau chau ccau vigatagaṇa chahasaṭṭhi hoi tiṇha pi
ega biyālekkārasa tettīsā chassayāṇi tettīsā
bārasasattarasasayāṇahigāṇi bipacasīīhi

5.28

auṇattīsekkārasasayāhigā satarasapacasaṭṭhīhi
ikkekkaga ca vīsādaṭṭhudayatesu udayavihī

5.26

uggamyāna & 20 & 21 & 24 & 25 & 26 & 27 & 28 & 29 & 30 & 31 & 8 & 8 & maga \\
saṃkhyā \\
samaṇa & 1 & 52 & 11 & 33 & 600 & 33 & 1202 & 1785 & 2617 & 1165 & 1 & 1 & 7761 \\
egiṃdiya & 0 & 5 & 11 & 7 & 13 & 3 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 0 & 42 \\
vigiṃdiya & 0 & 3 & 0 & 0 & 6 & 0 & 6 & 12 & 28 & 12 & 0 & 0 & 66 \\
pa0 tiyaṃca & 0 & 3 & 0 & 0 & 286 & 0 & 576 & 1152 & 1728 & 1152 & 0 & 0 & 4603 \\
manuṣya & 0 & 3 & 0 & 0 & 286 & 0 & 576 & 576 & 1152 & 0 & 0 & 0 & 2592 \\
pajjatta tiyaṃca & 0 & 0 & 0 & 8 & 0 & 8 & 16 & 16 & 8 & 0 & 0 & 0 & 56 \\
pajjiya maṇuṣya & 0 & 8 & 0 & 8 & 0 & 8 & 0 & 8 & 0 & 0 & 0 & 0 & 32 \\
deva & 0 & 5 & 0 & 8 & 0 & 5 & 16 & 16 & 8 & 0 & 0 & 0 & 54 \\
tīyakara & 0 & 2 & 0 & 0 & 0 & 2 & 0 & 2 & 2 & 2 & 2 & 0 & 9 \\
veguvī & 1 & 0 & 0 & 0 & (ma) 6 & 0 & (ma) 6 & (ma) 6 & (ma) 6 & 0 & 0 & 0 & 2 \\
vajjiya yati & 0 & 0 & 0 & 2 & 0 & 2 & 2 & 2 & 2 & 0 & 0 & 0 & 9 \\
āhāraka & 0 & 0 & 0 & 2 & 0 & 0 & 2 & 2 & 2 & 0 & 0 & 0 & 7 \\
nāraga & 0 & 2 & 0 & 2 & 0 & 2 & 2 & 2 & 0 & 0 & 0 & 0 & 9 \\
yoga 7761
tidunauī ugunauī aṭṭhacchalasī asīi ugusīī
aṭṭhayahachappaṇattari nava aṭṭha ya nāmasaṃtāṇi

5.606

tīrthaṃkara prakṛti ko kama kara dene para 62 prakṛtika sattāsthāna hotā
āhāraka saghāta aura āhāraka vaṃdhana, ina cāra prakṛtiyo ko kama kara
me se tīrthaṃkara prakṛti ko kama kara dene para 88 prakṛtika sattāsthāna
vadha karane vāle 80 prakṛtika sattāsthāna vāle jīva ke narakagati,
narakānupūrvī, vaikriya śarīra, vaikriya agopāga, vaikriya saghāta aura vaikriya
baṃdhana ina chaha prakṛtiyoṃ kā vadha hone para 86 prakṛtika sattāsthāna hotā
vakriya catuṣka, ina chaha prakṛtiyo kī udvalanā ho jāne para 80 prakṛina chaha prakṛtiyoṃ kī udvalanā ho jāne para 80 prakṛtika sattāsthāna
apekṣā sattāsthāno ko batalāte hai
jaba kṣapaka jīva 63 prakṛtiyo me se narakagati, narakānupūrvī, tiyaṃcagati, tiyaṃcānupūrvī, jāticatuṣka (ekendriya jāti, dvīndriya jāti,
trīndriya jāti, caturindriya jāti), sthāvara, ātapa, udyota, sūkṣma aura
sādhāraṇa, ina teraha prakṛtiyo kā kṣaya kara dete haiṃ taba unake 80 prakṛ
go0 karmakāṃḍa aura nāmakarma ke sattāsthāna 1
tiduigiṇaudī ṇaudī aucaudo ahiyasīdi sīdī ya
ūṇāsīdaṭṭhattari sattattari dasa ya ṇava sattā

5.30

aṭṭha ya bārasa bārasa badhodayasatapayaḍiṭhāṇāni
oheṇādeseṇa ya jattha jahābhava vibhaje

5.31

nava paṃcodaya saṃtā tevīse paṇṇavīsa chavvīse
aṭṭha cauraṭṭhavīse nava sattūgatīsa tīsammi

5.32

egegamegatīse ege egudaya aṭṭha satammi
uvarayabadhe dasa dasa veyagasatammi ṭhāṇaṇi1

5.33

veuvviyasaṭṭhakkaṃ uvvaleuṃ pacchā maṇuyadugaṃ uvvalei
teūvāūvajjo pajjattago maṇuyagaī niyamā baṃdhei
hote haiṃ kintu manuṣyagati ke yogya 26 prakṛtiyo kā vadha karane vāle
mithyādṛṣṭi nāraka ke tīrthaṅkara prakṛti kī sattā rahate hue apane pām̐ca
tīrthaṅkara prakṛti sahita ho vaha yadi āhārakacatuṣka rahita hogā to
catuṣka ina dono kī eka sātha sattā mithyādṛṣṭi guṇasthāna me nahī
jātī hai
tīrthaṃkara prakṛti ke sātha devagati ke yogya 26 prakṛtiyā kā badha
karane vāle avirata samyagdṛṣṭi manuṣya ke 21 prakṛtiyā kā udaya
ye hī do sattāsthāna jānanā cāhiye | kintu āhāraka sayato ke apane
yogya udayasthāno ke rahate hue 63 prakṛtika sattāsthāna hī samajhanā
cāhiye
udaya ma 7, caubīsa prakṛtiyā ke udaya ma 5, paccīsa prakṛtiyo ke
udaya ma 7, chabbīsa prakṛtiyā ke udaya ma 7 sattāīsa prakṛtiyo ke
jassa titthagarā''hāragāṇi jugavaṃ sati so neraiesu na uvavajjai
uvarayabaṃdhe dasa dasa veyagasaṃtammi ṭhāṇāṇi
sāmānya kevalī ke vacanayoga ke nirodha karane para 26 prakṛtika
para ucchvāsa prakṛti ke kama ho jāne me 28 prakṛtika udayasthāna
tīrthaṅkara kevalī ke ayogikevalī guṇasthāna me 6 prakṛtika udayasamaya me 6 prakṛtika, ye tīna sattāsthāna hote hai | kintu sāmānya kevalī
upāntya samaya taka 76 va 75 aura antima samaya me 8 prakṛtika, ye
tīna sattāsthāna hote haiṃ
sthāna hone kā kathana samajhanā cāhie
nāmakama ke badha, udaya aura sattāsthāno ke savedha bhago kā viva
guṇa sthāna badha sthāna 8 bhaga udayasthāna 12 udaya bhaga sattāsthāna 12 savedhabhaga
guṇa
sthāna vadha
sthāna
8 bhaga udayasthāna
12 udayabhaga mattāsthāna 12 savedhabhaga
guṇasthāna bandhasthāna 8 maga udayasthāna 12 udayabhaga sattāsthāna 12 sarvvadhabhaga
1sena 28 6 21 16 62,88 2
1sena 26 6248 21 41 63,62,86 88 86 80 78 7
guṇa
sthāna
baṃdha
sthāna
bhaṃga
udayasthāna
udaya bhaṃga
sattāsthāna 12
sarvadharbhaṃga
7va8
guṇa
sthāna
vadha
sthāna
bhaga
udayasthāna
udayabhaga
sattāsthāna
sarvadhabhaga
ε
tivigappapagaiṭhāṇehiṃ jīvaguṇasanniesu ṭhāṇesu
bhagā paujiyavvā jattha jahā saṃbhavo bhavai

5.34

terasasu jīvasaṃkhevaesu nāṇaṃtarāya tivigappo
ekkammi tiduvigappo karaṇaṃ paḍ ettha avigappo

5.35

maṇakaraṇaṃ kevaliṇo vi atthi teṇa sanniṇo vuccaṃti | maṇoviṇṇāṇa paḍucca
te sanniṇo na havaṃti
tere nava cau paṇaga nava sattegammi bhagamekkavvārā
veyaṇiāuyagoe vibhajja moha para vocchaṃ

5.36

pajjattagasanniyare aṭṭha caukkaṃ ca veyaṇiyabhaṃgā
sattaga tigaṃ ca goe patteya jīvaṭhāṇesu
pajjattāpajjattaga samaṇe pajjatta amaṇa sesesu
aṭṭhāvīsaṃ dasagaṃ navagaṃ paṇagaṃ ca āussa
isī prakāra devo me āyukarma ke pāca vikalpa samajhanā cāhiye
kintu itanī viśeṣatā hai ki narakāyu ke sthāna para devāyu kahanā
udaya, naraka tiryaṃca āyu kī sattā athavā 3 tiyaṃcāyu kā bava, tiyaṃ
bhavāyu ke badhottara kāla me 6 tiyaṃcāyu kā udaya, naraka-tiryaṃcāyu kī
sattā athavā 7 tiryaṃcāyu kā udaya, tiryaṃca-tiryaṃca āyu kī sattā
athavā 8 tiryaṃcāyu kā udaya, manuṣya tiryaṃcāyu kī sattā athavā 6
paryāpta tiryaṃca ke āyukarma ke 6 bhaga hote hai
isī prakāra manuṣyo ke bhī nau bhaga samajhanā cāhiye, lekina itanī
viśeṣatā hai ki tiryaṃcāyu ke sthāna para manuṣyāyu kā vidhāna kara leve
paryāpta sanī pacendriya jīvasthāna ma āyukarma ke 28 bhaga māna
jāte haiṃ
sannī pacendriya aparyāpta jīva ke dasa bhaga haiṃ| sanī pacendriya
aṭṭhasu paṃcasu ege ega duga dasa ya mohabaṃghagae
tiga cau nava udayagae tiga tiga pannarasa sattammi

5.37

paṇa duga paṇagaṃ paṇa cau paṇagaṃ paṇagā havaṃti tinneva
paṇa chappaṇagaṃ chahachappaṇaga aṭṭhaṭṭha dasagaṃ ti

5.38

satteva apajjattā sāmī taha suhuma bāyarā ceva
vigaleṃdiyā u tinni u taha ya asannī ya sannī ya

5.36-2

udayasthāna me parāghāta ko milā dene para 25 prakṛtika udayasthāna
hote hai
ukta 25 prakṛtika udayasthāna me prāṇāpāna paryāpta se paryāpta hue
ekendriya paryāpta jīvasthāna me cāra udayasthāna aura unake sāta bhaga
hote haiṃ
aba sūkṣma ekendriya paryāpta jīvasthāna me sattānyāna batalāte ha
isa jīvasthāna me pāca sattāsthāna batalāye ha| ve pāca sattāsthāna
vāyukāyika jīvo ko choḍakara śeṣa saba jīva śarīra paryāpta se
jīvā ke hī hote ha| ata sādhāraṇa sūkṣma ekendriya paryāpta jīvo ke
lekina jaba pratyeka prakṛti ke sātha 25 aura 26 prakṛtika udaya20 hote haiṃ
dvīndriya paryāpta jīvasthāna me bhī ekendriya ke samāna 62, 88, 86,
do bhaṅga tathā 26 prakṛtika udayasthāna ke do bhaṅga, ina cāra bhaṅgo me
se pratyeka bhaṅga me pāca pāṃca sattāsthāna hote ha kyoki 78 prakṛtiyo
prakṛtika udayasthāna hī hote haiṃ| isīliye ina do udayasthāno ke
sivāya śeṣa jīva śarīra paryāpti se paryāpta hone ke paścāt niyama
prakṛtika sattāsthāna nahī pāyā jātā hai
itanī viśeṣatā jānanā cāhiye ki udayasthāno me dvīndriya ke sthāna
para trīndriya aura caturindriya kā ullekha kara diyā jāye
baṃdhasthāna hote ha aura pratyeka baṃdhasthāna me 21, 26, 28, 26, 30 aura
tika udayasthāno me pāca pāca sattāsthāna haiṃ tathā śeṣa cāra udayasthāno
me 78 prakṛtika sattāsthāna ke sivāya cāra cāra sattāsthāna haiṃ| ye
kula milākara 26 sattāsthāna hue| isa prakāra pāca baṃdhasthāno ke 130
bhaga hue
30 prakṛtika, ina pāca vadhasthāno me se pratyeka vadhasthāna me vikalendriyo
prakṛtika vaṃdhasthāna me 30 aura 31 prakṛtika ye do udayasthāna hī hote
tīna-tīna sattāsthāna hote haiṃ| inake kula 6 bhaṅga hue| yahā tīna sattā
prakāra asajñī pacendriya paryāpta jīvasthāna me 130+6 = 136 bhaṅga
hote haiṃ
sajñī pacendriya paryāpta ke 23 prakṛtika vadhasthāna ma jaise asajñī
pacendriya paryāpta ke 26 sattāsthāna batalāye, vaise yahā bhī jānanā
1 sūkṣma eke0 apa0 2 sūkṣma eke0 pa0 3 bādara eke0 apa0 4 bādara eke0 pa0
5 dvīndriya aparyāpta 6 dvīṃdraya paryāpta 7 śrīndriya aparyāpta 8 śrīndriya paryāpta
caturi0 apa0 10
caturi0 paryāpta 11
asa0 paṃce0 apa0 12
asa0 paṃce0 paryāpta
28 2 asajñī
manuṣya
31 4 asajñī
tiryaṃca
sajñī pacendriya aparyāpta 14
sajñī pacendriya paryāpta
krama
sa0 jīvasthāna vadhasthāna 8 maga
13645 udayasthāna 12 maga
7761 sattāsthāna 12
1 sū0 eve0 apa0 5 23,25,26,26 30 13617 221,24 5 562 88 86 80,78
2 mū0 eve0 paryā0 5 23 25 26,30 13617 721,24 25,26 7 562,88,86,80,78
3 vā0 eve0 apa0 5 23 25 26,28,30 13617 221,24 3 562,88 86,80,78
4 vā0 eve0 paryā0 5 23,25 26 26 30 13617 521 24,25 26,27 26 562,88,86,80,78
5 dvīṃdriya aparyāpta 5 23 25 25,28 30 13617 221 26 2 562,88,86,80,78
6 dvīṃdriya paryāpta 5 23 25 26 26 30 13617 621 25,26,26 30,31 20 582 88 86 80 78
7 trīndriya aparyāpta 5 23 25,25 26,30 13617 221,26 2 562,88,86,80,78
8 trīndriya paryāpta 5 23 25 25,26 30 13617 621,26 25,28,30,31 20 562 88,86 80,78
6 catura0 aparyāpta 5 23,25,26,26 30 13617 221,26 2 562,88 86 80,78
10 catura0 paryāpta 5 23,25 25 26,30 12817 621,26 26,26,30 31 20 562,88,86,80,78
11 ama0 pave0 apa0 5 23,25 26,28,30 13617 221 26 4 562,88,86 80 78
12 ama0pave0paryā0 6 23,25,26,28,26,30 13626 621,26 28,26,30,31 4604 562 88,86,80,78
13 sanī pace0 apa0 5 23 25 26,26,30 13617 721 26 4 562,88 86 80 78
14 sanī pace0 paryā0 8 23,25,26,28,26,30
30,31 ke0 20,6,8 7676 12 63,62,86,88,86,60
76,78,76,75ke0 68
nāṇaṃtarāya tivihamavi dasasu do hoṃti dosu ṭhāṇesuṃ
micchāsāṇe viie nava cau paṇa nava ya satasā

5.40

missai niyaṭṭīo cha ccau paṇa nava ya satakammasā
caubaṃdha tige cau paṇa navasa dusu juyala cha ssatā

5.47

uvasate cau paṇa nava khīṇe caurudaya chacca cau sata
veyaṇiyāuyagoe vibhajja mohaṃ para vocchaṃ

6.1

sāmanneṇaṃ vayajāīe uccāgoyassa udao hoi
aṭṭhaṭṭhāvisavīsā sosasa thoṇa ca cāra cha hotu
śe causu tosu ekka micchādisu āuga bhagā
tisu āugesu baddhesu jeṇa seḍhi na āruhai

6.42

guṇaṭhāṇagesu aṭṭhasu ekkekka mohabadhaṭhāṇesu
pancāsiyaṭṭhiṭhāṇe badhovaggo paraṃ tatto

6.43

sattāi dasau micche sāsāyaṇamīsae navukkosā
chāī nava u avirae dese paṃcāi aṭṭhe'va

6.44

virae khaovasami़e, caurāī satta chacca'puvvammi
aniyaṭṭivāyare puṇa ikko va duve va udayaṃsā

6.45

egaṃ suhumasarāgo veei aveyagā bhave sesā
bhaṃgāṇaṃ ca pamāṇaṃ puvvuṭṭhiṭṭheṇa nāyavvaṃ

6.46

miśra guṇasthāna me anantānubandhī ko choḍakara śeṣa apratyākhyānāvaraṇa ādi tīna kaṣāyo me se anyatama tīna krodhādi, tīna vedo me se
ina māta prakṛtiyo kā niyama se udaya hone ke kāraṇa sāta prakṛtika
sāta prakṛtika udayasthāna me bhaya athavā jugupsā ko milāne para āṭha
sāta prakṛtika udayasthāna me bhaya, jugupsā ko yugapat milāne se nau
bhaṅgo kī cāra cauvīsī jānanā cāhiye
avirata samyagdṛṣṭi guṇasthāna me chaha se lekara nau prakṛtika cāra
udayasthāna haiṃ—‘chāī nava u avirae' | arthāt 6 prakṛtika, 7 prakṛtika,
udayasthāna me apratyākhyānāvaraṇa ādi tīna kaṣāyo me se anyatama tīna
krodhādi, tīna vedo me se koī eka veda, do yugalo me se koī eka yugala,
samyaktva athavā jugupsā, vedaka samyaktva, isa prakāra ina do prakṛtiyo
ekka chakkekkārakkāraseva ekkāraseva nava tinni
ee cauvīsagayā bāra duge pacca ekkammi

6.47

aṭṭhaga cau cau cauraṭṭhagā ya cauro ya hoṃti cauvīsā
micchādda apuvvatā bārasa paṇaga ca aniyaṭṭe
vārasapaṇasaṭṭhasayā udayavigappehi mohiyā jīvā
culasīīsattattariparyāvidasaehi
vinneyā
jogovaogalesāihiṃ guṇiyā havati kāyavvā
je jattha guṇaṭṭhāṇe havaṃti te tattha guṇakārā1

7.1

kitane yoga ādi hai| parantu inakā eka sātha kathana karanā aśakya
karate hai
cāra manoyoga, cāra vacanayoga, audārika aura vaikriya kāyayoga
jisase 10 ko 8 se guṇita kara dene para 80 cauvīsī huī| kintu
audārika miśra kāyayoga, vaikriyamiśra kāyayoga aura kārmaṇa kāyayoga ina tīna yogo me se pratyeka me anantānubandhī ke udaya sahita
baṃdhī catuṣka kī visayojanā karane para jīva mithyātva guṇasthāna me
kayāi hojja itthiyaveyagesu vi
bhaga cauthe avirata samyagdṛṣṭi guṇasthāna me prāpta hote haiṃ
pācaveṃ deśavirati guṇasthāna me audārika miśra, kārmaṇa kāyayoga
24=2112) 2112 hote haiṃ
chaṭhe pramattasayata guṇasthāna me audārika miśra aura kāmaṇa kāyacaudaha pūrvadhārī hī karate haiṃ| kintu striyo ke caudaha pūrvī kā jñāna
nahī pāyā jātā hai| isake kāraṇa ko spaṣṭa karate hue batāyā
isaliye gyāraha yogo me to bhago kī āṭha-āṭha caubīsī prāpta
sayata guṇasthāna me kula bhaga 2368 hote hai
caudasa ya sahassāī saya ca guṇahattaraṃ udayamāṇaṃ

7.1-2

guṇasthāna yoga guṇakāra joḍa
mithyātva 13 10 8 X 24 = 192 162 X 10 = 1620 2208
sāsādana 13 12 4 X 24 = 96 96 X 12 = 1152 1216
miśra 10 10 4 X 24 = 96 96 X 10 = 960 960
avirata 13 10 8 X 24 = 192 162 X 10 = 1620 2240
deśavirata 11 11 8 X 24 = 192 162 X 11 = 2112 2112
pramattasaṃyata 13 11 8 X 24 = 192 182 X 11 = 2112 2368
apramattasaṃ0 11 10 8 X 24 = 162 162 X 10 = 1620 1748
apūrva0 6 3 4 X 24 = 66 66 X 6 = 864 864
anivṛtti0 6 6 16 16 X 6 - 144 144
sūkṣma0 6 6 1 6 X 1 = 6 6
kula joḍa 14166
aṭṭhaṭṭhī battīsa battīsaṃ saṭṭhimeva vāvannā
coyālaṃ coyālaṃ vīsā vi ya micchamāīsu
aba yadi yogo kī apekṣā daso guṇasthāno ke padavṛnda lānā cāheṃ
to do bāto para dhyāna denā hogā—1 kisa guṇasthāna me padavṛnda aura
kitane padavṛnda sambhava hai| inhī do bāto ko dhyāna me rakhakara aba
yogāpekṣā guṇasthāno ke padavṛnda batalāte hai
udayasthāna, do āṭha prakṛtika udayasthāna aura eka nau prakṛtika
udayasthāna aura eka dasa prakṛtika udayasthāna, ye cāra udayasthāna
iname se pahale ke 32 udayapada, 4 manoyoga, 4 vacanayoga audārika
miśra, vaikriyamithra aura kārmaṇayoga ina 13 yāgo ke sātha pāye jāte
788x24=18912 hote haiṃ
yogo me to ye saba udayapada sabhava haiṃ kintu sāsādana samyagdṛṣṭi ko
to 11 ko 44 se guṇita karake 24 se guṇita karane se 11 X 44=
guṇita karake 16 se guṇita kareṃ to 2 X 44 = 88 X 16 = 1408 hue
taba 11616+ 1408 ko joḍane para kula 13024 padavṛnda pramattasayata
guṇasthāna me prāpta hote haiṃ
karane para apramattasayata guṇasthāna me kula padavṛnda 11264 hote haiṃ
guṇita kara dene para anivṛttibādara me 252 padavṛnda hote haiṃ tathā
para 6 bhaṅga hote haiṃ
isa prakāra pahale me lekara dasaveṃ guṇasthāna taka ke padavṛndo ko joḍa
sattarasā satta sayā pañcanauisahassa yavasaṃkhā

7.2

arthāta yogā kī apekṣā mohanīyararma ke saba padavṛnda pacānave
hajāra sātasau satraha 95717 hote haiṃ

7.1-3

pannāsaṃ ca sahassā tinni sayā ceva pannārā

7.1-4

ndeśavirata 3 8 X 24 576
pramattasayata 3 8 X 24 576
apramattasayana 3 8 X 24 576
apūvakaraṇa 1 4 X 24 66
anivṛttikaraṇa 1 12 12
sūkṣmasaparāya 1 1 1
nigahoṇā tevannā gadā ya udayāṇa honti lesāṇa
aṭṭhevīsa sahassāu padayāṇa saya do ya mattīsā

7.48

guṇasthāna leśyā udayapada guṇakāra guṇanaphala (padavṛnda)
mithyātva 6 68 24 6762
sāsādana 6 32 24 4608
miśra 6 32 24 4608
avirata 6 60 24 8640
deśavirata 3 52 24 3744
pramattasayata 3 44 24 3168
apramattasayata 3 44 24 3168
apūrvakaraṇa 1 20 24 480
anivṛttibādara 1 2 12 24
sūkṣmasaparāya 1 1 1 1
38237 padavṛnda
tiṇṇege egega tiga mīse paca causu niyaṭṭie1 tinni
evakāra vāyarammo suhume cau tinni uvasate

7.46

batalāne ke bāda aba prasaṃgānusāra savedha bhaṃgoṃ kā vicāra karate haiṃmithyātva guṇasthāna me 22 prakṛtika vadhasthāna aura 7,8,6 aura
tīna 8, 6 aura 10 prakṛtika udayasthāno me 28, 27 aura 26 prakṛtika,
kula sattāsthāna 10 hue—1+3×3=10
sāsādana guṇasthāna me 21 prakṛtika vadhasthāna aura 7, 8, 6
prakṛtika, ye tīna udayasthāna rahate hue pratyeka me 28 prakṛtika
miśra guṇasthāna me 17 prakṛtika vadhasthāna tathā 7, 8 aura 6
prakṛtika, ina tīna udayasthāno ke rahate hue pratyeka me 28, 27 aura
24 prakṛtika, ye tīna mattāsthāna hote haiṃ | ata yahā kula 6
sattāsthāna hue
avirata samyagdṛṣṭi guṇasthāna me eka 17 prakṛtika vadhasthāna tathā
prakṛtika udayasthāna me to 28, 24 aura 21 prakṛtika, ye tīna
udayasthāna me 28, 24 23 aura 22 prakṛtika, ye cāra sattāsthāna hote
deśavirata guṇasthāna me 13 prakṛtika vadhasthāna tathā 5, 6, 7 aura
me to 28, 24 aura 21 prakṛtika, ye tīna sattāsthāna tathā 6 aura
prakṛtika, ye pāca pāca mattāsthāna hote haiṃ tathā 8 prakṛtika udayasthāna
chaṇṇava chapaṇṇa tiga satta duga duga tiga duga tiga'ṭṭha caū
duga ikka chaccau duga paṇa cau cau duga cau paṇaga ega caū

7.51

egegamaṭṭha egegamaṭṭha chaumatthakevalejriṇāṇa
ega caū ega caū aṭṭha cau du chapaṇṇamudayasā ||'50
iname se 23 prakṛtika vadhasthāna aparyāpta ekendriya ke yogya prakṛtiyo
vadhasthāna paryāpta ekendriya tathā aparyāpta dvīndriya, trīndriya, caturindriya,
tiryaṃca pacendriya aura manuṣya gati ke yogya prakṛtiyo kā vadha karane
25 hue
26 prakṛtika vadhasthāna paryāpta ekendriya ke yogya vadha karane vāle
devagati yā narakagati ke yogya prakṛtiyo kā baṃdha karane vāle jīva ke
29 prakṛtika vadhasthāna paryāpta dvīndriya, trīndriya, caturindriya,
tiryaṃca pacendriya aura manuṣya gati ke yogya prakṛtiyo kā vadha karane
caturindriya ke yogya 29 prakṛtiyo kā vadha hote samaya pratyeka ke āṭhaāṭha bhaga hote haiṃ| tiryaṃca pacendriya ke yogya 29 prakṛtiyo kā vadha hote
samaya 4608 bhaga tathā manuṣya gati ke yogya 29 prakṛtiyo kā vadha hote
kula 6240 bhaṃga hote hai
tīrthaṃkara prakṛti ke sātha devagati ke yogya 29 prakṛtika vadhasthāna
sammattaguṇanimitta titthayara sajameṇa āhāra
chau paṇavīsā sosasa nava cattālā sayā ya yānauyā
battīsuttaradāvāsamayā micchassa ya baṃdhehā
bandhasthāna bhaga udayasthāna bhaga mattāsthā
23 prakṛti 4 21 80 62 88, 86 80, 78
25 prakṛti 25 21 40 62 88 86, 80, 78
26 prakṛti 16 21 40 60 88 86 80 78
aṭṭha ya saya covadvi battīma sayā ya sāsaṇe bheyā
aṭṭhāvīsāīsuṃ savvāṇa'ṭṭhahiṃga chaṇṇauī
kyoki sūkṣma, sādhāraṇa, agnikāyika aura vāyukāyika jīvo me
sāsādana guṇasthāna me 25 prakṛtika udayasthāna usī ko prāpta
me kula milākara 582 bhaga hote haiṃ
sāsādana guṇasthāna me 27 aura 28 prakṛtika udayasthāna na hone
27 aura 28 prakṛtika udayasthāna sāsādana samyagdṛṣṭi ko nahī māne
jāte haiṃ
26 prakṛtika udayasthāna prathama samyaktva se cyuta hone vāle paryāpta
hote haiṃ
battīsa donni aṭṭha ya vāsīya sayā ya paṃca nava udayā
bārahigā tevīsā vāvannekkārasa sayā ya
baṃdhasthāna bhaga udayasthāna bhaga sattāsthāna
28 prakṛtika 8 30 2312 62, 88
26 prakṛtika 6400 21 32 88
30 prakṛtika 3200 21 32 88
paṇavīsa-sattavīsodayā devaneraie viuvviyatitiriya maṇue ya paḍucca
neraigo khaiga-veyagasammaddiṭṭhī devo tivihasammaddiṭṭhī vi
(5) deśavirata guṇasthāna
aba pācave deśavirata guṇasthāna ke vadha ādi sthāno kā vicāra
karate hai | deśavirata guṇasthāna me vadha ādi sthāna kramaśa' 'duga cha cau'
28 prakṛtiyo me tīrthaṃkara prakṛti ko milā dene para 26 prakṛtika vadhahote hai
do-do bhaga hote haiṃ
30 prakṛtika udayasthāna svabhāvastha tiryaṃca aura manuṣyoṃ ke tathā
nahī kahā hai
10+144+144+144+1 = 443 bhaga hote ha
yadi deśavirata manuṣya 28 prakṛtiyo kā badha karatā hai to usake
tiryaṃca 28 prakṛtiyo kā badha karatā hai to usake ukta pāca udayapūrvokta 25, 27, 28, 26 aura 30 prakṛtika, ye pām̐ca udayasthāna aura
pratyeka udayasthāna ma 63 aura 86 prakṛtika, ye do-do sattāsthāna hote
kula milākara 22 sattāsthāna hote haiṃ
deśavirata guṇasthāna ke badha ādi sthāno kā vivaraṇa isa prakāra
jānanā cāhietathā tīrthaṃkara prakṛti ko alaga karake āhārakadvika ko milāne se
30 prakṛtika tathā tīrthaṃkara aura āhārakadvika ko yugapata milāne
tika haiṃ| jisane pahale pramattasayata avasthā me āhāraka yā vaikriya
samudghāta ko karane ke vāda apramattasayata guṇasthāna ko prāpta kiyā
apramattasayata guṇasthāna ke do udayasthāno ke kula 148 bhaga hote haiṃ
mārgaṇāo me bandhādisthāna
do chakka'ṭṭha caukkaṃ paṇa nava ekkāra chakkagaṃ udathā
neraiāisu sattā ti paṃca ekkārasa caukkaṃ1

7.52

28 prakṛtika bandhasthāna vāle jīva ke 21, 25, 26, 27, 28, 26,
kṣāyika samyagdṛṣṭi yā mohanīya kī 22 prakṛtiyo kī sattā vāle
tika, ye do udayasthāna vikriyā karane vāle tiryaṃco ke hote haiṃ| yahām̐
prakṛtika baṃdhasthāna me aṭhāraha sattāsthāna hote haiṃ | ata 40 x 5 + 18
tiryacagati sambandhī nāmakarma ke vadha, udaya aura sattā sthāno ke
savedha kā vivaraṇa nimna anusāra jānanā cāhiyebandhasthāna bhaga udayasthāna bhaga sattāsthāna
28<br prakṛtika 6 21 8 62 88
29<br prakṛtika 6240 21 23 62, 88, 86, 80, 78
30<br prakṛtika 4632 21 23 62 88 86, 80, 78
bandhasthāna udayasthāna bhaga sattāsthāna
prakṛtika 21
prakṛtika 21
prakṛtika 21
31 prakṛtika 30 144 63
1 prakṛtika 20 — 63, 62, 86, 88, 80, 76, 76, 75
iga vigalidiya sagale paṇa paca ya aṭṭha baghaṭhāṇāni
paṇa chakkevakārudayā paṇa paṇa bārasa ya sattāṇi1

7.28

sthāna hote haiṃ tathā pacendriyo ke 20, 21, 25, 26 27, 28, 26, 30,
sattāsthāna haiṃ tathā pacendriyo ke bāraho hī sattāsthāna hote haiṃ
sthāno ko batalākara aba inake savedha kā vicāra karate haiṃ
ekendriya-23 prakṛtiyā kā vadha karane vāle ekendriyo ke prārambha ke
cāra udayasthāno me se pratyeka udayasthāna me pām̐ca pām̐ca sattāsthāna hote
haiṃ tathā 27 prakṛtika udayasthāna me 78 ko choḍakara śeṣa cāra sattā
23 prakṛtika badhasthāna me pāca udayasthāno kī apekṣā pratyeka me 24
ekendriya ke haiṃ
vadhasthāna maga udayasthāna bhaga sattāsthāna
bandhasthāna | bhaṃga | udayasthāna | bhaṃga | sattāsthāna

7.6

prakṛtika

7.16

21

7.25

62 88

7.62

8

7.26

88

7.27

573 | 62, 88

7.62-2

8

7.28-2

88

7.26-2

1156 | 62, 88

7.62-3

1728

7.30

88

7.62-4

2880

7.31

86, 88, 86

7.62-5

1156

7.26-3

88, 86

7.6248

prakṛtika

7.27-2

21

7.25-2

62 88, 86 80 78, 63 86

7.63

6

7.26-4

62 86 88

7.62-6

578

7.27-3

88 86, 80 78, 63 86

7.28-3

6 | 63, 62 86 88

7.63-2

1166

7.26-5

62 86 88 86 80

7.63-3

1745

7.30-2

62, 86 88 86, 80

7.63-4

2888

7.31-2

62 86 88, 86, 80

7.62-7

1156

7.30-3

88 86 80

7.4641

prakṛtika

7.27-4

21

7.25-3

63, 62 86, 88, 86, 80 78

7.26-6

6 | 86, 62 86, 88

7.62-8

576

7.27-5

88 86, 80, 78

7.63-5

6

7.28-4

62, 86 88

7.26-7

1166 | 63, 62 86 88 86 80

7.63-6

1745

7.30-4

62 86, 88, 86 80

7.63-7

2888

7.31-3

62 86 88 86 80

7.63-8

1156

7.31-4

62 86, 88, 80

8.1

prakṛtika

8.144

30

9.1

63

9.1-2

prakṛtika

9.144

30

9.53

63 62 86 88 80 76 76, 75
iya kammapagaiṭhāṇāī suṭṭhu baṃdhudayasaṃtakammāṇaṃ
gaiāiehiṃ aṭṭasu cauppagāreṇa neyāṇi

9.65

gai iṃdie ya kāe joe vee kasāya nāṇa ya
sajama dasaṇa lesā bhava samme sanni āhāre
sata payaparūvaṇā davvapamāṇa ca khittaphusaṇā ya
kālo ya aṃtara bhāga bhāva appā bahu ceva 1
krama & māgaṇā nāma & mūla prakṛti & jñānāṃ0 & darśanā0 & vedanīya & āyu0 & gotra \tabularnewline
saṃ0 & & maga 7 & maga 2 & maga 11 & maga 8 & maga 28 & maga 7 & atarāya \tabularnewline
1 & narakagati & 7 & 1 & 4 & 4 & 5 & 2 & 1 \tabularnewline
2 & tiryaṃcagati & 2 & 1 & 8 & 4 & 6 & 3 & 1 \tabularnewline
3 & manuṣyagati & 7 & 2 & 11 & 8 & 6 & 6 & 2 \tabularnewline
4 & devagati & 2 & 1 & 4 & 4 & 5 & 4 & 1 \tabularnewline
5 & ekendriya & 2 & 1 & 2 & 4 & 5 & 3 & 1 \tabularnewline
8 & caturindriya & 7 & 1 & 7 & 4 & 5 & 3 & 1 \tabularnewline
11 & apkāya & 2 & 1 & 2 & 4 & 5 & 3 & 1 \tabularnewline
304 55 515 bhaga 23<br cobīso 8 7, 6, 5, 4, 2, 1, 0
176 351 335 bhaga 23<br cobīso 24 1, 0<br 6, 5, 7, 6, 5, 4, 2,
176 351 335 bhaga 23<br cobīso 24 1, 0<br 6, 5, 7, 6, 5, 4, 2,
176 351 385 bhaga 23<br cobīso 26 1, 0<br 6, 5, 7, 6, 5, 4, 2,
171 288 244 bhaga 4<br aṭṭhaka 40 7, 2, 1, 0<br 10, 3, 8, 7, 6, 5
171 288 248 bhaga 4<br aṭṭhaka 40 7, 2, 1, 0<br 10, 3, 8, 7, 6, 5
bhaga 7 0, 5, 4

9.54

udayassudīraṇāe sāmittāo na vijjai viseso |'
mottūṇa ya igupālaṃ sesāṇa savvapagaīṇa

9.55

nāṇaṃtarāyadasarga daṃsaṇanava veyaṇijja micchattaṃ
sammatta lobha veyā''ugāṇi navanāma uccaṃ ca

9.56

tityagarāhāragavirahiyāo ajjei savvapagaīo
micchattaveyago sāsaṇo vi iguvīsasesāo

9.58

igusaṭṭhimappamatto baṃdhai devāyassa iyaro vi
aṭṭhāvaṇṇamapuvvo chappaṇṇaṃ vā vi chavvīsaṃ

9.56-2

vāvīsā egūṇaṃ baṃdhai aṭṭhārasaṃtamaniyaṭṭī
sattara suhumasarāgo sāyamamoho sajogi tti

9.60

eso u baṃdhasāmittaogho gaḍyāiesu vi taheva
ohāo sāhijjā jattha jahā pagadisavabhāvo

9.61

titthagaradevanirayāuga ca tisu tisu gaīsu boddhavva
avaseso payaḍīo havati savvāsu vi gaīsu

9.62

paḍhamakasāyacaukkaṃ dasaṇatiga sattagā vi uvasatā
aviratasammattāo jāva ṇiyaṭṭi tti nāyavvā

10.1

karaṇa meṃ praviṣṭa hue jīvoṃ ke jisa prakāra samayoṃ ke anusāra pariṇāmoṃ
cāhiye| isaliye anivṛttikaraṇa ke jitane samaya haiṃ, utane hī usake
apūrvakaraṇa ke sthitiyāta ādi pāṃcoṃ kārya anivṛttikaraṇa meṃ
jāne para jaba eka bhāga śeṣa rahatā hai taba anantānubandhī catuṣka ke eka
āvali pramāṇa nīce ke niṣekaṃ| ko chor̤akara antarmuhūrta pramāṇa niṣekoṃ
sthitibandha ke kāla ke barābara samaya lagatā hai| yadi udayavālī
cūm̐ki yahām̐ anantānubaṃdhī catuṣka kā antarakaraṇa karanā hai kintu
nīce ke āvali pramāṇa daliko ko choḍakara ūpara ke antarmūhūta pramāṇa
uparitama yā dvitīyasthiti| prathamasthiti kā pramāṇa eka jāvali
avasthā •• ••
sthiti ko dvitīyasthiti kahate haiṃ| udayavālī prakṛtiyo ke antarakaraṇa
anudayavālī prakṛtiyo kī prathamasthiti ke pramāṇa ke antarakaraṇa
hue udayavānī prakṛtiyo kī prathamasthiti kā eka eka dalika udaya
cauthe guṇasthāna me cāro gati ke jīva anantānubandhī kī visaṃyojanā
samāna yathāpravṛttakaraṇa ādi tīna karaṇa kiye jāte haiṃ | lekina itanī
pramāṇa daliko kā vedyamāna prakṛtiyo me sakramaṇa karake unakā vināśa
kara diyā jātā hai
upaśamanā kā vicāra karate haiṃ
darśanamohanīya kī upaśamanā
aura samyagmithyātva ina do prakṛtiyo kā upaśama vedaka samyagdṛṣṭi
prathama samyaktva ko utpanna karatā hai taba mithyātva kā upaśama karatā
vaṃdhī catuṣka ke upaśama ke samāna jānanā cāhiye kintu itanī
caramasamayamicchāiṭṭho sakāle uvasamasammaddiṭṭhī hohii tāhe biīyaṭhii
tihāṇubhāga karai, tajahā-sammata sammāmicchatta micchatta ca
micchattudae jhīṇe lahae sammattamovasamiya so
laṃbheṇa jassa labbhai āyahiyamaladdhapuvvaṃ jaṃ 1
thīapumodayakālā saṃkhejjaguṇo u purisaveyassa
tatto vi visesaahio kohe tatto vi jahakamaso

10.1-2

upaśama hote hī puruṣaveda ke baṃdha, udaya aura udīraṇā kā tathā
prathamasthiti kā viccheda ho jātā hai| kintu āgāla prathama sthiti
nokaṣāyā ke daliko kā puruṣaveda maṃ kṣepaṇa na karake saṃjvalana krodha
hāsyādi chaha kā upaśama ho jāne ke bāda eka samaya kama do
samaya ma sabase thoḍe daliko kā upaśama karatā hai| dūsare samaya me
asaṃkhyātaguṇe dalikā kā, tīsare samaya ma isase asaṃkhyātaguṇe
dalikā kā upaśama karatā hai| do samaya kama do āvaliyā ke
aṃtima samaya taka isī prakāra upaśama karatā hai tathā do samaya kama
do āvali kāla taka prati samaya yathāpravṛtta saṃkrama ke dvārā paraprakṛtiyā me dalikā kā nikṣepa karatā hai| pahale samaya ma bahuta
daliko kā nikṣepa karatā hai, dūsare samaya ma viśeṣa hīna dalikā kā
nikṣepa karatā hai, tīsare samaya ma isase viśeṣa hīna daliko kā
nikṣepa karatā hai| aṃtima samaya taka isī prakāra jānanā cāhiye
prathamasthiti kṣīṇa ho jātī hai, usake anantara samaya sa apratyākhyānāvaraṇa krodha, pratyākhyānāvaraṇa krodha aura saṃjvalana krodha ke upaśama
sthiti meṃ eka samaya kama tīna āvalikā śeṣa raha jāne para
apratyākhyānāvaraṇa krodha aura pratyākhyānāvaraṇa krodha ke dalikā kā
saṃjvalana krodha ma nikṣepa na karake saṃjvalana mānādika ma nikṣepa karatā
āvalikā kāla ke śeṣa rahane para apratyākhyānāvaraṇa māyā aura
pratyākhyānāvaraṇa māyā ke daliko kā sajvalana māyā me prakṣepa na
karake saṃjvalana lobha me prakṣepa karatā hai| do āvali kāla ke śeṣa
āvalikā kāla śeṣa rahane para sajvalana māyā ke badha, udaya aura
uparitana sthitigata eka samaya kama do āvalikā kāla meṃ baddha
daliko ko choḍakara śeṣa dalika upaśānta ho jāte hai
anantara prathamasthitigata eka āvalikā pramāṇa daliko kā
aura eka samaya kama do āvalikā kāla me baddha dalikoṃ kā puruṣaveda
ke upaśama hone ke bāda eka samaya kama do āvalikā kāla me
sajvalana māyā kā upaśama ho jātā hai| jisa samaya sajvalana māyā
unakī lobha vedaka kāla ke tīna bhāgo me se do bhāga pramāṇa prathama
apūrva spardhaka karatā hai
saba prakṛtiyāṃ upaśāṃta rahatī hai

10.63

upaśāṃtakaṣāya guṇasthāna kā
upaśamaśreṇi ke ārohaka ke gyārahaveṃ upaśāṃtamoha guṇasthāna me
arthāt paryāya aura kṣaya arthāt vināśa tathā upaśāṃtakaṣāya guṇasthāna
pahale samaya ma hī vadha ādi saba karaṇo kā prārambha ho jātā hai
sādhāraṇata eka bhava ma eka bāra upaśamaśreṇi kā prāpta hotā
paḍhamakasāyacaukkaṃ etto micchattamisasammattaṃ
aviraya dese virae pamatti apamatti khīyaṃti

10.64

paṭṭhavago u maṇūṃso, niṭṭhavago causu vi gaīsu
baddhāū paḍivannā, niyamā sodhammi sattae ṭhāi2
pacchā napuṃsaga itthī
to nokasāyachakkaṃ dubbhai saṃjalaṇakāhammi
purisa kohe koha māṇe māṇa ca chuhai māyāe
māya ca chuhai lohe loha suhuma pi to haṇai¹

10.65

khīṇakasāyaducarime niddā payalā ya haṇai chaumattho
āvaraṇamaṃtarāe chaumattho carimasamayammi
sabbhiṃna pāsato logamalogaṃ ca savvao savvaṃ
taṃ natthi jaṃ na pāsai bhūyaṃ bhavyaṃ bhavissaṃ ca
savve vi ṇaṃ bhaṃte ! kevali samugghāyaṃ gacchaṃti ? goyamā ! no iṇaṭṭhe samaṭṭhe
jassāueṇa tullāi apparṇiha ṭhiīhi ya
navovaggāhakammāi na samugghāyaṃ sa gacchai
agattūṇaṃ samugghāyamaṇatā kevalī jiṇā
jaramaraṇavippamukkā siddhiṃ varagaīṃ gayā
yoga-nirodha kī prakriyā
devagaisahagayāo duccarama samayabhaviyammi khīyaṃti
savivāgeyaranāmā nīyāgoyaṃ pi tattheva

10.66

annayaraveyaṇīyaṃ maṇuyāuya uccagoya nava nāme
veei ajogijino ukkosa jahanna evakāraṃ

10.67

maṇuyagai jāi tasa vāyaraṃ ca pajjattasubhagamāijjaṃ
jasakittī titthayara nāmassa havaṃti nava eyā

10.68

taccāṇupuvvisahiyā terasa bhavasiddhiyassa carimammi
saṃtaṃsagamukkosaṃ jahannayaṃ vārasa havaṃti

10.66-2

maṇuyagaisahagayāo bhavakhittavivāgajīvavāga tti
veyaṇiyannayayaruccaṃ ca carima bhaviyassa khoyaṃti

10.70

aha suiyasayalajagasiharamaruyaniruvamasahāvasiddhisuhaṃ
aṇihaṇamavvābāhaṃ tirayaṇasāraṃ aṇuhavaṃti

10.71

durahigama-niuṇa-paramattha-ruira-vahubhagadiṭṭhivāyāo
atthā aṇusariyavvā baṃdhodayasaṃtakammāṇaṃ

First 140 of 365 passages. Read on

Commentaries (11)

See also: more in The Six Old Karmagranthas

Discussed in 4 studies in Pramāṇa (listed on the page).