Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 2.3

Rasikapriyā 2.3

Language
Sanskrit

2.3

lokātītacaritrasya lokeśasya puraḥ sadā | svajāyānartanaṃ yuktamiti yuktataraṃ vacaḥ ||' atra cittasadmanorabhedāropādūpakālaṃkāraḥ | anuprāsaśca || 'uktā vasantatilakā tabhajā jagau gaḥ' || ojo guṇaḥ | gauḍīyā rītiḥ | bhāratī vṛttiḥ | bhūrigurulātsaṃbhāvitā gītiḥ || atra vasubhirdīyaṃta iti tadapatyābhidhānena prāptapitṛdhanasya kelikaraṇamucitamiti amlānapratibhāprakarṣotprekṣitena vāsudevapadena sakalaprabandhasyāpi pīyūṣavarṣeṇeva samucitārthaviśeṣeṇa prabandhaḥ sphuradiva camatkārakāritāmāpadyate | tathācoktam—'ucitārthaviśeṣeṇa prabandhārthaḥ prakāśate | guṇaprabhāvabhavyena vibhaveneva sajjanaḥ'|| yathā—'jātaṃ vaṃśe bhuvanavidite puṣkarāvartakānām'—ityatrācetanasya cetanādhyāropeṇa meghasya dūtyāyogyatābhidhānāya prathitapuṣkarāvartakavaṃśatvādyupanyastam |
idānīṃ kaviḥ kavigaṇanāyāṃ parairapi kavibhirahaṃ parigaṇita iti svapraśaṃsārthaṃ kṣepakapi tatkṛtaṃ ślokaṃ svaprabandhasya kurvannāha-vāca iti | tāneva paragaṇitānkavīnsvasvaguṇenopaślokitānāha || umāpatidharanāmā kaviḥ | vāco vāṇīḥ pallavayati vistārayati | sākūtairviśeṣaṇairgadyādiprabandhe caturaḥ | aparaṃ ca | girāṃ vācāṃ saṃdarbhaśuddhiṃ gumphavaiśadyaṃ jayadeva eva jānīte | śaraṇasaṃjñaḥ kaviḥ durūhadruteḥ ślāghyo durvicārapadapadārthajñānātpraśasyaḥ | śṛṅgārapradhānanirdoṣasārthanirmāṇairācāryagovardhanaspardhī ko'pi na | etena tasya sarvādhikyamuktaṃ bhavati || apa-
dam |
atha nṛsiṃhaḥ | dhṛtanaraharirūpa iti dhruve viśeṣaḥ || tava kareti | tava karakamalavare nakhamadbhutaśikhararūpaṃ bhāti | kiṃlakṣaṇam | hetugarbhaviśeṣaṇamāha | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgastanureva bhṛṅgo yena tattathā || tanubhṛṅga ityatra rūpakamalaṃkāraḥ | karakamalavara ityatrāpi karasya kamalatvena kamalāgratvāropaḥ | bhṛṅgaḥ kila kamalāgraṃ vidārayati | atra kamalāgreṇa bhṛṅgavidāraṇamityadbhutotpattiḥ | iti caturtham |

Linked texts (1)