Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 21.8

Rasamañjarī 21.8

Language
Sanskrit

21.8

janānāṃ hāsyena na śvasiti na saṃtāpaniśvārsa tyajati | kīdṛśena vanamālinā | kanakanikaṣaḥ suvarṇakaṣakapaṭṭikā tasyaiva rucirdīptiryasyaitādṛśaṃ śucyanupahataṃ vastraṃ yasya tena | atra kanakapadenaiva pītatve prāpte'pi snigdhatvaprāptaye nikaṣapadopādānam | athavā yā vanamālinā ramitā sā parijanahasanena na śvasiti | api tu śvasityevetyarthaḥ | 'nikaṣaḥ kaṣapaṭṭikā' iti hārāvalī | 'śuciḥ śuddhe'nupahate' iti viśvaḥ |
tyarthaḥ |
saṃpratyanilameva saṃtāpaṃ matvopālambhate—manobhaveti | he candanānila, candanasaṃbandhavāyo, me mama prasīda prasādaṃ kuru | he dakṣiṇa, sarveṣāṃ vilāsināmanukūlasvabhāva, vāmatāṃ pratikūlatāṃ muñca | atra candanatarusaṃgatasya vāmatvaṃ nocitamiti candanāniladakṣiṇapadābhyāṃ dhvanitam | vāmatvena hetugarbhaviśeṣaṇamāha—manobhaveti | manobhavaṃ kāmamānandayatīti manobhavānandanaḥ | tathā ca | mama vairī kāmastaṃ yadānandayasi tadeva pratikūlamācarasīti bhāvaḥ | yadi ca vāmatāṃ na muñcasi tadā mādhavaṃ kṛṣṇaṃ janaṃ mama puro'gre nidhāya kṛtvā paścāttaddarśanaṃ kṛtvātha prāṇaharaḥ prāṇānāṃ harttā bhaviṣyasi | yathā virahiṇīṃ māṃ vyathayasi tathā mayā virahitaṃ tamapi saṃtāpaya tena madantikaṃ sa āyāsyatīti bhāvaḥ | kīdṛśaḥ | jagatprāṇaharaṇe vāyoḥ sāmarthyaṃ dhvanitam | yadvā candanānila, kṣaṇaṃ vāmatāṃ muñca, mādhavaṃ puro nidhāya paścānmama prāṇaharo bhaviṣyasītyanvayaḥ | śeṣaṃ pūrvavat | jagatprāṇa jagatāṃ prāṇabhūta | tu tena kṛṣṇasyānayanatatrāṇānāmasaṃkhye(?) prati ye ca ‘draviṇe cāti sundare’ iti viśvaḥ | ‘dakṣiṇaḥ saralāvāmaparacchandānuvarttiṣu’ iti ca |
saṃprativirahaduḥkhamasahmānā malayānilādīnprārthayati-bādhāmiti | he malayanila malayasaṃbandhivāyo, bādhāṃ pīḍāṃ vidhehi kuru | atra malayajacandanāśrayatvena mahāśayo'tastadāśritasya te yācakapratyākhyātaṃ nocitamiti sūcanāya malayānilapadopādānam | he pañcabāṇa, mama prāṇāngṛhāṇa | pañcabhirbāṇaiḥ pañcānāmapi prāṇānāṃ grahaṇaṃ kāmasyocitamiti sūcanāya pañcapadopādānam | nanu kṛṣṇena cedupekṣitā tadā gṛhaṃ kimiti na gacchasītyata āha-na gṛhamiti | gṛhaṃ punaḥ bhūyo nāśrayiṣye | tena vinā gṛhamapi me saṃtāpajanakameva bhaviṣyatīti bhāvaḥ | he kṛtāntabhagini, te kṣamayā sahiṣṇutāyā kim | kiṃ prayojanamityarthaḥ | taraṅgairūrmibhirme'ṅgāni siñca plāvaya | dehadāho virahajanyo dehadāhaḥ śāmyatu nivartatām | kṛtānto nirdayastadbhaginyāste'pi dayā na yuktetyākhyāpanāya kṛtāntetyupā-

Linked texts (1)