Gita Govinda 4.1
Rasamañjarī 4.1
- Language
- Sanskrit
4.1
prāṇaḥ' iti ca | 'gandhavāhānilāśugāḥ' iti ca |
10 || saṃprati vasantadivasānāṃ durantatvamāha—unmīladiti | amī vasantasaṃbandhino vāsarā divasāḥ pathikaiḥ kathaṃkathamapi mahatā kaṣṭena nīyante samāpyante | kīdṛśā vāsarāḥ | udīrṇāḥ prakaṭitāḥ karṇajvarāḥ śrotrasaṃtāpā yeṣu tādṛśāḥ | kaiḥ | unmīlanti prakaṭībhavanti yāni madhūni gandhāśca teṣu lubdhā lolupā ye madhupā bhramarāstairvyādhūtāḥ kampitā ye cūtāṅkurā āmramukulāni teṣu krīḍatāṃ kokilānāṃ kākalyo'vyaktamadhuradhvanayastābhiḥ kṛtā ye kalakalāḥ kolāhalāstaiḥ | kena prakāreṇa nīyanta ityāha—dhyāneti | dhyāne svapriyacintane yadavadhānaṃ tatparatā tena kṣaṇaṃ prāpto yaḥ prāṇasamāyā jīvatulyāyāḥ kāntāyāḥ samāgamarūpo rasastasmādutpannā ye ullāsā utsāhāstaiḥ | 'kākalī tu kale sūkṣme' iti 'kolāhalaḥ kalakalaḥ' iti ca |
11 || aneketi | asau sakhī rādhikāṃ punarāha punaruvāca | kiṃkurvatī | ārāddūrataḥ samakṣaṃ pratyakṣaṃ murārimrupadarśayantī | kīdṛśam | anekāsāṃ nārīṇāṃ pari-
tadeva gītena kathayati-candaneti | gītasyāsya rāmakarī rāgaḥ | tālaśca rūpakaḥ | tālalakṣaṇaṃ prāgevoktam | gītārthastu he vilāsini vilāsaśīle, vṛndāvane mugdhavadhūnikare sundaravadhūnicaye harivilasati krīḍati | kīdṛśe vadhūnikare | kelipare krīḍāparāyaṇe | atra mugdhavadhūnikare hāvabhāvādyanabhijñe strīcaye kelipare sāmānyakrīḍāparāyaṇe vilasatīti dhvanerarthaḥ | tathā ca hāvādyabhijñāṃ tvāṃ vinā sakalakalābhijñasya harervilāso na śobhata iti bhāvaḥ | ‘mugdhaḥ sundaramūrkhayoḥ’ iti viśvaḥ | vilāso hāvaviśeṣastallakṣaṇaṃ tu bharate-‘sthāne yānāsane vāpi netravaktrādikarmaṇā | utpādyate viśeṣo yaḥ sa vilāsaḥ prakīrtitaḥ ||’ iti | etacca dhruvapadam | kīdṛśo hariḥ | candanena carcito nīlakalevare śyāmaśarīre pītavasanaṃ vastraṃ vanamālā ca yasya tādṛśaḥ | punaḥ kīdṛśaḥ | keliṣu calatī kampamāne maṇiyukte kuṇḍale tābhyāṃ maṇḍitamalaṃkṛtaṃ gaṇḍayugaṃ kapolayugmaṃ yasya tādṛśaḥ | punaḥ kīdṛśo hariḥ | smitena īṣaddhāsyena śālī śobhamānaḥ | ‘atha kalevaram | gātraṃ vapuḥ saṃhananam’ ityamaraḥ | ‘gaṇḍe kapolau’ ityapi | smitalakṣaṇaṃ tu bharate-‘īṣadvikasitairgaṇḍaiḥ kaṭākṣaiḥ sauṣṭhavānvitaiḥ | alakṣitadvijaṃ
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit