Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.17.1

Mitabhāṣiṇī 3.17.1

Language
Sanskrit

3.17.1

alamiti | 'āyāsena' abhyutthānaprayāsena 'alam' | vyartho 'yamityarthaḥ | sandaṣṭeti | anvayaḥ—āśu sandaṣṭakusumaśayanāni vimardditabisavalayāni muhurdviśadāni te aṅgāni upacāraṃ na arhanti vyākhyā—'āśu' jhaṭit 'sandaṣṭa' saṅga 'kusumaśayana' puṣpaśayyā yeṣu tathoktāni, 'vimarddita' niṣpīḍitaṃ 'bisavalayaṃ' yeṣu tathoktāni 'te gātrāṇi' aṅgāni upacāram abhyutthānapūrvakaṃ vandanarūpaṃ kṛtyaṃ cāṭūkti 'na arhanti'| saṃtrastatvāt jhaṭiti kusumāni viśanli, ata eva gātreṣu ca saṃlagnā bhavanti | mṛṇālavalayaśca parisaṃmardanānmlānatayo tāpataśca dahyamānatvādiva bhaṅgaṃ nītaḥ katham abhyutthānaṃ kriyate iti bhāvaḥ | [ "vimardditamṛṇālavalayāni", ta- kā |—"jhaṭitivinabhaṅgasurabhīṇi" (rā-, vi-, ma-) , | ita iti | 'vayasyaḥ' sakhā bhavān itaḥ kasmiṃścit sthāne 'śilātalasya ekadeśam alaṅkarotu' upaveśanena bhūṣayatu | iti śakuntalāyā lajjāṃ jñātvā 'vayasyasya' niyojanam | ataeva vatsya pūrvapakṣe idam upaveśanam | vayasyo jana ekāsanopaveśanamarhati | śakuntaleti | 'lajjayā', rājñā tathā śayyā parihṛteti vrīḍayā saha 'tiṣṭhati' 1 (a) alam balena—"vāraṇe hetvalamboścaiva' | "rucā saṃpradānamvāraṇā" iti vārtikam | (b) sandaṣṭa &c.—saṃ+dan+kta karmaṇi=sandaṣṭam

Linked texts (1)