Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 5.28.2

Mitabhāṣiṇī 5.28.2

Language
Sanskrit

5.28.2

purohita iti | 'prathamameva' tvaṃ 'cakraṃ' rājamaṇḍalaṃ caśena varttayatīti 'cakravarttinaṃ' bhāvisamrājaṃ 'putraṃ janayiṣyasi' utpādayiṣyasi 'iti sādhubhiḥ' satpuruṣai 'ruddiṣṭaḥ' kathito'si | prathamamaṇḍayaṃ te putro bhavitā saca saptasamudramudritamahīśvara iti anoghā mādhūktirasti | ‘sa’ yasyā janiṣyamāno ‘sutaśceddiva cet yadi ‘tasya nanayo’ cakravarticihne ‘upapanna yukto ‘bhaviṣyati tata abhinandya sādara satkṛtya ‘enā śuddhāntama’ avarodha ‘praveśayiṣya ma’ | ‘viparyyaye tu anyathā puna, yadīyā putra na janayati, putra vā cakravarttalakṣaṇahīna tadā ‘asyā pitu samīpanayanam avasthita niddhāritama ‘eva’ | śakuntalete | ‘bhagavati vasudhe’ eva bhat! iḍinā katha lokalocanagocarā bhavet, tata ‘me’ mahya ‘vivara dina ‘dīha tava vālarhatā vaśedyama | rudatī’ rodanaparā ‘prasthitā’ prasthānamārabdhā [ āṭakama ṇi kta ] | rudato niṣkrāntā saha purodhasā’ ityādi noktam | ukte tu sahaśabdena ‘ka purohitādanyo'pi rurūda iti sandeha’ syāt || ‘rājā śāpena’ durvāsama śāpena avarudvitā’ tirodhāpannā ‘smṛti’ yasya tādṛśa sana śakuntalā gata’ tadviṣayameva cinyayati’ dhyāyati | 1 (a) cakravartinama - cakra avagā bala te iti cakra + vṛta + ṇini karttari āvaśyake | (b) talakṣaṇa &c - Compare katha cakravartti lakṣaṇama &c Act VII 2 guruma - ‘kathyarthānā prīyamāṇa ’’ iti sampradāne caturthī |

Linked texts (1)