The Recognition of Śakuntalā 10.5.114
Arthadyotanikā 10.5.114
- Language
- Sanskrit
10.5.114
paurava rakṣvavinayam | rateranirvāhātpauraveti saṃbuddhiḥ | madanasaṃtaptāpi na khalvātmanaḥ prabhavāmi | svecchāyāṃ satyāmapi gurujanaparādhīnatvādasāmarthyam | svecchā tu madanasaṃtaptetyanenoktā | kvacitpustake "maaṇavāhiyāovi kaṇṇaāo attaṇo ṇa ppavahanti " iti pāṭhaḥ | madanabādhitā api kanyakā ityaprastutapraśaṃsā | dṛṣṭārthāttvām | te tava tatra matparigrahe tatrabhavānpūjyaḥ kulapatiḥ kaṇvo doṣaṃ na grahīṣyati | yato viditadharmī śrutismṛtyācārajña ityarthaḥ | " dharmādanic kevalāt " ityanic | gāndharveṇeti | 'gāndharvaḥ samayānmithaḥ " iti smaraṇāt | ayaṃ gāndharvo vivāhaḥ | anenopadiṣṭaṃ nāma bhūṣaṇamuktam | tallakṣaṇaṃ tu - " pratigṛhya tu śāstrārthaṃ yadvākyamabhidhīyate | vidvanmanoharaṃ svantamupadiṣṭaṃ taducyate " iti | muñca tāvanmām | bhūyo'pi sakhījanamanumānayiṣye | aparikṣateti | sundarīti vyākhyātacaram | na vidyate parikṣataṃ yasya sa cāsau komalaśca | atha cāparikṣataṃ bhramarādinā komalaṃ ca tasya navasya prathamāsvādyasya | atha ca prathamavikasitasya kusumasyeva tavāsya sudhāsahodarasya matsakṛtopacayalabhyasyādharasya pipāsatā pātumicchatā ṣaṭpadena bhramareṇeva mayā sarvadaitaccittenādhunā dhanyatareṇa sadayaṃ yāvadraso gṛhyate'dharapānaṃ kriyata iti | yāvadityavadhau | tadanantaraṃ mokṣyāmīti bhāvaḥ | sadayamityanena bālālālanakauśalaṃ dhvanitam | śleṣavācyopamā | syasye iti sadasundeti chekavṛttyanuprāsāḥ | mālabhāriṇī vṛttam | tallakṣaṇaṃ tu - "viṣame sasaje nage nage nāviṣamaruyeṇa tu mālabhāriṇīiyam ” iti |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit