The Recognition of Śakuntalā 10.5.135
Arthadyotanikā 10.5.135
- Language
- Sanskrit
10.5.135
śivaścetyasya samuccaye bhaviṣyatīti cettarhi pūrvaviśeṣaṇacatuṣṭaye'pi cakāra upādātavyaḥ syānna copāttaḥ | tenāyamarthaḥ | śānto'nukūlaścāsau pavanaśca sa panthāśca śivo māṅgalyarūpaḥ sukhapradaśca | ‘‘arśaāditvāddac’’| bhūyāditi | ‘‘śivaṃ mokṣe sukhe bhadre’’ iti viśvaḥ | vāyumārgayorubhayoḥ prākaraṇikatvāttulyayogitā | viśeṣaṇatrayamatrāpi yojyam | ata eva śāntetyādipadaṃ samastaṃ kṛtam | tatrādyaviśeṣaṇadvayena saugandhyaṃ śītalatvaṃ coktam | śānteti mandatvam | anukūleti śakunasūcakam | kuśeśayetyanena vāyoryoktamuktam(?)| tena kiṃcidaśakunasūcakatvam | yogyena vāyunā yogyasya pathaḥ saṃbandhadyotanātsamālaṃkāro vyaṅgyaḥ | parasparopakaraṇādanyonyālaṃkāro'pi | vṛttiśrutyanuprāsau | upamāhetuparikarālaṃkārāḥ | vasantatilakāvṛttam | pāṃsulatvena rājakanyāṅgānanumānādanumānalakṣaṇamaṅgamupakṣiptam | tallakṣaṇaṃ daśarūpake—‘‘abhyūho liṅgato'numā’’ iti | jāte jñātijanavatsnigdhābhiranujñātagamanāsi tapovanadevatābhiḥ | praṇama bhagavatīḥ | nanvāryaputradarśanotsukāyā apyāśramapadaṃ parityajantyā duḥkhena me caraṇau purataḥ pravartete | anena vadhūnāṃ nābhigṛhatyāge duḥkhātiśayo vyajyate | na kevalaṃ tapovanavirahakātarā sakhyeva | tvayopasthitaviyogasya saṃprāptavirahasyāpina tu bhūtaviyogasya na ca bhavadviyogasyetyuparerthaḥ | tapovanasyācetanasyāpi samavasthā dṛśyate | avasthāmeva gāthikayā kathayati—uggālieti | udgalitadarbhakavalā mṛgyaḥ parityaktanartanā mayūrāḥ | apasṛtapāṇḍupatrā muñcantyaśrūṇīva latāḥ| udgalitāścarvitā api mukhādvahirnirgamitā ityarthaḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit