The Recognition of Śakuntalā 10.5.7

10.5.7

tena ca pratyekavākya ekaikopādānādekatra dvayopādāne prakrama[bhaṅga] āśaṅkanīyaḥ | yato'ṣṭavākyaparipūtryarthametādṛṅnibandha iti tūktameva | idaṃ ca mahatāṃ dūṣaṇodghāṭanaṃ svaguṇodghoṣaṇamivātyantamanucitamapi vyutpitsūnāṃ bālānāmūhāpohajñānena vyutpattimādhātuṃ kṛtamiti jñeyam | "ślokaiḥ kāvyārthasūcakaiḥ" ityuktatvādasya tatsūcakatvamucyate | īśaḥ prabhurduṣyanto vo'vyāditi | tābhiḥ śarīritvātpañcamahābhūtarūpābhiryajñakaraṇāddhotṛrūpābhirlokapālāṃśatvādviśiṣṭatejasvitvādbrāhmaṇaścandrasūryarūpābhiraṣṭābhistanubhiḥ prapannaḥ | tathā ca bhṛguḥ- "agnivāyuyamārkāṇāmindrasya varuṇasya ca | candravitteśayoścaiva mātrā nirhṛtya śāśvatīḥ || yasmādeṣāṃ surendrāṇāṃ mātrābhirnirmito nṛpaḥ | tasmādabhibhavatyeṣa sarvabhūtāni tejasā" iti | atha yā sṛṣṭiḥ sraṣṭurādyetyanena śakuntalā sūcitā | etāvatkālaparyantaṃ tādṛśasṛṣṭerajātatvādādyatvam | yā vidhinā suratavidhinā hutaṃ niṣiktaṃ havī reto vahatīti tasyā garbhaḥ | hotrītyanena kaṇvaḥ | ye dve ityanenānasūyāpriyaṃvade sakhyau kālaṃ śāpā- ṭīkākārairaṣṭapadodāhṛtā | yathā vilakṣakurupatau-“ānandaṃ vidadhātu padmavasatiḥ śaṃbhuḥ śivaṃ yacchatu śrīnāthaḥ śriyamātanotu tanutāṃ sītāpatirvāñchitam | herambaḥ kurutāmavighnamamaghaṃ vāgbrahma vidyotatāṃ vyāsoktaṃ tadudetu vastu bharato nāṭyè'stu naḥ kautukī” iti | yeṣāṃ mate ślokaturīyāṃśaḥ padaṃ teṣāṃ mate catuṣpadeyaṃ nāndī | ye dve kālaṃ vidhatta ityanena candrāṅkatvaṃ coktam | yadāhuḥ- “candranāmāṅkitā kāryā sa rasānāṃ yato nidhiḥ” iti ! iyaṃ ca patrāvalīsaṃjñā nāndī |