Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 1: 1

Śivapurāṇa (complete text) 1

Language
Sanskrit

Contents

1

Munipraśnavarṇanaḥ

1.1.p1

śrīśivamahāpurāṇam

1.1.p2

atha śrīśivamahāpurāṇaṃ vidyeśvarasaṃhitā prārabhyate

1.1.p3

śrīgaṇeśāya namaḥ

1.1.p4

śrīgurubhyo namaḥ

1.1.p5

śrisarasvatyai namaḥ

1.1.p6

atha śivapurāṇe prathamā vidyeśvarasaṃhitāprārabhyate

1.1.1

ādyantamaṃgalamajātasamānabhāvamāryaṃ tamīśamajarāmaramātmadevam
paṃcānanaṃ prabalapaṃcavinodaśīlaṃ saṃbhāvaye manasiśaṃkaramambikeśam

1.1.1-2

adhyāya

1.1.1-3

vyāsa uvāca
dharmakṣetre mahākṣetre gaṃgākālindisaṃgame
prayāge parame puṇye brahmalokasya vartmani

1.1.2

munayaḥ śaṃsitātmānassatyavrataparāyaṇāḥ
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire

1.1.3

tatra satraṃ samākarṇya vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ
ājagāma munīndraṣṭuṃṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ

1.1.4

taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāṃtaṃ harṣitā munayastadā
cetasā suprasannena pūjāṃ cakruryathāvidhi

1.1.5

tato vinayasaṃyuktā procuḥ sāṃjalayaśca te
suprasannā mahātmānaḥ stutiṃ kṛtvāyathāvidhi

1.1.6

romaharṣaṇa sarvajña bhavānvai bhāgyagauravāt
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyarthamīyivān

1.1.7

tasmādāścaryyabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ

1.1.8

yacca bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca yaccānyadvastu vartate
na tvayā'viditaṃ kiṃcittriṣu lokeṣu vidyate

1.1.9

tvaṃ maddiṣṭavaśādasya darśanārthamihāgataḥ
kurvankimapi naḥ śreyo na vṛthā gaṃtumarhasi

1.1.10

tattvaṃ śrutaṃ sma naḥ sarvaṃ pūrvameva śubhāśubham
na tṛptimadhigacchāmaḥ śravaṇecchā muhurmuhuḥ

1.1.11

idānīmekamevāsti śrotavyaṃ sūta sanmate
tadrahasyamapi brūhi yadi te'nugraho bhavet

1.1.12

prāpte kaliyuge ghore narāḥ puṇyavivarjitāḥ
durācāraratāḥ sarve satyavārtāparāṅmukhāḥ

1.1.13

parāpavādaniratāḥ paradravyābhilāṣiṇaḥ
parastrīsaktamanasaḥ parahiṃsāparāyaṇāḥ

1.1.14

dehātmadṛṣṭayā mūḍhā nāstikāḥ paśubuddhayaḥ
mātṛpitṛkṛtadveṣāḥ strīdevāḥ kāmakiṃkarāḥ

1.1.15

viprā lobhagrahagrastā vedavikrayajīvinaḥ
dhanārjanārthamabhyastavidyā madavimohitāḥ

1.1.16

tyaktasvajātikarmāṇaḥ prāyaśaḥparavaṃcakāḥ
trikālasaṃdhyayā hīnā brahmabodhavivarjitāḥ

1.1.17

adayāḥ paṃḍitaṃ manyāssvācāravratalopakāḥ
kṛṣyudyamaratāḥ krūrasvabhāvā malināśayāḥ

1.1.18

kṣatriyāśca tathā sarve svadharmatyāgaśīlinaḥ
asatsaṃgāḥ pāparatā vyabhicāraparāyaṇāḥ

1.1.19

aśūrā araṇaprītāḥ palāyanaparāyaṇāḥ
kucauravṛttayaḥ śūdrāḥ kāmakiṃkaracetasaḥ

1.1.20

śastrāstravidyayā hīnā dhenuviprāvanojjhitāḥ
śaraṇyāvanahīnāśca kāminyūtimṛgāssadā

1.1.21

prajāpālanasaddharmavihīnā bhogatatparāḥ
prajāsaṃhārakā duṣṭā jīvahiṃsākarā mudā

1.1.22

vaiśyāḥ saṃskārahīnāste svadharmatyāgaśīlinaḥ
kupathāḥ svārjanaratāstulākarmakuvṛttayaḥ

1.1.23

gurudevadvijātīnāṃ bhaktihīnāḥ kubuddhayaḥ
abhojitadvijāḥ prāyaḥ kṛpaṇā baddhamuṣṭayaḥ

1.1.24

kāminījārabhāveṣu suratā malināśayāḥ
lobhamohavicetaskāḥ pūrtādisuvṛṣojjhitāḥ

1.1.25

tadvacchūdrāśca ye kecidbrāhmaṇācāratatparāḥ
ujjvalākṛtayo mūḍhāḥ svadharmatyāgaśīlinaḥ

1.1.26

kartārastapasāṃ bhūyo dvijatejopahārakāḥ
śiśvalpamṛtyukārāśca maṃtroccāraparāyaṇāḥ

1.1.27

śāligrāmaśilādīnāṃ pūjakāhomatatparāḥ
pratikūlavicārāśca kuṭilā dvijadūṣakāḥ

1.1.28

dhanavaṃtaḥ kukarmmāṇo vidyāvanto vivādinaḥ
ākhyāyopāsanā dharmavaktāro dharmalopakāḥ

1.1.29

subhūpākṛtayo daṃbhāḥ sudātāro mahāmadāḥ
viprādīnsevakānmatvā manyamānā nijaṃ prabhum

1.1.30

svadharmarahitā mūḍhāḥ saṃkarāḥ krūrabuddhayaḥ
mahābhimānino nityaṃ caturvarṇavilopakāḥ

1.1.31

sukulīnānnijānmatvā caturvarṇairvivartanāḥ
sarvavarṇabhraṣṭakarā mūḍhāssatkarmakāriṇaḥ

1.1.32

striyaśca prāyaśo bhraṣṭā bhartravajñānakārikāḥ
śvaśuradrohakāriṇyo nirbhayā malināśanāḥ

1.1.33

kuhāvabhāvaniratāḥ kuśīlāssmaravihvalāḥ
jārasaṃgaratā nityaṃ svasvāmivimukhāstathā

1.1.34

tanayā mātṛpitrośca bhaktihīnā durāśayāḥ
avidyāpāṭhakā nityaṃ rogagrasitadehakāḥ

1.1.35

eteṣāṃ naṣṭabuddhīnāṃ svadharmatyāgaśīlinām
paralokepīha loke kathaṃ sūta gatirbhavet

1.1.36

iti ciṃtākulaṃ cittaṃ jāyate satataṃ hi naḥ
paropakārasadṛśo nāsti dharmo paraḥ khalu

1.1.37

laghūpāyena yenaiṣāṃ bhavetsadyoghanāśanam
sarvvasiddhāntavittvaṃ hi kṛpayā tadvadādhunā

1.1.38

vyāsa uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām
manasā śaṃkaraṃ smṛtvā sūtaḥ provāca tānmunīn

1.1.38.p1

iti śrīśaivemahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ munipraśnavarṇano nāma prathamo'dhyāyaḥ

1.1-2.2

adhyāya

1.2.1

sūta uvāca
sādhupṛṣṭaṃ sādhavo vastrailokyahitakārakam
guruṃ smṛtvā bhavatsnehādvakṣye tacchṛṇutādarāt

1.2.2

vedāṃtasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śaivamuttamam
sarvāghaughoddhārakaraṃ paratra paramārthadam

1.2.3

kalikalmaṣavidhvaṃsi yasmiñchivayaśaḥ param
vijṛmbhate sadā viprāścaturvargaphalapradam

1.2.4

tasyādhyayanamātreṇa purāṇasya dvijottamāḥ
sarvottamasya śaivasya te yāsyaṃti susadgatim

1.2.5

tāvadvijṛṃbhate pāpaṃ brahmahatyāpurassaram
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho

1.2.6

tāvatkalimahotpātāḥ saṃcariṣyaṃti nirbhayāḥ
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho

1.2.7

tāvatsarvāṇi śāstrāṇi vivadaṃti parasparam
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho

1.2.8

tāvatsvarūpaṃ durbodhaṃ śivasya mahatāmapi
yāvacchivapurāṇaṃ hi no deṣyati jagatyaho

1.2.9

tāvadyamabhaṭāḥ krūrāḥ saṃcariṣyaṃti nirbhayāḥ
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho

1.2.10

tāvatsarvapurāṇāni pragarjaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho

1.2.11

tāvatsarvāṇi tīrthāni vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho

1.2.12

tāvatsarvāṇi maṃtrāṇi vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale

1.2.13

tāvatsarvāṇi kṣetrāṇi vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale

1.2.14

tāvatsarvāṇi pīṭhāni vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale

1.2.15

tāvatsarvāṇi dānāni vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale

1.2.16

tāvatsarve ca te devā vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale

1.2.17

tāvatsarve ca siddhāntā vivadaṃti mahītale
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale

1.2.18

asya śaivapurāṇasya kīrtanaśravaṇāddvijāḥ
phalaṃ vaktuṃ na śaknomi kārtsnyena munisattamāḥ

1.2.19

tathāpi tasya māhātmyaṃ vakṣye kiṃcittu vonaghāḥ
cittamādhāya śṛṇuta vyāsenoktaṃ purā mama

1.2.20

etacchivapurāṇaṃ hi ślokaṃ ślokārddhameva ca
yaḥ paṭhedbhaktisaṃyuktassa pāpānmucyate kṣaṇāt

1.2.21

etacchivapurāṇaṃ hi yaḥ pratyahamataṃdritaḥ
yathāśakti paṭhedbhaktyā sa jīvanmukta ucyate

1.2.22

etacchivapurāṇaṃ hi yo bhaktyārcayate sadā
dine dine'śvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam

1.2.23

etacchivapurāṇaṃ yassādhāraṇapadecchayā
anyataḥ śṛṇuyātso'pi matto mucyeta pātakāt

1.2.24

etacchivapurāṇaṃ yo namaskuryādadūrataḥ
sarvadevārcanaphalaṃ sa prāpnoti na saṃśayaḥ

1.2.25

etacchivapurāṇaṃ vai likhitvā pustakaṃ svayam
yo dadyācchivabhaktebhyastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

1.2.26

adhīteṣu ca śāstreṣu vedeṣu vyākṛteṣu ca
yatphalaṃ durlabhaṃ loke tatphalaṃ tasya saṃbhavet

1.2.27

etacchivapurāṇaṃ hi caturdaśyāmupoṣitaḥ
śivabhaktasabhāyāṃ yo vyākaroti sa uttamaḥ

1.2.28

pratyakṣaraṃ tu gāyatrīpuraścaryyāphalaṃ labhet
iha bhuktvākhilānkāmānaṃ te nirvāṇatāṃ vrajet

1.2.29

upoṣitaścaturdaśyāṃ rātrau jāgaraṇānvitaḥ
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi tasya puṇyaṃ vadāmyaham

1.2.30

kurukṣetrādinikhilapuṇyatīrtheṣvanekaśaḥ
ātmatulyadhanaṃ sūryyagrahaṇe sarvatomukhe

1.2.31

viprebhyo vyāsamukhyebhyo dattvāyatphalamaśnute
tatphalaṃ saṃbhavettasya satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

1.2.32

etacchivapurāṇaṃ hi gāyate yopyaharniśam
ājñāṃ tasya pratīkṣerandevā indrapuro gamāḥ

1.2.33

etacchivapurāṇaṃ yaḥ paṭhañchṛṇvanhi nityaśaḥ
yadyatkaroti satkarma tatkoṭiguṇitaṃ bhavet

1.2.34

samāhitaḥ paṭhedyastu tatra śrīrudrasaṃhitām
sa brahmaghno'pi pūtātmā tribhirevādinairbhavet

1.2.35

tāṃ rudrasaṃhitāṃ yastu bhairavapratimāṃtike
triḥ paṭhetpratyahaṃ maunī sa kāmānakhilām̐llabhet

1.2.36

tāṃ rudrasaṃhitāṃ yastu sapaṭhedvaṭabilvayoḥ
pradakṣiṇāṃ prakurvāṇo brahmahatyā nivartate

1.2.37

kailāsasaṃhitā tatra tato'pi paramasmṛtā
brahmasvarūpiṇī sākṣātpraṇavārthaprakāśikā

1.2.38

kailāsasaṃhitāyāstu māhātmyaṃ vetti śaṃkaraḥ
kṛtsnaṃ tadarddhaṃ vyāsaśca tadarddhaṃ vedmyahaṃ dvijāḥ

1.2.39

tatra kiṃcitpravakṣyāmi kṛtsnaṃ vaktuṃ na śakyate
yajjñātvā tatkṣaṇāllokaścittaśuddhimavāpnuyāt

1.2.40

na nāśayati yatpāpaṃ sā raudrī saṃhitā dvijāḥ
tanna paśyāmyahaṃ loke mārgamāṇo'pi sarvadā

1.2.41

śivenopaniṣatsiṃdhumanthanotpāditāṃ mudā
kumārāyārpitāṃ tāṃ vai sudhāṃ pītvā'maro bhavet

1.2.42

brahmahatyādipāpānāṃ niṣkṛtiṃ kartumudyataḥ
māsamātraṃ saṃhitāṃ tāṃ paṭhitvā mucyate tataḥ

1.2.43

duṣpratigrahadurbhojyadurālāpādisaṃbhavam
pāpaṃ sakṛtkīrtanena saṃhitā sā vināśayet

1.2.44

śivālaye bilvavane saṃhitāṃ tāṃ paṭhettu yaḥ
sa tatphalamavāpnoti yadvāco'pi na gocare

1.2.45

saṃhitāṃ tāṃ paṭhanbhaktyā yaḥ śrāddhe bhojayeddvijān
tasya ye pitaraḥ sarve yāṃti śaṃbhoḥ paraṃ padam

1.2.46

caturdaśyāṃ nirāhāro yaḥ paṭhetsaṃhitāṃ ca tām
bilvamūle śivaḥ sākṣātsa devaiśca prapūjyate

1.2.47

anyāpi saṃhitā tatra sarvakāmaphalapradā
ubhe viśiṣṭe vijñeye līlāvijñānapūrite

1.2.48

tadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam
nirmitaṃ tacchivenaiva prathamaṃ brahmasaṃmitam

1.2.49

vidyeśaṃca tathāraudraṃ vaināyakamathaumikam
mātraṃ rudraikādaśakaṃ kailāsaṃ śatarudrakam

1.2.50

koṭirudrasahasrādyaṃ koṭirudraṃ tathaiva ca
vāyavīyaṃ dharmasaṃjñaṃ purāṇamiti bhedataḥ

1.2.51

saṃhitā dvādaśamitā mahāpuṇyatarā matā
tāsāṃ saṃkhyāṃ bruve viprāḥ śṛṇutādaratokhilam

1.2.52

vidyeśaṃ daśasāhasraṃ rudraṃ vaināyakaṃ tathā
aumaṃ mātṛpurāṇākhyaṃ pratyekāṣṭasahasrakam

1.2.53

trayodaśasahasraṃ hi rudraikādaśakaṃ dvijāḥ
ṣaṭsahasraṃ ca kailāsaṃ śatarudraṃ tadarddhakam

1.2.54

koṭirudraṃ triguṇitamekādaśasahasrakam
sahasrakoṭirudrākhyamuditaṃ graṃthasaṃkhyayā

1.2.55

vāyavīyaṃ khābdhiśataṃ gharmaṃ ravisahasrakam
tadevaṃ lakṣasaṃkhyākaṃ śaivasaṃkhyāvibhedataḥ

1.2.56

vyāsena tattu saṃkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam
śaivaṃ tatra caturthaṃ vai purāṇaṃ saptasaṃhitam

1.2.57

śive saṃkalpitaṃ pūrvaṃ purāṇaṃ granthasaṃkhyayā
śatakoṭipramāṇaṃ hi purā sṛṣṭau suvismṛtam

1.2.58

vyasteṣṭādaśadhā caiva purāṇe dvāparādiṣu
caturlakṣeṇa saṃkṣipte kṛte dvaipāyanādibhiḥ

1.2.59

proktaṃ śivapurāṇaṃ hi caturviṃśatsahasrakam
ślokānāṃ saṃkhyayā saptasaṃhitaṃ brahmasaṃmitam

1.2.60

vidyeśvarākhyā tatrādyā raudrī jñeyā dvitīyikā
tṛtīyā śatarudrākhyā koṭirudrā caturthikā

1.2.61

paṃcamī caiva maumākhyā ṣaṣṭhī kailāsasaṃjñikā
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitāmatāḥ

1.2.62

sasaptasaṃhitaṃ divyaṃ purāṇaṃ śivasaṃjñakam
varīvarti brahmatulyaṃ sarvopari gatipradam

1.2.63

etacchivapurāṇaṃ hi saptasaṃhitamādarāt
paripūrṇaṃ paṭhedyastu sa jīvanmukta ucyate

1.2.64

śrutismṛtipurāṇetihāsāgamaśatāni ca
etacchivapurāṇasya nārhaṃtyalpāṃ kalāmapi

1.2.64.p1

śaivaṃ purāṇamamalaṃ śivakīrtitaṃ tadvyāsena śaivapravaṇena na

1.2.64.p2

saṃgṛhītam

1.2.65

saṃkṣepataḥ sakalajīvaguṇopakāre tāpatrayaghnamatulaṃ śivadaṃ satāṃ
hi

1.2.66

vikaitavo dharma iha pragīto vedāṃtavijñānamayaḥ pradhānaḥ
amatsarāṃtarbudhavedyavastu satkḷptamatraiva trivargayuktam

1.2.66.p1

śaivaṃ purāṇatilakaṃ khalu satpurāṇaṃ
vedāṃtavedavilasatparavastugītam

1.2.67

yo vai paṭhecca śṛṇuyātparamādareṇa śaṃbhupriyaḥ sa hi labhetparamāṃ
gatiṃ vai

1.2.67.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ

1.2-2.3

adhyāya

1.3.1

vyāsa uvāca
ityākarṇya vacaḥ sautaṃ procuste paramarṣayaḥ
vedāṃtasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śrāvayādbhutam

1.3.2

iti śrutvā munīnāṃ sa vacanaṃ supraharṣitaḥ
saṃsmarañchaṃkaraṃ sūtaḥ provāca munisattamān

1.3.3

sūta uvāca
śṛṇvaṃtu ṛṣayaḥ sarve smṛtvā śivamanāmayam
purāṇapravaṇaṃ śaivaṃ purāṇaṃ vedasārajam

1.3.4

yatra gītaṃ trikaṃ prītyā bhaktijñānavirāgakam

1.3.5

vedāṃtavedyaṃ sadvastu viśeṣeṇa pravarṇitam

1.3.6

sūta uvāca
śṛṇvaṃtu ṛṣayaḥ sarve purāṇaṃ vedasārajam
purā kālena mahatā kalpe'tīte punaḥpunaḥ

1.3.7

asminnupasthite kalpe pravṛtte sṛṣṭikarmaṇi
munīnāṃ ṣaṭkulīnānāṃ bruvatāmitaretaram

1.3.8

idaṃ paramidaṃ neti vivādaḥ sumahānabhūt
te'bhijagmurvidhātāraṃ brahmāṇaṃ praṣṭumavyayam

1.3.9

vāgbhirvinayagarbhābhiḥ sarve prāṃjalayo'bruvan
tvaṃ hi sarvajagaddhātā sarvakāraṇakāraṇam

1.3.10

kaḥ pumānsarvatattvebhyaḥ purāṇaḥ parataḥ paraḥ
brahmovāca
yato vāco nivartaṃte aprāpya manasā saha

1.3.11

yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudreṃdrapūrvakam
sahabhūteṃdriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ saṃprasūyate

1.3.12

eṣa devo mahādevaḥ sarvajño jagadīśvaraḥ
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nā'nyathā kvacit

1.3.13

rudro harirharaścaiva tathānye ca sureśvarāḥ
bhaktyā paramayā tasya nityaṃ darśanakāṃkṣiṇaḥ

1.3.14

bahunātra kimuktena śive bhaktyā vimucyate
prasādāddevatābhaktiḥ prasādo bhaktisaṃbhavaḥ
yathehāṃkurato bījaṃ bījato vā yathāṃkuraḥ

1.3.15

tasmādīśaprasādārthaṃ yūyaṃ gatvā bhuvaṃ dvijāḥ
dīrghasatraṃ samākṛdhvaṃ yūyaṃ varṣasahasrakam

1.3.16

amuṣyaivādhvareśasya śivasyaiva prasādataḥ
vedoktavidyāsāraṃ tu jñāyate sādhyasādhanaṃ

1.3.17

munaya ūcuḥ
atha kiṃ paramaṃ sādhyaṃ kiṃvā tatsādhanaṃ param
sādhakaḥ kīdṛśastatra tadidaṃ brūhi tattvataḥ

1.3.18

brahmovāca
sādhyaṃ śivapadaprāptiḥ sādhanaṃ tasya sevanam
sādhakastatprasādādyo'nityādiphalaniḥspṛhaḥ

1.3.19

karma kṛtvā tu vedoktaṃ tadarpitamahāphalam
parameśapadaprāptaḥ sālokyādikramāttataḥ

1.3.20

tattadbhaktyanusāreṇa sarveṣāṃ paramaṃ phalam
tatsādhanaṃ bahuvidhaṃ sākṣādīśena bodhitam

1.3.21

saṃkṣipya tatra vaḥ sāraṃ sādhanaṃ prabravīmyaham
śrotreṇa śravaṇaṃ tasya vacasā kīrtanaṃ tathā

1.3.22

manasā mananaṃ tasya mahāsādhanamucyate
śrotavyaḥ kīrtitavyaśca mantavyaśca maheśvaraḥ

1.3.23

iti śrutipramāṇaṃ naḥ sādhanenā'munā param
sādhyaṃ vrajata sarvārthasādhanaikaparāyaṇāḥ

1.3.24

pratyakṣaṃ cakṣuṣā dṛṣṭvā tatra lokaḥ pravartate
apratyakṣaṃ hi sarvatra jñātvā śrotreṇa ceṣṭate

1.3.25

tasmācchravaṇamevādau śrutvā gurumukhādbudhaḥ
tataḥ saṃsādhayedanyatkīrtanaṃ mananaṃ sudhīḥ

1.3.26

kramānmananaparyaṃte sādhane'sminsusādhite
śivayogo bhavettena sālokyādikramācchanaiḥ

1.3.27

sarvāṃgavyādhayaḥ paścātsarvānaṃdaśca līyate
abhyāsātkleśametadvai paścādādyaṃtamaṃgalam

1.3.27.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ sādhyasādhanakhaṇḍe tṛtīyo'dhyāyaḥ

1.3-2.4

adhyāya

1.4.1

munaya ūcuḥ
mananaṃ kīdṛśaṃ brahmañchravaṇaṃ cāpi kīdṛśam
kīrtanaṃ vā kathaṃ tasya kīrtayaitadyathāyatham

1.4.2

brahmovaca
pūjājapeśaguṇarūpavilāsanāmnāṃ yuktipriyeṇa manasā pariśodhanaṃ yat
tatsaṃtataṃ mananamīśvaradṛṣṭilabhyaṃ sarveṣu sādhanavareṣvapi mukhyamukhyam

1.4.3

gītātmanā śrutipadena ca bhāṣayā vā śaṃbhupratāpaguṇarūpavilāsanāmnām
vācā sphuṭaṃ tu rasavatstavanaṃ yadasya tatkīrtanaṃ bhavati sādhanamatra
madhyam

1.4.4

yenāpi kena karaṇena ca śabdapuṃjaṃ yatra kvacicchivaparaṃ śravaṇeṃdriyeṇa
strīkelivaddṛḍhataraṃ praṇidhīyate yattadvai budhāḥ śravaṇamatra jagatprasiddham

1.4.5

satsaṃgamena bhavati śravaṇaṃ purastātsaṃkīrtanaṃ paśupateratha taddṛḍhaṃ syāt
sarvottamaṃ bhavati tanmananaṃ tadaṃte sarvaṃ hi saṃbhavati śaṃkaradṛṣṭipāte

1.4.6

sūta uvāca
asminsādhanamāhatmye purā vṛttaṃ munīśvarāḥ
yuṣmadarthaṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvamavadhānataḥ

1.4.7

purā mama gururvyāsaḥ parāśaramuneḥ sutaḥ
tapaścacāra saṃbhrāṃtaḥ sarasvatyāstaṭe śubhe

1.4.8

gacchanyadṛchayā tatra vimānenārkarociṣā
sanatkumāro bhagavāndadarśa mama deśikam

1.4.9

dhyānārūḍhaḥ prabuddho'sau dadarśa tamajātmajam
praṇipatyāha saṃbhrāṃtaḥ paraṃ kautūhalaṃ muniḥ

1.4.10

dattvārghyamasmai pradadau devayogyaṃ ca viṣṭiram 10b
prasannaḥ prāha taṃ prahvaṃ prabhurgaṃbhīrayā girā

1.4.11

sanatkumāra uvāca
satyaṃ vastu mune dadhyāḥ sākṣātkaraṇagocaraḥ
sa śivothāsahāyotra tapaścarasi kiṃ kṛte

1.4.12

evamuktaḥ kumāreṇa provāca svāśayaṃ muniḥ
dharmārthakāmamokṣāśca vedamārge kṛtādarāḥ

1.4.13

bahudhā sthāpitā loke mayā tvatkṛpayā tathā
evaṃ bhutasya mepyevaṃ gurubhūtasya sarvataḥ

1.4.14

muktisādhanakaṃ jñānaṃ nodeti paramādbhutam
tapaścarāmi muktyarthaṃ na jāne tatra kāraṇam

1.4.15

itthaṃ kumāro bhagavānvyāsena muninārthitaḥ
samarthaḥ prāha vipreṃdrā niścayaṃ muktikāraṇam

1.4.16

śravaṇaṃ kīrtanaṃ śaṃbhormananaṃ ca mahattaram
trayaṃ sādhanamuktaṃ ca vidyate vedasaṃmatam

1.4.17

purāhamatha saṃbhrāṃto hyanyasādhanasaṃbhramaḥ
acale maṃdare śaile tapaścaraṇamācaram

1.4.18

śivājñayā tataḥ prāpto bhagavānnaṃdikeśvaraḥ
sa me dayālurbhagavānsarvasākṣī gaṇeśvaraḥ

1.4.19

uvāca mahyaṃ sasnehaṃ muktisādhanamuttamam
śravaṇaṃ kīrtanaṃ śaṃbhormananaṃ vedasaṃmatam

1.4.20

trikaṃ ca sādhanaṃ muktau śivena mama bhāṣitam
śravaṇādiṃ trikaṃ brahmankuruṣveti muhurmuhuḥ

1.4.21

evamuktvā tato vyāsaṃ sānugo vidhinaṃdanaḥ
jagāma svavimānena padaṃ paramaśobhanam

1.4.22

evamuktaṃ samāsena pūrvavṛttāṃtamuttamam
ṛṣaya ūcuḥ
śravaṇāditrayaṃ sūta muktyopāyastvayeritaḥ

1.4.23

śravaṇāditrike'śaktaḥ kiṃ kṛtvā mucyate janaḥ
ayatnenaiva muktiḥ syātkarmaṇā kena hetunā

1.4.23.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe prathamāyāṃ vidyeśvarasaṃhitāyaṃ sādhyasādhanakhaṇḍe caturtho'dhyāyaḥ

1.5.5

adhyāya

1.5-2.1

sūta uvāca
śravaṇāditrike'śakto liṃgaṃ beraṃ ca śāṃkaram
saṃsthāpya nityamabhyarcya taretsaṃsārasāgaram

1.5-2.2

api dravyaṃ vahedeva yathābalamavaṃcayan
arpayelliṃgaberārthamarcayedapi saṃtatam

1.5-2.3

maṃḍapaṃ gopuraṃ tīrthaṃ maṭhaṃ kṣetraṃ tathotsavam
vastraṃ gaṃdhaṃ ca mālyaṃ ca dhūpaṃ dīpaṃ ca bhaktitaḥ

1.5-2.4

vividhānnaṃ ca naivedyamapūpavyaṃjanairyutam
chatraṃ dhvajaṃ ca vyajanaṃ cāmaraṃ cāpi sāṃgakam

1.5-2.5

rājopacāravatsarvaṃ dhārayelliṃgaberayoḥ
pradakṣiṇāṃ namaskāraṃ yathāśakti japaṃ tathā

1.5-2.6

āvāhanādisargāṃtaṃ nityaṃ kuryātsubhaktitaḥ
itthamabhyarcya yandevaṃ liṃgebere ca śāṃkare

1.5-2.7

siddhimeti śivaprītyā hitvāpi śravaṇādikam
liṃgaberārcanāmātrānmuktāḥ purve mahājanāḥ

1.5-2.8

manuya ūcuḥ
beramātre tu sarvatra pūjyaṃte devatāgaṇāḥ
liṃgebere ca sarvatra kathaṃ saṃpūjyate śivaḥ

1.5-2.9

sūta uvāca
aho munīśvarāḥ puṇyaṃ praśnametanmahādbhutam
atra vaktā mahādevo nānyo'sti puruṣaḥ kvacit

1.5-2.10

śivenoktaṃ pravakṣyāmi kramādgurumukhācchrutam
śivaiko brahmarūpatvānniṣkalaḥ parikīrtitaḥ

1.5-2.11

rūpitvātsakalastadvattasmātsakalaniṣkalaḥ
niṣkalatvānnirākāraṃ liṃgaṃ tasya samāgatam

1.5-2.12

sakalatvāttathā beraṃ sākāraṃ tasya saṃgatam
sakalākalarūpatvādbrahmaśabdābhidhaḥ paraḥ

1.5-2.13

api liṃge ca bere ca nityamabhyarcyate janaiḥ
abrahmatvāttadanyeṣāṃ niṣkalatvaṃ na hi kvacit

1.5-2.14

tasmātte niṣkale liṃge nārādhyaṃte sureśvarāḥ
abrahmatvācca jīvatvāttathānye devatāgaṇāḥ

1.5-2.15

tūṣṇīṃ sakalamātratvādarcyaṃte beramātrake
jīvatvaṃ śaṃkarānyeṣāṃ brahmatvaṃ śaṃkarasya ca

1.5-2.16

vedāṃtasārasaṃsiddhaṃ praṇavārthe prakāśanāt
evameva purā pṛṣṭo maṃdare naṃdikeśvaraḥ

1.5-2.17

sanatkumāramuninā brahmaputreṇa dhīmatā 17b
sanatkumāra uvāca
śivānyadevavaśyānāṃ sarveṣāmapi sarvataḥ

1.5-2.18

beramātraṃ ca pūjārthaṃ śrutaṃ dṛṣṭaṃ ca bhūriśaḥ
śivamātrasya pūjāyāṃ liṃgaṃ beraṃ ca dṛśyate

1.5-2.19

atastadbrūhi kalyāṇa tattvaṃ me sādhubodhanam
naṃdikeśvara uvāca
anuttaramimaṃ praśnaṃ rahasyaṃ brahmalakṣaṇam

1.5-2.20

kathayāmi śivenoktaṃ bhaktiyuktasya te'nagha
śivasya brahmarūpatvānniṣkalatvācca niṣkalam

1.5-2.21

liṃgaṃ tasyaiva pūjāyāṃ sarvavedeṣu saṃmatam
tasyaiva sakalatvācca tathā sakalaniṣkalam

1.5-2.22

sakalaṃ ca tathā beraṃ pūjāyāṃ lokasaṃmatam
śivānyeṣāṃ ca jīvatvātsakalatvācca sarvataḥ

1.5-2.23

beramātraṃ ca pūjāyāṃ saṃmataṃ vedanirṇaye
svāvirbhāve ca devānāṃ sakalaṃ rūpameva hi

1.5-2.24

śivasya liṃgaṃ beraṃ ca darśane dṛśyate khalu
sanatkumāra uvāca
uktaṃ tvayā mahābhāga liṃgaberapracāraṇam

1.5-2.25

śivasya ca tadanyeṣāṃ vibhajya paramārthataḥ
tasmāttadeva paramaṃ liṃgaberādisaṃbhavam

1.5-2.26

śrotumicchāmi yogīṃdra liṃgāvirbhāvalakṣaṇam
naṃdikeśvara uvāca
śṛṇu vatsa bhavatprītyā vakṣyāmi paramārthataḥ

First 200 of 1,686 passages. Read on

Linked texts (4)