Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 1: Vidyeśvarasaṃhitā

Śivapurāṇa 1

Language
Sanskrit

Contents

1

,Mang_ab/

1.p1

pañcānanaṃ prabalapañcavinodaśīlaṃ saṃbhāvaye manasiśaṃkaramambikeśam //

1_2

,Mang_cd/

1.p2

Chapter 1
vyāsa uvāca
dharmakṣetre mahākṣetre gaṃgākālindisaṃgame //

1.1.1

/
prayāge parame puṇye brahmalokasya vartmani //
/
munayaḥ śaṃsitātmanassatyavrataparāyaṇāḥ //

1.1.2

/
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire //
/
tatra satraṃ samākarṇya vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ //

1.1.3

/
ājagāma munīndraṣṭuṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ //
/
taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāṃtaṃ harṣitā munayastadā //

1.1.4

/
cetasā suprasannena pūjāṃ cakruryathāvidhi //
/
tato vinayasaṃyuktā procuḥ sāṃjalayaścate //

1.1.5

/
suprasannā mahātmānaḥ stutiṃ kṛtvāyathāvidhi //
/
romaharṣaṇa sarvajña bhavān vai bhāgyagauravāt //

1.1.6

/
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyarthamīyivān //
/
tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam //

1.1.7

/
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ //
/
yacca bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca yaccānyadvastu vartate //

1.1.8

/
na tvayā 'viditaṃ kiṃcittriṣu lokeṣu vidyate //
/
tvaṃ maddiṣṭavaśādasya darśanārthamihāgataḥ //

1.1.9

/
kurvankimapi naḥ śreyo na vṛthā gaṃtumarhasi //
/
tattvaṃ śrutaṃ sma naḥ sarvaṃ pūrvameva śubhāśubham //

1.1.10

/
na tṛptimadhigacchāmaḥ śravaṇecchā muhurmuhuḥ //
/
idānīmekamevāsti śrotavyaṃ sūta sanmate //

1.1.11

/
tadrahasyamapi brūhi yadi te 'nugraho bhavet //
/
prāpte kaliyuge ghore narāḥ puṇyavivarjitāḥ //

1.1.12

/
durācāraratāḥ sarve satyavārtāparāṅmukhāḥ //
/
parāpavādaniratāḥ paradravyābhilāṣiṇaḥ //

1.1.13

/
parastrīsaktamanasaḥ parahiṃsāparāyaṇāḥ //
/
dehātmadṛṣṭayā mūḍhā nāstikāḥ paśubuddhayaḥ //

1.1.14

/
mātṛpitṛkṛtadveṣāḥ strīdevāḥ kāmakiṃkarāḥ //
/
viprā lobhagrahagrastā vedavikrayajīvinaḥ //

1.1.15

/
dhanārjanārthamabhyastavidyā madavimohitāḥ //
/
tyaktasvajātikarmāṇaḥ prāyhaśaḥparavaṃcakāḥ //

1.1.16

/
trikālasaṃdhyayā hīnā brahmabodhavivarjitāḥ //
/
adayāḥ paṃḍitaṃmanyāssvācāravratalopakāḥ //

1.1.17

/
kṛṣyudyamaratāḥ krūrasvabhāvā malināśayāḥ //
/
kṣatriyāśca tathā sarve svadharmatyāgaśīlinaḥ //

1.1.18

/
asatsaṃgāḥ pāparatā vyabhicāraparāyaṇāḥ //
/
aśūrā araṇaprītāḥ palāyanaparāyaṇāḥ //

1.1.19

/
kucauravṛttayaḥ śūdrāḥ kāmakiṃkaracetasaḥ //
/
śastrāstravidyayā hīnā dhenuviprāvanojjhitāḥ //

1.1.20

/
śaraṇyāvanahīnāśca kāminyūtimṛgāssadā //
/
prajāpālanasaddharmavihīnā bhogatatparāḥ //

1.1.21

/
prajāsaṃhārakā duṣṭā jīvahiṃsākarā mudā //
/
vaiśyāḥ saṃskārahīnāste svadharmatyāgaśīlinaḥ //

1.1.22

/
kupathāḥ svārjanaratāstulākarmakuvṛttayaḥ //
/
gurudevadvijātīnāṃ bhaktihīnāḥ kubuddhayaḥ //

1.1.23

/
abhojitadvijāḥ prāyaḥ kṛpaṇā baddhamuṣṭayaḥ //
/
kāminījārabhāveṣu suratā malināśayāḥ //

1.1.24

/
lobhamohavicetaskāḥ pūrtādisuvṛṣojjhitāḥ //
/
tadvacchūdrāśca ye kecidbrāhmaṇācāratatparāḥ //

1.1.25

/
ujjvalākṛtayo mūḍhāḥ svadharmatyāgaśīlinaḥ //
/
kartārastapasāṃ bhūyo dvijatejopahārakāḥ //

1.1.26

/
śiśvalpamṛtyukārāśca maṃtroccāraparāyaṇāḥ //
/
śīligrāmaśilādīnāṃ pūjakāhomatatparāḥ //

1.1.27

/
pratikūlavicārāśca kuṭilā dvijadūṣakāḥ //
/
dhanavaṃtaḥ kukarmāṇo vidyāvanto vivādinaḥ //

1.1.28

/
ākhyāyopāsanā dharmavaktāro dharmalopakāḥ //
/
subhūpākṛtayo daṃbhāḥ sudātāro mahāmadāḥ //

1.1.29

/
viprādīnsevakānmatvā manyamānā nijaṃ prabhum //
/
svadharmarahitā mūḍāḥ saṃkarāḥ krūrabuddhayaḥ //

1.1.30

/
mahābhimānino nityaṃ caturvarṇavilopakāḥ //
/
sukulīnānnijānmatvā caturvarṇairvivartanāḥ //

1.1.31

/
sarvavarṇabhraṣṭakarā mūḍhāssatkarmakāriṇaḥ //
/
striyaśca prāyaśo bhraṣṭā bhartravajñānakārikāḥ //

1.1.32

/
śvaśuradrohakāriṇyo nirbhayā malināśanāḥ //
/
kuhāvabhāvaniratāḥ kuśīlāssmaravihvalāḥ //

1.1.33

/
jārasaṃgaratā nityaṃ svasvāmivimukhāstathā //
/
tanayā mātṛpitrośca bhaktihīnā durāśayāḥ //

1.1.34

/
avidyāpāṭhakā nityaṃ rogagrasitadehakāḥ //
/
eteṣāṃ naṣṭabuddhīnāṃ svadharmatyāgaśīlinām //

1.1.35

/
paralokepīha loke kathaṃ sūta gatirbhavet //
/
iti ciṃtākulaṃ cittaṃ jāyate satataṃ hi naḥ //

1.1.36

/
paropakārasadṛśo nāsti dharmo paraḥ khalu //
/
laghūpāyena yenaiṣāṃ bhavetsadyoghanāśanam //

1.1.37

/
sarvasiddhāntavittvaṃ hi kṛpayā tadvadādhunā //
/
vyāsa uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām //

1.1.38

/
manasā śaṃkaraṃ smṛtvā sūtaḥ provāca tānmunīn //

1.1.38.p1

iti śrīśaive mahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ munipraśnavarṇanonāmaprathamo 'dhyāyaḥ

1.1.38.p2

Chapter 2
sūtauvāca
sādhupṛṣṭaṃ sādhavo vastrailokyahitakārakam //

1.2.1

/
guruṃ smṛtvā bhavatsnehādvakṣye tacchṛṇutādarāt //
/
vedāṃtasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śaivamuttamam //

1.2.2

/
sarvāghaughoddhārakaraṃ paratra paramārthadam //
/
kalikalmaṣavidhvaṃsi yasmiñcchivayaśaḥ param //

1.2.3

/
vijṛmbhate sadā viprāścaturvargaphalapradam //
/
tasyādhyayanamātreṇa purāṇasya dvijottamāḥ //

1.2.4

/
sarvottamasya śaivasya te yāsyaṃti susadgatim //
/
tāvadvijṛṃbhate pāpaṃ brahmahatyāpurassaram //

1.2.5

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho //
/
tāvatkalimahotpātāḥ saṃcariṣyaṃti nirbhayāḥ //

1.2.6

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho //
/
tāvatsarvāṇi śāstrāṇi vivadaṃti parasparam //

1.2.7

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho //
/
tāvatsvarūpaṃ durbodhaṃ śivasya mahatāmapi //

1.2.8

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi no deṣyati jagatyaho //
/
tāvadyamabhaṭāḥ krūrāḥ saṃcariṣyaṃti nirbhayāḥ //

1.2.9

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho //
/
tāvatsarvapurāṇāni pragarjaṃti mahītale //

1.2.10

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho //
/
tāvatsarvāṇi tīrthāni vivadaṃti mahītale //

1.2.11

/
yāvachivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho //
/
tāvatsarvāṇi maṃtrāṇi vivadaṃti mahītale //

1.2.12

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale //
/
tāvatsarvāṇi kṣetrāṇi vivadaṃti mahītale //

1.2.13

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale //
/
tāvatsarvāṇi pīṭhāni vivadaṃti mahītale //

1.2.14

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale //
/
tāvatsarvāṇi dānāni vivadaṃti mahītale //

1.2.15

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale //
/
tāvatsarve ca te devā vivadaṃti mahītale //

1.2.16

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale //
/
tāvatsarve ca siddhāntā vivadaṃti mahītale //

1.2.17

/
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale //
/
asya śaivapurāṇasya kīrtanaśravaṇāddvijāḥ //

1.2.18

/
phalaṃ vaktuṃ na śaknomi kārtsnyena munisattamāḥ //
/
tathāpi tasya māhātmyaṃ vakṣye kiṃcittu vonaghāḥ //

1.2.19

/
cittamādhāya śṛṇuta vyāsenoktaṃ purā mama //
/
etacchivapurāṇaṃ hi ślokaṃ ślokārdhameva ca //

1.2.20

/
yaḥ paṭhedbhaktisaṃyuktassa pāpānmucyate kṣaṇāt //
/
etacchivapurāṇaṃ hi yaḥ pratyahamataṃdritaḥ //

1.2.21

/
yathāśakti paṭhedbhaktyā sa jīvanmukta ucyate //
/
etacchivapurāṇaṃ hi yo bhaktyārcayate sadā //

1.2.22

/
dine dine 'śvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam //
/
etacchivapurāṇaṃ yassādhāraṇapadecchayā //

1.2.23

/
anyataḥ śṛṇuyātso 'pi matto mucyeta pātakāt //
/
etacchivapurāṇaṃ yo namaskuryādadūrataḥ //

1.2.24

/
sarvadevārcanaphalaṃ sa prāpnoti na saṃśayaḥ //
/
etacchivapurāṇaṃ vai likhitvā pustakaṃ svayam //

1.2.25

/
yo dadyācchivabhaktebhyastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu //
/
adhīteṣu ca śāstreṣu vedeṣu vyākṛteṣu ca //

1.2.26

/
yatphalaṃ durlabhaṃ loke tatphalaṃ tasya saṃbhavet //
/
etacchivapurāṇaṃ hi caturdaśyāmupoṣitaḥ //

1.2.27

/
śivabhaktasabhāyāṃ yo vyākaroti sa uttamaḥ //
/
pratyakṣaraṃ tu gāyatrīpuraścaryāphalaṃ labhet //

1.2.28

/
iha bhuktvākhilānkāmānaṃte nirvāṇatāṃ vrajet //
/
upoṣitaścaturdaśyāṃ rātrau jāgaraṇānvitaḥ //

1.2.29

/
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi tasya puṇyaṃ vadāmyaham //
/
kurukṣetrādinikhilapuṇyatīrtheṣvanekaśaḥ //

1.2.30

/
ātmatulyadhanaṃ sūryagrahaṇe sarvatomukhe //
/
viprebhyo vyāsamukhyebhyo dattvāyatphalamaśnute //

1.2.31

/
tatphalaṃ saṃbhavettasya satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ //
/
etacchivapurāṇaṃ hi gāyate yopyaharniśam //

1.2.32

/
ājñāṃ tasya pratīkṣerandavā indrapurogamāḥ //
/
etacchivapurāṇaṃ yaḥ paṭhañchṛṇvanhi nityaśaḥ //

1.2.33

/
yadyatkaroti satkarma tatkoṭiguṇitaṃ bhavet //
/
samāhitaḥ paṭhedyastu tatra śrīrudrasaṃhitām //

1.2.34

/
sa brahmaghno 'pi pūtātmā tribhireva dinairbhavet //
/
tāṃ rudrasaṃhitāṃ yastu bhairavapratimāṃtike //

1.2.35

/
triḥ paṭhetpratyahaṃ maunī sa kāmānakhilāṃllabhet //
/
tāṃ rudrasaṃhitāṃ yastu sapaṭhedvaṭabilvayoḥ //

1.2.36

/
pradakṣiṇāṃ prakurvāṇo brahmahatyā nivartate //
/
kailāsasaṃhitā tatra tato 'pi paramasmṛtā //

1.2.37

/
brahmasvarūpiṇī sākṣātpraṇavārthaprakāśikā //
/
kailāsasaṃhitāyāstu māhātmyaṃ vetti śaṃkaraḥ //

1.2.38

/
kṛtsnaṃ tadardhaṃ vyāsaśca tadardhaṃ vedmyahaṃ dvijāḥ //
/
tatra kiṃcitpravakṣyāmi kṛtsnaṃ vaktuṃ na śakyate //

1.2.39

/
yajjñātvā tatkṣaṇāllokaścittaśuddhimavāpnuyāt //
/
na nāśayati yatpāpaṃ sā raudrī saṃhitā dvijāḥ //

1.2.40

/
tanna paśyāmyahaṃ loke mārgamāṇo 'pi sarvadā //
/
śivenopaniṣatsiṃdhumanthanotpāditāṃ mudā //

1.2.41

/
kumārāyārpitāṃ tāṃ vai sudhāṃ pītvā 'maro bhavet //
/
brahmahatyādipāpānāṃ niṣkṛtiṃ kartumudyataḥ //

1.2.42

/
māsamātraṃ saṃhitāṃ tāṃ paṭhitvā mucyate tataḥ //
/
duṣpratigrahadurbhojyadurālāpādisaṃbhavam //

1.2.43

/
pāpaṃ sakṛtkīrtanena saṃhitā sā vināśayet //
/
śivālaye vilvavane saṃhitāṃ tāṃ paṭhettu yaḥ //

1.2.44

/
sa tatphalamavāpnoti yadvāco 'pi na gocare //
/
saṃhitāṃ tāṃ paṭhan bhaktyā yaḥ śrāddhe bhojayeddvijān //

1.2.45

/
tasya ye pitaraḥ sarve yāṃti śaṃbhoḥ paraṃ padam //
/
caturdaśyāṃ nirāhāro yaḥ paṭhetsaṃhitāṃ ca tām //

1.2.46

/
bilvamūle śivaḥ sākṣātsadevaiśca prapūjyate //
/
anyāpi saṃhitā tatra sarvakāmaphalapradā //

1.2.47

/
ubhe viśiṣṭe vijñeye līlāvijñānapūrite //
/
tadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam //

1.2.48

/
nirmitaṃ tacchivenaiva prathamaṃ brahmasaṃmitam //
/
vidyeśaṃca tathāraudraṃ vaināyakamathaumikam //

1.2.49

/
mātraṃ rudraikādaśakaṃ kailāsaṃ śatarudrakam //
/
koṭirudrasahasrādyaṃ koṭirudraṃ tathaiva ca //

1.2.50

/
vāyavīyaṃ dharmasaṃjñaṃ purāṇamiti bhedataḥ //
/
saṃhitā dvādaśamitā mahāpuṇyatarā matā //

1.2.51

/
tāsāṃ saṃkhyāṃ bruve viprāḥ śṛṇutādaratokhilam //
/
vidyeśaṃ daśāsāhasraṃ rudraṃ vaināyakaṃ tathā //

1.2.52

/
aumaṃ mātṛpurāṇākhyaṃ pratyekāṣṭasahasrakam //
/
trayodaśasahasraṃ hi rudraikādaśakaṃ dvijāḥ //

1.2.53

/
ṣaṭsahasraṃ ca kailāsaṃ śatarudraṃ tadardhakam //
/
koṭirudraṃ triguṇitamekādaśasahasrakam //

1.2.54

/
sahasrakoṭirudrākhyamuditaṃ graṃthasaṃkhyayā //
/
vāyavīyaṃ khābdhiśataṃ gharmaṃ ravisahasrakam //

1.2.55

/
tadevaṃ lakṣasaṃkhyākaṃ śaivasaṃkhyāvibhedataḥ //
/
vyāsena tattu saṃkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam //

1.2.56

/
śaivaṃ tatra caturthaṃ vai purāṇaṃ saptasaṃhitam //
/
śive saṃkalpitaṃ pūrvaṃ purāṇaṃ granthasaṃkhyayā //

1.2.57

/
śatakoṭipramāṇaṃ hi purā sṛṣṭau suvismṛtam //
/
vyasteṣṭādaśadhā caiva purāṇe dvāparādiṣu //

1.2.58

/
caturlakṣeṇa saṃkṣipte kṛte dvaipāyanādibhiḥ //
/
proktaṃ śivapurāṇaṃ hi caturviṃśatsahasrakam //

1.2.59

/
ślokānāṃ saṃkhyayā saptasaṃhitaṃ brahmasaṃmitam //
/
vidyeśvarākhyā tatrādyā raudrī jñeyā dvitīyikā //

1.2.60

/
tṛtīyā śatarudrākhyā koṭirudrā caturthikā //
/
pañcamī caiva maumākhyā ṣaṣṭhī kailāsasaṃjñikā //

1.2.61

/
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitāmatāḥ //
/
sasaptasaṃhitaṃ divyaṃ purāṇaṃ śivasaṃjñakam //

1.2.62

/
varīvarti brahmatulyaṃ sarvopari gatipradam //
/
etacchivapurāṇaṃ hi saptasaṃhitamādarāt //

1.2.63

/
paripūrṇaṃ paṭhedyastu sa jīvanmukta ucyate //
/
śrutismṛtipurāṇetihāsāgamaśatāni ca //

1.2.64

/
etacchivapurāṇasya nārhaṃtyalpāṃ kalāmapi //
/
śaivaṃ purāṇamamalaṃ śivakīrtitaṃ tadvyāsena śaivapravaṇena na saṃgṛhītam //

1.2.65

/
saṃkṣepataḥ sakalajīvaguṇopakāre tāpatrayaghnamatulaṃ śivadaṃ satāṃ hi //
/
vikaitavo dharma iha pragīto vedāṃtavijñānamayaḥ pradhānaḥ //

1.2.66

/
amatsarāṃtarbudhavedyavastu satkḷptamatraiva trivargayuktam //
/
śaivaṃ purāṇatilakaṃ khalu satpurāṇaṃ vedāṃtavedavilasatparavastugītam //

1.2.67

/
yo vai paṭhecca śṛṇuyātparamādareṇa śaṃbhupriyaḥ sa hi labhetparamāṃ gatiṃ vai //

1.2.67.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ dvidīyo 'dhyāyaḥ

1.2.67.p2

Chapter 3
vyāsa uvāca
ityākarṇya vacaḥ sautaṃ procuste paramarṣayaḥ //

1.3.1

/
vedāṃtasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śrāvayādbhutam //
/
iti śrutvā munīnāṃ sa vacanaṃ supraharṣitaḥ //

1.3.2

/
saṃsmarañchaṃkaraṃ sūtaḥ provāca munisattamān //
/
sūta uvāca
śṛṇvaṃtu ṛṣayaḥ sarve smṛtvā śivamanāmayam //

1.3.3

/
purāṇapravaṇaṃ śaivaṃ purāṇaṃ vedasārajam //
/
yatra gītaṃ trikaṃ prītyā bhaktijñānavirāgakam //

1.3.4

/
vedāṃtavedyaṃ sadvastu viśeṣeṇa pravarṇitam //

1.3.5

/
sūta uvāca
śṛṇvaṃtu ṛṣayaḥ sarve purāṇaṃ vedasārajam //

1.3.6

/
purā kālena mahatā kalpe 'tīte punaḥpunaḥ //
/
asminnupasthite kalpe pravṛtte sṛṣṭikarmaṇi //

1.3.7

/
munīnāṃ ṣaṭkulīnānāṃ bruvatāmitaretaram //
/
idaṃ paramidaṃ neti vivādaḥ sumahānabhūt //

1.3.8

/
te 'bhijagmurvidhātāraṃ brahmāṇaṃ praṣṭumavyayam //
/
vāgbhirvinayagarbhābhiḥ sarve prāṃjalayo 'bruvan //

1.3.9

/
tvaṃ hi sarvajagaddhātā sarvakāraṇakāraṇam //
/
kaḥ pumānsarvatattvebhyaḥ purāṇaḥ parataḥ paraḥ //

1.3.10

/
brahmovāca
yato vāco nivartaṃte aprāpya manasā saha //
/
yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudreṃdrapūrvakam //

1.3.11

/
sahabhūteṃdriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ saṃprasūyate //
/
eṣa devo mahādevaḥ sarvajño jagadīśvaraḥ //

1.3.12

/
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nā 'nyathā kvacit //
/
rudro harirharaścaiva tathānye ca sureśvarāḥ //

1.3.13

/
bhaktyā paramayā tasya nityaṃ darśanakāṃkṣiṇaḥ //
/
bahunātra kimuktena śive bhaktyā vimucyate //

1.3.14

/
prasādāddevatābhaktiḥ prasādo bhaktisaṃbhavaḥ //
/
yathehāṃkurato bījaṃ bījato vā yathāṃkuraḥ //
/
tasmādīśaprasādārthaṃ yūyaṃ gatvā bhuvaṃ dvijāḥ //

1.3.15

/
dīrghasatraṃ samākṛdhvaṃ yūyaṃ varṣasahasrakam //
/
amuṣyaivādhvareśasya śivasyaiva prasādataḥ //

1.3.16

/
vedoktavidyāsāraṃ tu jñāyate sādhyasādhanaṃ //
/
munaya ūcuḥ
atha kiṃ paramaṃ sādhyaṃ kiṃvā tatsādhanaṃ param //

1.3.17

/
sādhakaḥ kīdṛśastatra tadidaṃ brūhi tattvataḥ //
/
brahmovāca
sādhyaṃ śivapadaprāptiḥ sādhanaṃ tasya sevanam //

1.3.18

/
sādhakastatprasādādyo 'nityādiphalaniḥspṛhaḥ //
/
karma kṛtvā tu vedoktaṃ tadarpitamahāphalam //

1.3.19

/
parameśapadaprāptaḥ sālokyādikramāttataḥ //
/
tattadbhaktyanusāreṇa sarveṣāṃ paramaṃ phalam //

1.3.20

/
tatsādhanaṃ bahuvidhaṃ sākṣādīśena bodhitam //
/
saṃkṣipya tatra vaḥ sāraṃ sādhanaṃ prabravīmyaham //

1.3.21

/
śrotreṇa śravaṇaṃ tasya vacasā kīrtanaṃ tathā //
/
manasā mananaṃ tasya mahāsādhanamucyate //

1.3.22

/
śrotavyaḥ kīrtitavyaśca mantavyaśca maheśvaraḥ //
/
iti śrutipramāṇaṃ naḥ sādhanenā 'munā param //

1.3.23

/
sādhyaṃ vrajata sarvārthasādhanaikaparāyaṇāḥ //
/
pratyakṣaṃ cakṣuṣā dṛṣṭvā tatra lokaḥ pravartate //

1.3.24

/
apratyakṣaṃ hi sarvatra jñātvā śrotreṇa ceṣṭate //
/
tasmācchravaṇamevādau śrutvā gurumukhādbudhaḥ //

1.3.25

/
tataḥ saṃsādhayedanyatkīrtanaṃ mananaṃ sudhīḥ //
/
kramānmananaparyaṃte sādhane 'sminsusādhite //

1.3.26

/
śivayogo bhavettena sālokyādikramācchanaiḥ //
/
sarvāṃgavyādhayaḥ paścātsarvānaṃdaśca līyate //

1.3.27

/
abhyāsātkleśametadvai paścādādyaṃtamaṃgalam //

1.3.27.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ sādhyasādhanakhaṇḍe tṛtīyo 'dhyāyaḥ

1.3.27.p2

Chapter 4
munaya ūcuḥ
mananaṃ kīdṛśaṃ brahmañchravaṇaṃ cāpi kīdṛśam //

1.4.1

/
kīrtanaṃ vā kathaṃ tasya kīrtayaitadyathāyatham //
/
brahmovaca
pūjājapeśaguṇarūpavilāsanāmnāṃ yuktipriyeṇa manasā pariśodhanaṃ yat //

1.4.2

/
tatsaṃtataṃ mananamīśvaradṛṣṭilabhyaṃ sarveṣu sādhanavareṣvapi mukhyamukhyam //
/
gītātmanā śrutipadena ca bhāṣayā vā śaṃbhupratāpaguṇarūpavilāsanāmnām //

1.4.3

/
vācā sphuṭaṃ tu rasavatstavanaṃ yadasya tatkīrtanaṃ bhavati sā dhanamatra madhyam //
/
yenāpi kena karaṇena ca śabdapuṃjaṃ yatra kvacicchivaparaṃ śravaṇeṃdriyeṇa //

1.4.4

/
strīkelivaddṛḍhataraṃ praṇidhīyate yattadvai budhāḥ śravaṇamatra jagatprasiddham //
/
satsaṃgamena bhavati śravaṇaṃ purastātsaṃkīrtanaṃ paśupateratha taddṛḍhaṃ syāt //

1.4.5

/
sarvottamaṃ bhavati tanmananaṃ tadaṃte sarvaṃ hi saṃbhavati śaṃkaradṛṣṭipāte //
/
sūta uvāca
asminsādhanamāhatmye purā vṛttaṃ munīśvarāḥ //

1.4.6

/
yuṣmadarthaṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvamavadhānataḥ //
/
purā mama gururvyāsaḥ parāśaramuneḥ sutaḥ //

1.4.7

/
tapaścacāra saṃbhrāṃtaḥ sarasvatyāstaṭe śubhe //
/
gacchanyadṛchayā tatra vimānenārkarociṣā //

1.4.8

/
sanatkumāro bhagavāndadarśa mama deśikam //
/
dhyānārūḍhaḥ prabuddho 'sau dadarśa tamajātmajam //

1.4.9

/
praṇipatyāha saṃbhrāṃtaḥ paraṃ kautūhalaṃ muniḥ //
/
dattvārghyamasmai pradadau devayogyaṃ ca viṣṭiram //

1.4.10

/
prasannaḥ prāha taṃ prahvaṃ prabhurgaṃbhīrayā girā //
/
sanatkumāra uvāca
satyaṃ vastu mune dadhyāḥ sākṣātkaraṇagocaraḥ //

1.4.11

/
sa śivothāsahāyotra tapaścarasi kiṃ kṛte //
/
evamuktaḥ kumāreṇa provāca svāśayaṃ muniḥ //

1.4.12

/
dharmārthakāmamokṣāśca vedamārge kṛtādarāḥ //
/
bahudhā sthāpitā loke mayā tvatkṛpayā tathā //

1.4.13

/
evaṃ bhutasya mepyevaṃ gurubhūtasya sarvataḥ //
/
muktisādhanakaṃ jñānaṃ nodeti paramādbhutam //

1.4.14

/
tapaścarāmi muktyarthaṃ na jāne tatra kāraṇam //
/
itthaṃ kumāro bhagavān vyāsena muninārthitaḥ //

1.4.15

/
samarthaḥ prāha vipreṃdrā niścayaṃ muktikāraṇam //
/
śravaṇaṃ kīrtanaṃ śaṃbhormananaṃ ca mahattaram //

1.4.16

/
trayaṃ sādhanamuktaṃ ca vidyate vedasaṃmatam //
/
purāhamatha saṃbhrāṃto hyanyasādhanasaṃbhramaḥ //

1.4.17

/
acale maṃdare śaile tapaścaraṇamācaram //
/
śivājñayā tataḥ prāpto bhagavānnandikeśvaraḥ //

1.4.18

/
sa me dayālurbhagavānsarvasākṣī gaṇeśvaraḥ //
/
uvāca mahyaṃ sasnehaṃ muktisādhanamuttamam //

1.4.19

/
śravaṇaṃ kīrtanaṃ śaṃbhormananaṃ vedasaṃmatam //
/
trikaṃ ca sādhanaṃ muktau śivena mama bhāṣitam //

1.4.20

/
śravaṇādiṃ brahmankuruṣveti muhurmuhuḥ //
/
evamuktvā tato vyāsaṃ sānugo vidhinaṃdanaḥ //

1.4.21

/
jagāma svavimānena padaṃ paramaśobhanam //
/
evamuktaṃ samāsena pūrvavṛttāṃtamuttamam //

1.4.22

/
ṛṣaya ūcuḥ
śravaṇāditrayaṃ sūta muktyopāyastvayeritaḥ //
/
śravaṇāditrike 'śaktaḥ kiṃ kṛtvā mucyate janaḥ //

1.4.23

/
ayatnenaiva muktiḥ syātkarmaṇā kena hetunā //

1.4.23.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe prathamāyāṃ vidyeśvarasaṃhitāyaṃ sādhyasādhanakhaṇḍe caturtho 'dhyāyaḥ

1.4.23.p2

Chapter 5
sūta uvāca
śravaṇāditrike 'śakto liṃgaṃ beraṃ ca śāṃkaram //

1.5.1

/
saṃsthāpya nityamabhyarcya taretsaṃsārasāgaram //
/
api dravyaṃ vahedeva yathābalamavaṃcayan //

1.5.2

/
arpayelliṃgaberārthamarcayedapi saṃtatam //
/
maṃḍapaṃ gopuraṃ tīrthaṃ maṭhaṃ kṣetraṃ tathotsavam //

1.5.3

/
vastraṃ gaṃdhaṃ ca mālyaṃ ca dhūpaṃ dīpaṃ ca bhaktitaḥ //
/
vividhānnaṃ ca naivedyamapūpavyaṃjanairyutam //

1.5.4

/
chatraṃ dhvajaṃ ca vyajanaṃ cāmaraṃ cāpi sāṃgakam //
/
rājopacāravatsarvaṃ dhārayelliṃgaberayoḥ //

1.5.5

/
pradakṣiṇāṃ namaskāraṃ yathāśakti japaṃ tathā //
/
āvāhanādisargāṃtaṃ nityaṃ kuryātsubhaktitaḥ //

1.5.6

/
itthamabhyarcya yandevaṃ liṃgebere ca śāṃkare //
/
siddhimeti śivaprītyā hitvāpi śravaṇādikam //

1.5.7

/
liṃgaberārcanāmātrānmuktāḥ purve mahājanāḥ //
/
manuya ūcuḥ
beramātre tu sarvatra pūjyaṃte devatāgaṇāḥ //

1.5.8

/
liṃgebere ca sarvatra kathaṃ saṃpūjyate śivaḥ //
/
sūta uvāca
aho munīśvarāḥ puṇyaṃ praśnametanmahādbhutam //

1.5.9

/
atra vaktā mahādevo nānyo 'sti puruṣaḥ kvacit //
/
śivenoktaṃ pravakṣyāmi kramādgurumukhācchrutam //

1.5.10

/
śivaiko brahmarūpatvānniṣkalaḥ parikīrtitaḥ //
/
rūpitvātsakalastadvattasmātsakalaniṣkalaḥ //

1.5.11

/
niṣkalatvānnirākāraṃ liṃgaṃ tasya samāgatam //
/
sakalatvāttathā beraṃ sākāraṃ tasya saṃgatam //

1.5.12

/
sakalākalarūpatvādbrahmaśabdābhidhaḥ paraḥ //
/
api liṃge ca bere ca nityamabhyarcyate janaiḥ //

1.5.13

/
abrahmatvāttadanyeṣāṃ niṣkalatvaṃ na hi kvacit //
/
tasmātte niṣkale liṃge nārādhyaṃte sureśvarāḥ //

1.5.14

/
abrahmatvācca jīvatvāttathānye devatāgaṇāḥ //
/
tūṣṇīṃ sakalamātratvādarcyaṃte beramātrake //

1.5.15

/
jīvatvaṃ śaṃkarānyeṣāṃ brahmatvaṃ śaṃkarasya ca //
/
vedāṃtasārasaṃsiddhaṃ praṇavārthe prakāśanāt //

1.5.16

/
evameva purā pṛṣṭo maṃdare nandikeśvaraḥ //
/
sanatkumāramuninā brahmaputreṇa dhīmatā //

1.5.17

/
sanatkumāra uvāca
śivānyadevavaśyānāṃ sarveṣāmapi sarvataḥ //
/
beramātraṃ ca pūjārthaṃ śrutaṃ dṛṣṭaṃ ca bhūriśaḥ //

1.5.18

/
śivamātrasya pūjāyāṃ liṃgaṃ beraṃ ca dṛśyate //
/
atastadbrūhi kalyāṇa tattvaṃ me sādhubodhanam //

1.5.19

/
nandikeśvara uvāca
anuttaramimaṃ praśnaṃ rahasyaṃ brahmalakṣaṇam //
/
kathayāmi śivenoktaṃ bhaktiyuktasya te 'nagha //

1.5.20

/
śivasya brahmarūpatvānniṣkalatvācca niṣkalam //
/
liṃgaṃ tasyaiva pūjāyāṃ sarvavedeṣu saṃmatam //

1.5.21

/
tasyaiva sakalatvācca tathā sakalaniṣkalam //
/
sakalaṃ ca tathā beraṃ pūjāyāṃ lokasaṃmatam //

1.5.22

/
śivānyeṣāṃ ca jīvatvātsakalatvācca sarvataḥ //
/
beramātraṃ ca pūjāyāṃ saṃmataṃ vedanirṇaye //

1.5.23

/
svāvirbhāve ca devānāṃ sakalaṃ rūpameva hi //
/
śivasya liṃgaṃ beraṃ ca darśane dṛśyate khalu //

1.5.24

/
sanatkumāra uvāca
uktaṃ tvayā mahābhāga liṃgaberapracāraṇam //
/
śivasya ca tadanyeṣāṃ vibhajya paramārthataḥ //

1.5.25

/
tasmāttadeva paramaṃ liṃgaberādisaṃbhavam //
/
śrotumicchāmi yogīṃdra liṃgāvirbhāvalakṣaṇam //

1.5.26

/
nandikeśvara uvāca
śṛṇu vatsa bhavatprītyā vakṣyāmi paramārthataḥ //
/
purā kalpe mahākāle prapanne lokaviśrute //

1.5.27

/
āyudhyetāṃ mahātmānau brahmaviṣṇū parasparam //
/
tayormānaṃ nirākartuṃ tanmadhye parameśvaraḥ //

1.5.28

/
niṣkalastaṃbharūpeṇa svarūpaṃ samadarśayat //
/
tataḥ svaliṃgacihnatvātstambhato niṣkalaṃ śivaḥ //

1.5.29

/
svaliṃgaṃ darśayāmāsa jagatāṃ hitakāmyayā //
/
tadāprabhṛti lokeṣu niṣkalaṃ liṃgamaiśvaram //

1.5.30

/
sakalaṃ ca tathā beraṃ śivasyaiva prakalpitam //
/
śivānyeṣaḥ tu devānāṃ beramātraṃ prakalpitam //

1.5.31

/
tattadberaṃ tu devānāṃ tattadbhogapradaṃ śubham //
/
śivasya liṃgaberatvaṃ bhogamokṣapradaṃ śubham //

1.5.31.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ pañcamo 'dhyāyaḥ

1.5.31.p2

Chapter 6
nandikeśvara uvāca
purā kadācidyogīṃdra viṣṇurviṣadharāsanaḥ //

First 200 of 1,673 passages. Read on

Other recensions (2)