Dvitiyaranyaka 2.1.2
Dvitīyāraṇyaka 2.1.2
- Language
- Sanskrit
2.1.2
sa eṣa puruṣaḥ samudraḥ sarvaṃ lokamati | yaddha kiñcāśnute'tyenaṃ
manyate yadyantarikṣalokamaśnute'tyenaṃ manyate yadyamuṃ lokamaśnuvītātyevainaṃ manyeta | sa eṣa puruṣaḥ pañcavidhastasya yaduṣṇaṃ tajjyotiryāni khāni sa ākāśo'tha yallohitaṃ śleṣmā² retastā
āpo yaccharīraṃ sā pṛthivī yaḥ prāṇaḥ sa³ vāyuḥ | sa eṣa
vāyuḥ pañcavidhaḥ prāṇo'pāno vyāna udānaḥ samānaḥ⁴ | tā
etā⁵ devatāḥ prāṇāpānayoreva praviṣṭāścakṣuḥ śrotraṃ mano vāgiti prāṇasya hyanvapāyametā apiyanti | sa eṣa vācaścittasyottarottarikramo yadyajñaḥ | sa eṣa yajñaḥ pañcavidho'gnihotraṃ
darśapūrṇamāsau cāturmāsyāni paśuḥ somaḥ | sa eṣa yajñānāṃ
saṃpannatamo yatsoma etasmindhyetāḥ pañcavidhā adhigamyante yatprāksavanebhyaḥ saikāvidhā trīṇi savanāni yadūrdhvaṃ sā pañcamī ||3||⁶
yo ha vai yajñe yajñaṃ vedāhanyahardeveṣu devamaṃdhyūḍhaṃ sa saṃprativit
eṣa vai yajñe yajño'hanyahardeveṣu¹ devo'dhyūḷho yadetanmahaduktham
tadetatpañcavidhaṃ trivṛtpañcadaśaṃ saptadaśamekaviṃśaṃ pañcaviṃśamiti
stomato gāyatraṃ rathantaraṃ bṛhadbhadraṃ rājanamiti sāmato gāyatryuṣṇigbṛhatī triṣṭubviṣṭupadeti chandataḥ śiro dakṣiṇaḥ pakṣa uttaraḥ
pakṣaḥ pucchamātmetyākhyānam | pañcakṛtvaḥ prastauti pañcakṛtva udgāyati pañcakṛtvaḥ pratiharati pañcakṛtva upadravati pañcakṛtvo nidhanamupayanti tatstobhasahasraṃ bhavati | evaṃ hyetāḥ pañca vidhā
anuśasyante yatprākṛcāśītibhyaḥ saikā vidhā tisrastṛcāśītayo
yadūrdhvaṃ sā pañcamī | tadetatsahasraṃ tatsarvaṃ tāni daśa³ daśeti vai
sarvametāva̍tī̱ hi saṃkhyā daśa daśatastacchataṃ daśaśatāni tatsahasraṃ
Linked texts (4)
- Aitareyāraṇyaka — Sanskrit
- Bahvṛcāraṇyabhāṣya — Sanskrit
- Daśopaniṣad — Sanskrit
- Aitareyāraṇyaka (Aitareya Mahīdāsa) — Aitareya Mahīdāsa, Sanskrit