Atharvavedabrahmana 1
Atharvavedabrāhmaṇa 1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.12 — 2 parts
1.2
sa bhūyo'śrāmyad bhūyo'tapyat bhūya ātmānaṃ samatapattasya śrāntasya
taptasya santaptasya sarvebhyo romagartebhyaḥ pṛthak svedadhārāḥ prāsyandanta | (6) tābhiranandat, tadabravodābhirvā ahamidaṃ sarvaṃ dhārayiṣyāmi yadidaṃ kiñcābhirvā ahamidaṃ sarvaṃ janayiṣyāmi yadidaṃ
kiñcābhirvā ahamidaṃ sarvamāpsyāmi yadidaṃ kiñceti | tathadabravodābhirvā ahamidaṃ sarvaṃ dhārayiṣyāmi yadidaṃ kiñceti, tasmāt
dhārā abhavaṃ (1) staddhārāṇāṃ dhārātvaṃ yaccāsu dhriyate | tathadabravodābhirvā ahamidaṃ sarvaṃ janayiṣyāmi yadidaṃ kiñceti, tasmājjāyā
abhavaṃstajjāyānāṃ jāyātvaṃ yaccāsu puruṣo jāyate, yacca putraḥ punnāmanarakamanekaśatatāraṃ tasmāt trāti putrastat putrasya putratvaṃ
tathadabravodābhirvā ahamidaṃ sarvamāpsyāmi yadidaṃ kiñceti,
tasmādāpo abhavaṃstadapāmapnamāpnoti vai sa sarvān kāmān yān
kāmayate
1.3
tā apaḥ sṛṣṭvā'nvaikṣata, tāsu svāṃ chāyāmapaśyat(2)tāmasyekṣamāṇasya svayaṃ reto'skandattadapsu pratyatiṣṭhat tāstataivābhyaśrāmyadabhyatapat, samatapat, tāḥ śrāntāstaptāḥ santaptāḥ sārddhameva retasā dvaidhamabhavaṃ(3) stāsāmanyā anyatarā atilavaṇā apeyā asvādagrastā
aśāntā retaḥ samudraṃ htvā'tiṣṭhannathetarāḥ peyāḥ svādvyaḥ śāntāstāstataivābhyaśrāmyadabhyatapat, samatapat, tābhyaḥ śrāntābhyastaptābhyaḥ
santaptābhyo yadreta āsīttadbhṛjyata, yadbhṛjyata tasmād bhṛguḥ
samabhavat, tad bhṛgo bhṛṃgutvaṃ bhṛguriva vai sa sarveṣu lokeṣu bhāti
ya evaṃ veda
1.4-2
sa bhṛgu sṛṣṭo'ntaradhīyata, sa bhṛguḥ sṛṣṭaḥ prāṅejattataṃ vāganvavadadvāyo vāyo dūti, sannāvarttata, sa daciṇāṃ diśamejattataṃ vāganvavadat
mātariśvan mātariśvanniti, sa nyavarttata(1) sa pratīcīṃ diśamejattataṃ
vāganvavadat pavamānaḥ pavamāna dūti, sa nyavarttata(2) sa udīcīndiśamejattataṃ vāganvavadadvāta vāteti,tamabravīdanvavidāmaha dūti, mahītyathārvāṅnemaitāsvevāpsvinviccheti(3) tadyadabravodathārvāṅnemaitāsvevāpsvanviccheti(4) tadatharvā'bhavat, tadatharvaṇo'tharvatvaṃ (5) | tasya ha vā
etasya bhagavato'tharvaṇa ṛṣeryathaiva brahmaṇo lomāni yathā'ṅgāni yathā
prāṇa evamevāsya sarva ātmā samabhavattamatharvāṇaṃ brahmā'bravīt
prajāpateḥ prajāḥ sṛṣṭvā pālayasveti | tadyadabravīt prajāpateḥ prajāḥ
sṛṣṭvā pālayasveti, tasmāt prajāpatirabhavat, tat prajāpateḥ prajāpatitvamatharvā vai prajāpatiḥ, prajāpatiriva vai sa sarveṣu lokeṣu
bhāti ya evaṃ veda
1.5
tamatharvāṇamṛṣimabhyaśrāmyadabhyatapat, samatapattasyācchrāntātaptāt
santaptāt daśartayānatharvaṇa ṛṣīniramimataikārthān dvadyaṃstṛcāṃścaturṛcān pañcarcon ṣaḍarcon saptaconaṣṭarcānnavarcāndaśarcāniti | tāmatharvvaṇa ṛṣīnabhyaśrāmyadabhyatapantlamatapat, tebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ
santaptebhyo daśatayānārtharvvāṇānārṣeyāniramimataikādaśān dvādaśāṃstrayodaśāṃścaturddaśān pañcadaśān ṣoḍaśān saptadaśānaṣṭādaśānnavadaśān viṃśāniti | tānatharvvaṇa ṛṣonātharvvaṇānārṣeyānabhyaśrāmyadabhyatapat samatapat tebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyo yān
mantrānapaśyat sa ātharvvaṇo vedo'bhavattanmātharvvaṇaṃ vedamabhyaśrāmyadabhyatapatsamatapattasyācchrāntāt taptāt santaptādomiti mana evorddhamacaramudaṃkrāmat, sa ya icchetsarvvairaitairatharvvabhiścātharvvaṇaiśca kurvīyetyetayaiva taṃ mahāvyāhṛtyā kurvīta | sarvvairha vā asyaitairatharvvabhiścātharvvaṇaiśca kṛtaṃ bhavati ya evaṃ veda yaścaivaṃ vidvānivametayā mahāvyāhṛtyā
kurute
1.6
sa bhūyo'śrāmyad bhūyo'tapyad bhūya ātmānaṃ samatapat sa ātmataeva trīṃllokānniramimata pṛthivīmantarikṣandivamiti | sa khalu
pādābhyāmeva pṛthivīṃ niramimatodarādantarikṣam, mūrddhā divaṃ | sa
tāṃstrīṃllokānabhyaśrāmyadabhyatapantlamatapattebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyastrīn devān niramimatāgniṃ vāyumādityamiti | sa khalu pṛthivyā evāgniṃ niramimatāntarikṣādvāyundiva ādityaṃ | sa tāṃstrīn
devānabhyaśrāmyadabhyatapat samatapattebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyastrīn vedānniramimata ṛgvedaṃ yajurvvedaṃ sāmavedamiti, agne
ṛgvedaṃ, vāyoryyajurvvedamādityātsāmavedaṃ | sa tāṃstrīn vedānabhyaśrāmyadabhyatapat samatapat tebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyaḥ stisro
mahāvyāhṛtīrniramimata bhūrbhuvaḥsvariti | bhūrityṛgvedāt, bhuva iti
yajurvvedāt, svariti sāmavedāt | sa ya icchetsarvvairetaistribhirvvedaiḥ kurvīyetyetābhireva taṃ mahāvyāhṛtibhiḥ kurvīta sarvairha vā asyaitaistribhirvedaiḥ kṛtaṃ bhavati ya evaṃ veda yaścaivaṃ vidvānevametābhirmahāvyāhṛtibhiḥ kurute
1.7
tā yā amū reta: samudraṃ hatvā'tiṣṭhaṃstāḥ prācyo dakṣiṇātyaḥ
pratīcya udīcyaḥ samavadravanta | tadyatsamavadravanta tasmātsamudra ucyate
tā bhītā abruvan bhagavantameva vayaṃ rājānaṃ vṛṇīmaha iti
yacca hatvā'tiṣṭhaṃstadvaruṇo'bhavat(1) taṃ vā etaṃ varaṇaṃ santaṃ varuṇa ityācakṣate | parokṣeṇa parokṣapriyā iva hi devā bhavanti pratyakṣadviṣaḥ
sa samudrādamucyata sa mutyurabhavatt' vā etaṃ mutyuṃ santaṃ mṛtyu rityācakṣate | parokṣeṇa parokṣapriyā iva hi devā bhavanti pratyakṣadviṣaḥ
taṃ varuṇaṃ mṛtyumabhyaśrāmyadabhyatapattamatapattasya śrāntasya taptasya
santaptasya sarvebhyo'ṅgebhyo raso'kṣarat so'ṅgaraso'bhavatt' vā etamaṅgarasaṃ santamaṅgirā ityācakṣate | parokṣeṇa parokṣapriyā iva hi devā
bhavanti pratyakṣadviṣaḥ
1.8
tamaṅgirasamṛṣimabhyaśrāmyadabhyatapattamatapattasmācchrāntāttaptātsantaptādviṃśino'ṅgirasa(2)ṛṣonniramimata,tān viṃśino'ṅgirasa ṛṣonabhyaśrāmyadabhyatapattamatapat, tebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyo daśatayānāṅgirasānāṣeyānriramimata, ṣor̤aśino'ṣṭādaśino dvādaśina
ekavaṃśaṃstṛcāṃścatukṛcān pañcarcon ṣar̤arcām dvayacān saptarcāmiti
tānaṅgirasa ṛṣīnāṅgirasāṃścārṣeyānabhyaśrāmyadabhyatapattamatapattebhyaḥ
śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyo yān mantrānapaśyatsa āṅgiraso vedo'bhavattamāṅgirasaṃ vedamabhyaśrāmyadabhyatapattamatapattasmācchrāntāttaptāt
santaptānnamaditi haitamakṣaraṃ vyabhavat | sa ya icchetsarvvairai tairaṅgirobhirāṅgirasaiśca kurvīyetyetayaiva taṃ mahāvyāhṛtyā kurvīta sarvvair hya vā asyaitairaṅgirobhirāṅgirasaiśca kṛtaṃ bhavati ya evaṃ veda yasyaivaṃ vidvānaivametayā mahāvyāhṛtyā kurute
1.6-2
sa jarddho'tiṣṭhat sa imāṃllokān vyaṣṭabhnāt, tasmādaṅgiraso'dhīyāna
jarddhastiṣṭhati, tad vrataṃ sa manasā dhyāyedyad vā ahaṃ kiñcana manasā
dhyāsyāmi tathaiva tad bhaviṣyati taddha sma tathaiva bhavati
tadapyetadṛcoktaṃ | śreṣṭho ha vedastapaso'dhijāto brahmajyānāṃ citaye
sambabhūva(1) ṛjyad bhūtaṃ(2) yadasṛjyatedaṃ niveśanamadṛṇaṃ dūramasyeti
tā vā etā aṅgirasāṃ yāmayau(3) yanmenayaḥ karoti menibhirvvīyaṃ ya evaṃ veda
1.10
sa diśo'nvaukṣata prācīṃ dakṣiṇāṃ pratīcomudīcīṃ dhruvāmūrddhāmiti| tāstathaivābhyaśrāmyadabhyatapattamatapattābhyaḥ śrāntābhyastaptābhyaḥ
santaptābhyaḥ pañca vedānniramimata sarpavedaṃ piśācavedamasuravedamitihāsavedaṃ purāṇavedamiti| sa khalu prācyā eva diśaḥ sarpavedaṃ niramimata, dakṣiṇasyāḥ piśācavedaṃ, pratīcyā asuravedamūdīcyā itihāsavedaṃ, dhruvāyāñcorddhāyāśca purāṇavedaṃ(4) | sa tān pañca vedānabhyaśrāmyadabhyatapattamatapattebhyaḥ śrāntebhyastaptebhyaḥ santaptebhyaḥ pañca
mahāvyāhṛtīrnirmimata vṛdhat karad guhan mahat taditi | vṛdhaditi
sarpavedāt, karaditi piśācavedāt, guhadityāsuravedāt, mahaditītihāsavedāt, taditi purāṇavedāt, sa ya icchetsarvairetaiḥ pañcabhirvedaiḥ
kurvīyetyetābhireva taṃ mahāvyāhṛtibhiḥ kurvīta sarvairha vā asyaitaiḥ
pañcabhirvedaiḥ kṛtaṃ bhavati ya evaṃ veda yasyaivaṃ vidvānevametābhirmahāvyāhṛtibhiḥ kurute
1.11
sa āvataśca parāvataścānvaikṣata, tāstaptaivābhyaśrāmyadabhyatapatsamapattasyaḥ śrāntābhyastaptābhyaḥ santaptābhyaḥ śamityūrmiścaramudakrāmat | sa ya icchetsarvābhiretābhirāvadbhiśca parāvadbhiśca kurvīyetyetayaiva taṃ mahāvyāhṛtyā kurvīta sarvābhirha vā asyaitābhirāvadbhiśca parāvadbhiśca kṛtaṃ bhavati ya evaṃ veda yasyaivaṃ vidvānevametayā
mahāvyāhṛtyā kurute
1.12
sa bhūyo'śrāmyat, bhūyo'tapyat, bhūya ātmānaṃ samatapatta manasa
eva candramasamanirmimata, nakṣatrebhyo nakṣatrāṇi, lomabhya oṣadhivanaspatīn, kṣudrebhyaḥ prāṇebhyo'nyān bahūn devān | sa bhūyo'śrāmyad
bhūyo'tapyat, bhūya ātmānaṃ samatapat sa etaṃ trivṛtaṃ saptatantumekaviṃśatisaṃsthaṃ yajñamapaśyat
tadapyetadṛcoktaṃ | agniryajñaṃ trivṛtaṃ saptatantumiti
athāpyeṣa prākror̤itaḥ ślokaḥ pratyabhibadati sapta sutyāḥ sapta
ca pākayajñā iti
1.12.p1
tamāharat yenāyajata(1)tasyāgnirhotā''sīt, vāyuradhvaryuḥ, sūryyaudgātā, candramā brahmā, parjjanyaḥ sadasya, oṣadhivanaspatayaścamasā, adhvaryyavo viśvedevā hotrakā, atharvāṅgiraso gomārasaṃ ha smaitamevaṃ vidvāṃsaḥ pūrvve śrotriyā yajñaṃ tataṃ sāvasāya ha smāhetyabhivrajanti, mā no'yaṃ gharma udyataḥ, pramattānāmamṛtāḥ prajāḥ prasākṣīditi, tān bāyetān(1) parirakṣakān sadaḥprasarṣakānityācakṣate
dakṣiṇāsamṛddhāṃstadu ha smāha prajāpatiryadvai yajñe'kuśalā(2)ṛtvijo
bhavantyacaritino brahmacaryya(3)maparāgvā vā tadvai yajñasya viriṣṭamityācakṣate | yajñasya viriṣṭamanuyajamāno viriṣyate, yajamānasya viriṣṭamanvṛtvijo viriṣyanta, ṛtvijāṃ viriṣṭamanudakṣiṇā viriṣyante,
dakṣiṇānāṃ viriṣṭamanuyajamānaḥ putrapaśubhirviriṣyate, putrapaśūnāṃ
viriṣṭamanu yajamānaḥ svargeṇa lokena viriṣyate, svargasya lokasya
viriṣṭamanu tasyārddhasya yogakṣemo viriṣyate, yasminvarṣe yajanta
1.12.p2
iti brāhmaṇam || 13
Linked texts (1)
- Gopathabrāhmaṇa (ed. Gaastra 1919) — Sanskrit