Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 1.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 1.4

Language
Sanskrit

1.4

kāmopabhogairiti vyākhyātam | bhogasthānānāṃ bhogyadehendriyaviṣayāṇāṃ tadviśiṣṭabhoktṝṇāṃ cānityatvaṃ pramādhya bhogānāmapi tatprasādhayati “yairevāśritasyāmasakṛt 0 dṛśyate” iti | yairāśritasya bhojitasya brahmalokaparyanteṣu sthāneṣu tarpitasya puṃsa iha manuṣyaloke 'sakṛnmuhurmuhurāvartanamāvṛttirdṛśyate, tairanityaiḥ kāmopabhogaiḥ kiṃ mametyarthaḥ | tadanena prabandhenānātmaviṣayo varaḥ pratyākhyāto'nena cātmajñānayogyatā darśitā | evaṃ guruvairāgyaṃ vivekapūrvakamupavarṇya sthito guroranugrahadṛṣṭimālakṣya tatpādopasarpaṇaṃ vidyopadeśagrahaṇārthaṃ vidadhadguruṃ prārthayate “ityuddhartumarhasi” iti | yato'haṃ nirviṇṇo'smi ato māmuddhartumarhasi ityuktavānityarthaḥ | kuta uddharaṇaṃ tadāha “andhodapānastho 0 gatiḥ” iti | andhodapānaṃ nirudakaḥ kūpastatra sthito bheko maṇḍūka ivāsmin yathāvarṇite saṃsāre sthito duḥkhamyautyasmāduddhartumarhasītyarthaḥ | ko'pyanyastvāmuddhariṣyatīti mā śaṅkiṣṭhā ityāha “bhagavaṃstvaṃ no gatistvaṃ no gatiḥ” iti | abhyāsa ādarārthaḥ, adhyāyasamāptidyotanārtho vā |
iti rāmatīrthaviracitāyāṃ maitryupaniṣaddīpikāyāṃ prathamaḥ prapāṭhakaḥ ||

Linked texts (1)