Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 10.7

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 10.7

Language
Sanskrit

10.7

“yatho etat” yat punaretaduktam- “aparasmādbhāvāt pūrvasya pradeśo nopapadyata iti” || atra brūmaḥ- “paśyāmaḥ” “pūrvetpannānāṃ sattvānāmaparasmād bhāvānnāmadheyapratilambham” || aparasmād aparakālīnādapi sato bhāvāt | “ekeṣām | na ekeṣām” | tat “yathā”--“bilvādo lambacūḍaka iti” | paścātkālīnayāpi cūḍālambanakriyayā bhaviṣyatā yogena bilvādanakriyayā ca, pūrvotpannasya sattvasya nāmadheyapratilambha upapadyamāno dṛṣṭaḥ | kva cānyatra nopapadyate || tatra yaduktam- 'aparasmādbhāvāt pūrvasya pradeśo nopapadyate' iti| 'etadanekāntikatvādayuktam | upapadyata eva hi keṣāñciditi || “bilvaṃ bharaṇādvā bhedanādvā” | bhṛtaṃ hi tad bhavati bījānām, vibhartti vā durbhikṣādau bhakṣyamāṇaṃ janam | bhedanādvā bhidyate hi tadavaśyaṃ bhakṣaṇāyeti || āha-kimidamatibaddiva kimapi pūrvottarapakṣasambaddhaṃ nāmākhyātajatvamadhikṛtyoktamiti ? ucyate-śiṣyabuddhivaicitryārthametaduktam, kathaṃ nāma vyutpannabuddhiḥ śiṣyo'pratibudhyamānaḥ sarvato mukhānaiva laukikavaidikāñchabdānnirvyāditi | sarvāṇyeva hi vyākaraṇāni niruktāni ca vedāṅgatvaviśeṣāt pramāṇāni | teṣāmeva phalamidaṃ kvacidasādhvityetadaśakyaṃ vaktumiti|| 1.0|
14 |

Linked texts (1)