Yāska's Nirukta 110.76

110.76

"kākudam (76 )"-ityanavagatam | "tālu"- "ityācakṣate"- ityabhidheyavacanam || "jihvā, kokuvā"- ityucyate, "sā" hi kokuvākhyā jihvā, "asmin" etasmin tāluni varṇābhivyaktyarthaṃ muhurmuhuḥ "dhīyate" tadetat kokuvādhānaṃ sat kākudamityabhidhīyate| "jihvā kokuvā" kasmāt ? iti, ucyate-śabdānukaraṇanimittaṃ jihvāyāḥ kokuvātvam | "kokūyamānā" tathāvidhaṃ hi sā kurvāṇā śabdaṃ tāluni "varṇān nudati" tasmādvā kokuvānudanāt kākudaṃ syāt || āha-nihaiva tāvat kasmāt "jihvā"- ityabhidhīyate ? iti, ucyate-sā hi "joguvā" satī jihvetyucyate | tayā prāṇino'nnamātmanyeva juhvati, athavā-tayā āhvayatīti joguvā || atha "tālu" kasmāt ? ucyate-"tarateḥ" dhātoḥ, taddhi "tīrṇataram" itarebhyo'ṅgebhyo vistīrṇatvena bhavati | "latatervā syāt" "viparītāt" ādyantaviparyayeṇa, - "yathā talaṃ"- iti | samānajātīyaśabdopapradarśanaṃ dṛṣṭapratītyartham | asyaiva lataterlambanārthasya "latā"- ityetacchandarūpam "aviparyayaḥ" aviparyayeṇa bhavati ||