Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 3.5

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 3.5

Language
Sanskrit

3.5

āha-yadi vyāptimattvācchabdasya vyavahārārthaṃ padacatuṣṭayamupādīyate, evamapi nopādeyam | kiṃ kāraṇam ? | abhinayā api vyāptimantaḥ pāṇivihārākṣinikocādayaḥ, taireva kāryyasiddhirastviti | api caivaṃ padacatuṣṭayadoṣairna sambhakṣyāmahe, na cāyamatimahān vedasamudraḥ paṭhitavyo bhaviṣyatyatikliśeneti || ucyate-syādetadevaṃ yadyayamaparo viśeṣaheturna syāt || katamaḥ ? | " aṇīyastvācca śabdena sañjñākaraṇaṃ vyavahārārthaṃ loke " | satyam, abhinayā api vyāptimantaḥ, na tvaṇīyāṃsaḥ, te mahatā yatnena vyāpnuvanti, na ca niḥsaṃdigdhaṃ kurvanti | tatpratītārthasambandhasyaiva netarasya | śabdastvaparimitamarthamalpīyasā yatnenoccārito vyāpnoti | tasmādaṇīyastvāditi viśeṣahetūpapattyā śabdenaiva sañjñākaraṇaṃ vyavahārārthaṃ loke ityupapannam || yat punaretaduktam- 'adhyayanadoṣairna saṃbhakṣyāmahe, na cāyamatimahān vedasamudro'dhyetavyo bhaviṣyati' iti || atra brūmaḥ-abhyudayo hyatra vedānurūpa eva bhavati, abhyudayārthaṃ naḥ śāstrārambhe yatnaḥ |

Linked texts (1)