Yāska's Nirukta 1.2
Nirukta 1.2
- Language
- Sanskrit
1.2
tatra catuṣṭvam na upapadyate
ayugapad.(yugapad.Bh).utpannānām vā śabdānām itaretara upadeśaḥ śāstra kṛto yogaś ca
vyāptimattvāt tu śabdasya aṇīyastvāc ca śabdena sañjñā karaṇam vyavahāra artham loke
teṣām manuṣyavad devatā abhidhānam
puruṣa vidyā anityatvāt karma sampattir mantro vede
ṣaḍ bhāva vikārā bhavanti iti vārṣyāyaṇir
jāyate asti vipariṇamate vardhate apakṣīyate vinaśyati iti
jāyata iti pūrva bhāvasya ādim ācaṣṭe na apara bhāvam ācaṣṭe na pratiṣedhati
asti ity utpannasya sattvasya avadhāraṇam
vipariṇamata ity apracyavamānasya tattvād vikāram
vardhata iti sva aṅga abhyuccayam sāmyaugikānām vā arthānām
vardhate vijayena iti vā vardhate śarīreṇa iti vā
apakṣīyata ity etena eva vyākhyātaḥ pratilomam
vinaśyati ity apara bhāvasya ādim ācaṣṭe na pūrva bhāvam ācaṣṭe na pratiṣedhati
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (6)
- The Encyclopedia of Indian Philosophies — Karl H. Potter, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- भारतीय प्राचीन लिपिमाला (Bhāratīya Prācīna Lipimālā: The Palaeography of India) — Gaurishankar Hirachand Ojha, Hindi
- India as Known to Pāṇini: A Study of the Cultural Material in the Ashṭādhyāyī — V. S. Agrawala, English
- Saṃnyāsa Upaniṣads: Hindu Scriptures on Asceticism and Renunciation — Patrick Olivelle, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit