Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 47.3

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 47.3

Language
Sanskrit

47.3

"dabhram, arbhakam"- "iti" ete "alpasya" nāmanī | "dabhraṃ dabhnoteḥ" vadhārthasya | taddhi "sudambhaṃ bhavati" mucchedaṃ bhavati, alpatvāt | 'arbhakamavahṛtaṃ bhavati' hrasvamityarthaḥ | "upòpame parā̍mṛśa0" "namo̍ma̱hadbhyo̍ namo̍0" "ityapi nigamau (ṛ0 saṃ0 2, 1, 19, 7-1,2, 24, 3) bhavataḥ" || ' "upòpa̍ me̱ parā̍mṛśa mā̍me da̱bhrāṇi̍ manyathāḥ | sarvā̍hamasmi roma̱śā ga̱ndhārī̍ṇāmivāvi̱kā || (ṛ0 saṃ0 2, 1, 19, 7)" | bhāvapravyasyeyamārṣam | anuṣṭup | bhāvayavyameva mā manaṃg tenānupeyamānā bravīti || he rājan !' "upa" gabhya' "upa" śloṣa ca' "me" mama' 'parāmṛśa' yaḥ pradeśaḥ puruṣeṇa striyā' parāmṛṣṭavyaḥ | kiñca, "mā me dabhrāṇi manyathāḥ" alpakāni lomāni mā manyathāḥ | jāne'hametat, yathā alomikāyā upagamaḥ pratiṣiddhaḥ smṛtau, -"nājātalomnyopahāsamicchet" iti | yataste vedyāmi 'sarvāhamāsma romaśā' sarveṣvevāvayaveṣu mamotpannāni romāṇi yeṣu strīṇāmutpadyante || katha na punarahamasmi romaśā ? 'gandhārīṇāmivāvikā' gandhāradeśajātānāmavikānā madhye yā muṣṭa romaśā bhavet, tathāhamasmi romaśā, niḥśaṅko māmapagacchedityabhiprāyaḥ || "namo̍ ma̱hadbhyo̱ namo̍ arbha̱kebhyo̱ namo̍ yu̱vabhyo̱ narma āśi̱nebhya̍ḥ || yajā̍ma de̱vānyadi̍ śa̱knavā̍ma̱ mā jyāya̍sa̱ḥ śaṃsa̱ mā vṛ̍kṣi devāḥ || (ṛ0 saṃ0 1, 2, 24, 3 )" || triṣṭup | śūnaḥśepasyārṣam | hotṛjape viniyuktā || "namomahadbhyaḥ" namo mahatparimāṇebhyo devebhyaḥ | "namo arbhakebhyaḥ" alpaparimāṇebhyaḥ | 'namo yuvabhyaḥ' yauvanavadbhyaḥ | 'nama āśinebhyaḥ' vyāptibhyaḥ | 'yajāma' 'devāna' etasminnupasthite yāgakāle | 'yadi' 'śaknavāma' | alpaśrutavijñānā vayam | ata eva brūmo yadi śaknavāmeti | vayamīdṛśāḥ manto yuṣmāna bramahe, he 'jyāyasaḥ' jyāyāṃsaḥ ! devāḥ ! yuṣmākameva 'śaṃsa' śamitāraṃ mantamalpe vā mahati vā kasmiṃścida duḥśaste 'mā vṛkṣi' mā asmān chinta yajñaphalāt, ko hi nāma nāpagadhyati ? ityabhiprāyaḥ |
20 |

Linked texts (1)