Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 48.3

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 48.3

Language
Sanskrit

48.3

sūryāyā ārṣam | kanyāprathamopagame viniyogaḥ || he bhagavan ! ‘pūṣan !’ ‘tām’ yonim, ‘īrayasva’ ‘yasyāṃ’ yonau ‘bījaṃ’ śukram ‘manuṣyāḥ vapanti’ tvatkṛtayonipoṣe bījametasyāmarthavat syāt, tvadadhīno hi yonipoṣa ityabhiprāyaḥ || ‘yā’ iyam ‘naḥ’ asmākam ‘ūrū’ ‘uśatī’ kāmayamānā strī ‘viśrayāte’ nānāprakāramāśrayate | tasyā yā yoniḥ, tām īrayasva udgamaya bījagrahaṇāya supuṣṭāṃ kuruṣva | “yasyāṃ” yonau “uśantaḥ” putrajanma kāmayamānāḥ “praharāma” prakṣipaima imaṃ “śepam” ||
urvaśyā ārṣam | triṣṭup | sā purūravasā mā gāstiṣṭhetyuktā martā anayarcā purūravama pratyabravīt | he ‘purūravaḥ !’ “triḥ sma māhnaḥ” trirahno mām “ślathayaḥ” ⁠3⁠anāṭyaḥ tvam “vaitasena” śiśnadaṇḍena pūrvam | ‘uta sma me’ api ca yāvān kaścidabhilāṣo mama manasyāsīt taṃ sarvameva tvam ‘avyatyai’ ‘pṛṇāsi’ vyatipūrtavānevāsi | atastva़āham ‘anu āyam’ anugatavatī | ‘ketam’ cetasā anukūlā tavāhmabhavamityarthaḥ | kiñca, he ‘vīra!’ tadā tathānukūlāyāḥ satyāḥ ‘rājā’ īśvaraḥ tvam, asyāḥ ‘tanvaḥ’ macśarīrasya ‘tadā āsīḥ’ tadānīṃ tvam, samprati na tathā varttase, yathā pūrvam, atastvayedānīṃ nāhaṃ sameṣye-ityabhiprāyaḥ |
29 |

Linked texts (1)